Explainer | Τι επιπτώσεις θα μπορούσαν να έχουν οι συστάσεις Τραμπ για τα παιδικά εμβόλια εντός και εκτός ΗΠΑ;

Σαρωτικές αλλαγές φέρνει νέο εκτελεστικό διάταγμα του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με τις συστάσεις για τα παιδικά εμβόλια.

Σύμφωνα με τον Guadian, τα σχέδιά του θα οδηγούσαν συνολικά στη σύσταση λιγότερων εμβολίων, ενώ το συνδυασμένο εμβόλιο κατά της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς (MMR) θα αντικαθίστατο από τρεις ξεχωριστές δόσεις. Παράλληλα, όλα τα παιδικά εμβόλια θα χορηγούνταν, «στον μέγιστο εφικτό βαθμό», σε ξεχωριστές ιατρικές επισκέψεις. Υπάρχει επιστημονική βάση πίσω από τις προτάσεις αυτές; Και ποιες θα μπορούσαν να είναι οι επιπτώσεις τους εντός και εκτός των ΗΠΑ;

Τι επιπτώσεις θα έχει το διάταγμα για τα παιδικά εμβόλια στις ΗΠΑ;

Το βασικό αποτέλεσμα θα είναι «η σύγχυση των γονέων», δήλωσε στο Reuters ο δρ Άαρον Μίλστοουν της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, με τα αντικρουόμενα μηνύματα να είναι πιθανό να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις στον εμβολιασμό. Κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε καθυστέρησης, ορισμένα παιδιά ενδέχεται να προσβληθούν από θανατηφόρες ασθένειες που μπορούν να προληφθούν μέσω του εμβολιασμού. Τα κρούσματα ιλαράς βρίσκονται ήδη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ετών στις ΗΠΑ.

Ένα εκτελεστικό διάταγμα δεν έχει άμεση νομική ισχύ για το κοινό, ωστόσο είναι πιθανό να ασκήσει πίεση στις πολιτείες των ΗΠΑ ώστε να τροποποιήσουν τις απαιτήσεις που προβλέπουν ότι τα παιδιά πρέπει να είναι εμβολιασμένα προτού φοιτήσουν στα σχολεία. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για νομικές προσφυγές κατά πολιτειών που έχουν θεσπίσει τις δικές τους συστάσεις για τον εμβολιασμό.

Τι θα γίνει σε άλλες χώρες;

Οι συστάσεις είναι απίθανο να υιοθετηθούν από άλλες χώρες, δήλωσε ο Μπεν Κάστιαν-Νταμπούς, επίκουρος καθηγητής παγκόσμιας υγείας και ανάπτυξης στη London School of Hygiene & Tropical Medicine: «Καμία χώρα δεν θα ήθελε να αντιμετωπίσει τις αναπόφευκτα δαπανηρές προσπάθειες αντιμετώπισης επιδημιών που θα προέκυπταν ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής απόφασης». Ωστόσο, οι ιδέες, όπως και οι ασθένειες, εξαπλώνονται εύκολα πέρα από τα σύνορα. Ο βραχυπρόθεσμος κίνδυνος είναι οι γονείς σε άλλες χώρες να αποκτήσουν την εσφαλμένη εντύπωση ότι τα εμβόλια που προσφέρονται στα παιδιά τους δεν είναι ασφαλή και να καθυστερήσουν ή να αποφύγουν τον εμβολιασμό, θέτοντας τα δικά τους παιδιά σε κίνδυνο.

Ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος είναι η παραπληροφόρηση να οδηγήσει σε χαμηλότερα ποσοστά εμβολιασμού σε επίπεδο πληθυσμού και ο κόσμος να βρεθεί αντιμέτωπος με την επανεμφάνιση ασθενειών που θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί.

«Υπάρχει κίνδυνος τα συγκεχυμένα μηνύματα να επηρεάσουν ανθρώπους και εκτός ΗΠΑ», δήλωσε ο καθηγητής σερ Άντριου Πόλαρντ, διευθυντής του Oxford Vaccine Group. «Η εμπιστοσύνη στα εμβόλια και η πραγματοποίηση του εμβολιασμού είναι κρίσιμης σημασίας για την υγεία ενός πληθυσμού».

Λίγο μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπερασπίστηκε την επιστημονικά τεκμηριωμένη διαδικασία που χρησιμοποιείται για τον καθορισμό των προγραμμάτων παιδικού εμβολιασμού στις χώρες όλου του κόσμου. Ο εκπρόσωπος του ΠΟΥ, Ταρίκ Γιασαρέβιτς, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στη Γενεύη ότι είναι σημαντικό οι συστάσεις για τα προγράμματα εμβολιασμού κάθε χώρας να διαμορφώνονται από ανεξάρτητους ειδικούς και να είναι «απαλλαγμένες από βιομηχανικές και πολιτικές επιρροές». «Όταν αυτά τα πρότυπα δεν τηρούνται, η εμπιστοσύνη στα εμβόλια, στους ειδικούς υγείας και στους επιστημονικούς θεσμούς, όπως ο ΠΟΥ, μπορεί να διαβρωθεί», πρόσθεσε.

