Χίπστερς, γενιά Z και light Ισλάμ

Φέτος οι χίπστερς της Νέας Υόρκης —μια πολυσυλλεκτική φυλή με πολλές κοινές ευκαιριακές πολιτικές και αισθητικές στάσεις— έχουν μετατοπιστεί από τις πρώην trendy γειτονιές του Μπρούκλιν (όπως το Γουίλιαμσμπεργκ) στο Κάτω Μανχάταν, συχνάζουν σε μπαρ που σερβίρουν αποκλειστικά «φυσικά» και «βιοδυναμικά» κρασιά (μερικά φαίνονται υπόπτως πορτοκαλί), ακούνε μουσική από βινύλια, σιγοπίνουν mocktails και είναι συνδρομητές στο Substack και στα τοπικά «προοδευτικά» podcasts. Προπάντων, στηρίζουν τους σοσιαλιστές του Δημοκρατικού Κόμματος —αν είσαι Ρεπουμπλικανός στη Νέα Υόρκη καταδικάζεσαι στη σιωπή· αν είσαι οπαδός του Ντόναλντ, συνιστάται να μην το ομολογήσεις ακόμα κι αν σε βασανίσουν στον τροχό. Προπάντων, οι χίπστερς βρίσκουν hot και chic τους μουσουλμάνους που κερδίζουν έδαφος στο Δημοκρατικό Κόμμα: αυτές τις ημέρες, τα ινδάλματά τους είναι ο Ζοχράν Μαμντάνι, ο δήμαρχος της πόλης, και ο Abdul El-Sayed, ο νικητής στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν.

Στον Mamdani έχω ξανα-αναφερθεί στο παρελθόν: εκπροσωπεί ένα Ισλάμ light που εντάσσεται στην πολυμορφία για την οποία οι Νεοϋορκέζοι ήσαν πάντοτε πολύ υπερήφανοι —άλλωστε, η πολυμορφία αποτελεί παραδοσιακό χαρακτηριστικό της Νέας Υόρκης και ολόκληρης της χώρας. Όσο για τον El-Sayed, συμπληρώνει το προφίλ αυτού του light ισλαμισμού που προσπαθεί να συγκεράσει τον αριστερό προοδευτισμό με μια θρησκεία, η οποία, όπως ο χριστιανισμός πριν από μερικούς αιώνες (και κάποιες παραφυάδες του ακόμα και σήμερα), εμπνέει σκοταδιστικές ιδεολογίες και θεμελιώνει αυταρχικές κοινωνίες. Σήμερα, οι χίπστερς της Νέας Υόρκης δηλώνουν αηδιασμένοι από τον δυτικό πολιτισμό και προσβλέπουν σε κοινωνίες μαχητικής πολυπολιτισμικότητας, σοσιαλιστικές, δίκαιες, «ηθικές». Αναζητούν το υψηλό ήθος, μια μορφή ευσέβειας, κοσμικής και θρησκευτικής, και ταυτοχρόνως κοινωνική-ταξική συμφιλίωση: οι θαυμαστές του Mamdani και του El-Sayed —καθώς και όλων των μουσουλμάνων πολιτικών (της Ilhan Omar, της Rashida Tlaib, του André Carson, της Lateefah Simon, του Keith Ellison)— απορρίπτουν ως ρατσιστικές τις ανησυχίες της χριστιανικής δεξιάς και του κοσμικού κέντρου για την όλο και εντονότερη παρουσία του Ισλάμ στην αμερικανική πολιτική σκηνή. Και βεβαίως, δεν αποδέχονται την ιδέα της ασυμβατότητάς του με τη δυτική δημοκρατία.

Ίσως έχουν κάποιο δίκιο. Στις ΗΠΑ, η ισλαμιστική παρουσία δεν εμφανίζεται με την επιθετικότητα που παρατηρούμε στην Ευρώπη. Αν και σε πλήθος ισλαμιστικών τζαμιών και «πολιτιστικών κέντρων» κυριαρχούν τα ριζοσπαστικά κηρύγματα, οι μουσουλμάνοι πολιτικοί και αξιωματούχοι προβάλλουν ένα προσεκτικό μείγμα από τακτική Τρίτου Δρόμου, συμπεριληπτικότητα, αποσιώπηση ευαίσθητων θεμάτων που δεν ενσωματώνονται στη μουσουλμανική παράδοση (δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+, άμβλωση), νεανική φρεσκάδα και αντιδυτική αγωνιστικότητα στην καρδιά της Δύσης. Πρόκειται για ένα υβρίδιο που περιλαμβάνει ό,τι αρέσει στη Γενιά Ζ: πουριτανισμό, ρητορική τραύματος και θύματος, διαχωρισμό του κόσμου σε Καλούς και Κακούς —τα στοιχεία μιας εκστατικής ουτοπίας, η οποία, στις ΗΠΑ, και ιδιαίτερα στη Νέα Υόρκη, συγκροτείται στη σκιά της μονομαχίας μεταξύ του φιλοϊσραηλινού λόμπι AIPAC (Αμερικανοϊσραηλινή Επιτροπή Δημοσίων Υποθέσεων) και του CAIR (Συμβούλιο Αμερικανοϊσλαμικών Σχέσεων), της μεγαλύτερης ισλαμικής οργάνωσης για τα πολιτικά δικαιώματα (των μουσουλμάνων). Η πάλαι ποτέ Jew York μετατρέπεται σε μια αγκαλιά στην οποία χωράνε ισλαμιστές ιμάμηδες, ριζοσπαστικοποιημένοι νεαροί, ακτιβιστές οικολόγοι, φεμινίστριες και ΛΟΑΤΚΙ+ που πιστεύουν ότι η άθεη Δύση είναι η πηγή όλων των δεινών. Κάτω από τη σκέπη αυτού του light Ισλάμ συνωθούνται οπαδοί της Μουσουλμανικής Αδελφότητας με το απλό σύνθημα «Το Ισλάμ είναι η λύση». Η λύση σε τι; Παραλλήλως, εντείνεται και επεκτείνεται η φιλο-αραβική προπαγάνδα: η επανεγγραφή της Ιστορίας ταιριάζει στις σημερινές μόδες και πείθει νέους ανθρώπους που δεν ξέρουν τίποτα από τα γεγονότα της ανθρωπότητας. Ακούγονται τερατώδη ψεύδη όχι μόνο για την ισραηλινο-παλαιστινιακή διένεξη, αλλά και για τη μακραίωνη ιστορία των Αράβων και των Περσών «που έδωσαν τα φώτα στη Δύση». Καθώς, όπως είναι γνωστό, δεν θεωρείται πολιτικώς ορθό να πιστεύουμε ότι ο Κολόμβος «ανακάλυψε» την Αμερική, η ισλαμιστική προπαγάνδα γεμίζει το κενό με τον ισχυρισμό ότι οι μουσουλμάνοι έφτασαν στα αμερικανικά εδάφη αρκετούς αιώνες πριν από τον Κολόμβο.