Γιατί το κάνει αυτό ο Τραμπ;

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αναπαράγει καταρριφθέντες ισχυρισμούς ότι ο εμβολιασμός προκαλεί αυτισμό και φάνηκε να επαναφέρει την ίδια σύνδεση κατά την υπογραφή του διατάγματος. Ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, είναι ένας από τους πλέον γνωστούς σκεπτικιστές απέναντι στους εμβολιασμούς και εδώ και χρόνια ενισχύει την παραπληροφόρηση σχετικά με τα εμβόλια. Μία μελέτη διαπίστωσε ότι το 2021 ήταν ο κορυφαίος «υπερδιασπορέας» παραπληροφόρησης για τα εμβόλια κατά της Covid-19 στο Twitter, που πλέον ονομάζεται X.

Ο Κένεντι έχει προσπαθήσει να αναδιαμορφώσει τα προγράμματα εμβολιασμού στις ΗΠΑ, αλλά οι προσπάθειές του έχουν μπλοκαριστεί από ομοσπονδιακό δικαστή. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι πρόκειται για ξεχωριστό ζήτημα από το εκτελεστικό διάταγμα.

Το 2025, Βρετανοί ειδικοί στα εμβόλια κάλεσαν τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας άλλων χωρών να είναι «προετοιμασμένες για τον Κένεντι». Υποστήριξαν ότι «η πολιτική ατζέντα κατά του εμβολιασμού στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει επιπτώσεις στα προγράμματα τακτικού παιδικού εμβολιασμού στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, λόγω της διασυνοριακής εξάπλωσης ασθενειών και ιδεών».

Προκαλεί το εμβόλιο MMR αυτισμό;

Όχι. Υπάρχουν «ισχυρά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει σύνδεση», δήλωσε η Έλεν Μπέντφορντ, καθηγήτρια δημόσιας υγείας των παιδιών στο UCL. «Το εμβόλιο έχει σώσει και συνεχίζει να σώζει εκατομμύρια ζωές».

Οι ψευδείς ισχυρισμοί περί σύνδεσης μεταξύ του εμβολίου MMR και του αυτισμού διατυπώθηκαν το 1998 από τον Βρετανό γιατρό Άντριου Γουέικφιλντ στο ιατρικό περιοδικό Lancet. Η συγκεκριμένη μελέτη αποσύρθηκε και ο Γουέικφιλντ διαγράφηκε από το ιατρικό μητρώο της Βρετανίας. Ωστόσο, έχει αποθεωθεί από ομάδες κατά των εμβολιασμών και παρευρέθηκε στην πρώτη ορκωμοσία του Τραμπ.

Υπάρχει επιστημονική βάση για τον διαχωρισμό του εμβολίου MMR σε ξεχωριστές δόσεις;

«Τα τρία εμβόλια δεν έχουν χορηγηθεί ποτέ ως ξεχωριστές δόσεις σε μικρά παιδιά στο πλαίσιο μιας πολιτικής εμβολιασμού, επομένως η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας πολιτικής δεν έχουν αποδειχθεί», δήλωσε η Μπέντφορντ. «Ωστόσο, μόνο και μόνο η καθυστέρηση της προστασίας θα αποτελούσε ένα σοβαρό βήμα προς τα πίσω όσον αφορά την προστασία της υγείας των παιδιών μας».

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τον Κάστιαν-Νταμπούς, η ξεχωριστή χορήγησή τους ισοδυναμεί με «ένα πείραμα στην υγεία των παιδιών». Ο Άνταμ Φιν, ομότιμος καθηγητής παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, έθεσε ένα ακόμη πιο πρακτικό ζήτημα, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για πολλές άλλες χώρες. «Ο διαχωρισμός του εμβολίου στα επιμέρους συστατικά του δεν έχει καμία λογική και, σε κάθε περίπτωση, είναι επί του παρόντος ανέφικτος, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα τέτοια εμβόλια», πρόσθεσε.

Θα επηρεάσουν οι προτάσεις τα ποσοστά εμβολιασμού;

Μελέτες σε κοινότητες με χαμηλά ποσοστά εμβολιασμού διαπιστώνουν συνήθως ότι, παρότι η διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια μπορεί να αποτελεί πρόβλημα, ρόλο παίζει επίσης η προσβασιμότητα, όπως η πρακτική δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι γονείς για να μεταφέρουν τα παιδιά τους στα ραντεβού για εμβολιασμό. Αν οι γονείς μπορούν να κάνουν μόνο μία δόση σε κάθε ραντεβού, ενδέχεται να μην επιστρέψουν για τις υπόλοιπες.

«Η κατανομή των εμβολίων σε πολλές ξεχωριστές επισκέψεις αυξάνει την πιθανότητα καθυστερημένων ή χαμένων δόσεων και αφήνει τα παιδιά ευάλωτα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρχει αποδεδειγμένο όφελος ως προς την ασφάλεια των υγιών παιδιών», δήλωσε ο Αζίμ Ματζίντ, καθηγητής πρωτοβάθμιας φροντίδας και δημόσιας υγείας στο Imperial College London.

Πηγή: The Guardian