Οι φονταμενταλιστές χριστιανοί και η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία συνδέθηκε με τους όλο και ισχυρότερους φανατικούς κύκλους —ο οπορτουνισμός και ο αμοραλισμός του Ντόναλντ δεν έχουν όρια— ευνοούν την άνοδο του light Ισλάμ. Ο Abdul El-Sayed παρουσιάζεται ως το αντίπαλο δέος στον έξαλλο, αμόρφωτο και αλλοπρόσαλλο Ντόναλντ: είναι γιατρός-επιδημιολόγος με σπουδές στο Columbia και έχει διατελέσει διευθυντής του Τμήματος Δημόσιας Υγείας του Ντιτρόιτ, εστιάζοντας σε περιβαλλοντικά ζητήματα (π.χ. τη μόλυνση από μόλυβδο στα σχολεία). Ο El-Sayed διεκδικεί περιβαλλοντική δικαιοσύνη, περιορισμό της επιρροής των μεγάλων επιχειρήσεων στην πολιτική, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους —ποιος μπορεί να έχει αντίρρηση σε όλα τούτα; Από την άλλη πλευρά, δεν υποβιβάζει καθόλου τη θρησκευτική του ταυτότητα, την οποία περιγράφει ως ηθική πυξίδα. Όπως αναφέρει συχνά, το Ισλάμ τον κάνει καλύτερο άνθρωπο ώστε να προσφέρει στον πλησίον του και να σέβεται κάθε ανθρώπινη ύπαρξη. Επικαλείται συχνά την κορανική αρχή ότι «όποιος σώζει μια ζωή, σώζει ολόκληρη την ανθρωπότητα», η οποία τον ώθησε να σπουδάσει ιατρική και δημόσια υγεία. Παρά την προσωπική του ευσέβεια, υποστηρίζει τον διαχωρισμό θρησκείας και πολιτείας, προσθέτοντας ότι η ελευθερία να ασκεί τα θρησκευτικά του καθήκοντα προστατεύεται ακριβώς από αυτή την ουδετερότητα του κράτους. Ο El-Sayed απορρίπτει τις προσπάθειες επιβολής θρησκευτικών νόμων στην πολιτική ζωή, ενώ, κατά τα λεγόμενά του, αντιστέκεται στη χρήση της θρησκευτικής του ταυτότητας ως μέσον ισλαμοφοβικής επίθεσης ή πολιτικής εκμετάλλευσης.

Το πρόβλημα είναι ότι όλες αυτές οι καλές προθέσεις συνυπάρχουν με μια δέσμη κακών προθέσεων στον ευρύτερο κόσμο: πιθανώς οι μουσουλμάνοι τους οποίους αποθεώνουν οι χίπστερς της Νέας Υόρκης είναι τόσο light ώστε μπροστά τους οι μαινόμενοι χριστιανοί εγείρουν μεγαλύτερο κίνδυνο για τις δημοκρατικές αξίες. Ωστόσο, είναι απίθανο οι ισλαμιστικές οργανώσεις που δρουν στις ΗΠΑ —ISIS/Daesh, ISIS-K, Al-Qaeda, Χεζμπολάχ, Χαμάς και Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ— να μην εκμεταλλευτούν την επιτυχία και τη δημοφιλία ανθρώπων σαν τον El-Sayed ή τον Mamdani. Πρέπει να σημειωθεί ότι το FBI έχει εξαρθρώσει πολλές συνωμοσίες που εμπνέονταν από ισλαμιστικά δίκτυα κι ότι είναι σχεδόν αδύνατο να ελεγχθεί πλήρως η δράση τους (συλλογή πληροφοριών, ξέπλυμα χρήματος, λαθρεμπόριο, συγκέντρωση πόρων, χρηματοδότηση και προπαγάνδα). Σε αυτή τη δράση εντάσσεται η ιδεολογική και οικονομική στήριξη μουσουλμάνων πολιτικών: οργανώσεις όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα, η Hizb ut-Tahrir (η οποία, αν και έχει στόχο την επανίδρυση του Χαλιφάτου, δρα νομίμως στις ΗΠΑ) και η Jamaat-e-Islami προωθούν, με όλα τα διαθέσιμα μέσα, τους μουσουλμάνους της διασποράς σε θέσεις εξουσίας. Από την πλευρά της, η γενιά Z και οι χίπστερς της Νέας Υόρκης χειροκροτούν και φωνάζουν Wow! όταν μουσουλμάνοι ομιλητές δηλώνουν δημοσίως, ως μη όφειλαν, το θρήσκευμά τους. Αν δεν είχε πολιτική σημασία, αν δεν χρησιμοποιείτο ως στοιχείο έλξης των μουσουλμανικών πληθυσμών και της ισλαμοαριστεράς, οι υποψήφιοι και οι εκλεγμένοι θα απέφευγαν να εκθέσουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, όπως αρμόζει εξάλλου στις εκκοσμικευμένες κοινωνίες.