Explainer | Γιατί έχει τόση σημασία η σημερινή απόφαση του Εφετείου για τη Μαρίν Λεπέν;

Η Μαρίν Λεπέν πρόκειται να μάθει αν μπορεί ή όχι να θέσει υποψηφιότητα για τη γαλλική προεδρία στις εκλογές του επόμενου έτους, αφού σήμερα αναμένεται να εκδοθεί η απόφαση του Εφετείου του Παρισιού για το αν θα επικυρώσει την καταδίκη της για υπεξαίρεση.

Η Μαρίν Λεπέν έχει ήδη θέσει υποψηφιότητα για πρόεδρος τρεις φορές και ήρθε δεύτερη μετά τον Εμανουέλ Μακρόν το 2022 και το 2017, όμως αυτή τη φορά προηγείται στις δημοσκοπήσεις, δέκα μήνες πριν από την ψηφοφορία. Αν δεν κατέβει υποψήφια, τη θέση της θα πάρει ο νεαρός στενός συνεργάτης της, Ζορντάν Μπαρντελά, επομένως η ετυμηγορία μπορεί να έχει εκτεταμένες συνέπειες για τη Γαλλία.

Τι αφορά η έφεση στην απόφαση για τη Μαρίν Λεπέν;

Η απόφαση επί της έφεσης θα καθορίσει το πολιτικό μέλλον της Λεπέν και, ουσιαστικά, θα σημάνει την έναρξη της προεδρικής κούρσας. Ο πρώτος γύρος θα διεξαχθεί στις 18 Απριλίου 2027 και ο δεύτερος στις 2 Μαΐου.

Στις 31 Μαρτίου 2025, δικαστήριο της απαγόρευσε να κατέχει δημόσιο αξίωμα για πέντε χρόνια, αφού κρίθηκε ένοχη για υπεξαίρεση 1,4 εκατ. ευρώ από κονδύλια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προκειμένου να πληρώνονται υπάλληλοι του κόμματός της από το 2004 έως το 2016 αντί για κοινοβουλευτικούς βοηθούς. Η Λεπέν ήταν ευρωβουλευτής από το 2004 έως το 2017. Της επιβλήθηκε επίσης ποινή φυλάκισης τεσσάρων ετών: τα δύο με αναστολή και τα άλλα δύο να εκτιθούν κατ’ οίκον με ηλεκτρονικό βραχιολάκι.

Το δικαστήριο έκρινε ότι η Λεπέν είτε ενέκρινε είτε ανέχθηκε το σύστημα των εικονικών θέσεων εργασίας, και η απόφαση την απέκλεισε από τις εκλογές του 2027. Κατά την εκδίκαση της έφεσης, που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, η Λεπέν αρνήθηκε ότι οργάνωσε την απάτη, αλλά παραδέχθηκε ότι έγινε «ένα λάθος», το οποίο είχε ως αποτέλεσμα ορισμένοι κοινοβουλευτικοί βοηθοί να εργάζονται «προς όφελος του κόμματος».

Οι εισαγγελείς ζητούν να διατηρηθεί η αρχική πενταετής απαγόρευση κατοχής δημόσιου αξιώματος, μαζί με ποινή φυλάκισης τεσσάρων ετών: ένα έτος με ηλεκτρονικό βραχιολάκι και τρία έτη με αναστολή. Η Λεπέν δηλώνει ότι δεν φοβάται την απόφαση, όμως πιστεύει ότι δεν είναι «δυνατόν» να διεκδικήσει την προεδρία αν οι δικαστές αποφασίσουν ότι πρέπει να φορά ηλεκτρονικό βραχιολάκι.

Ποια είναι η Μαρίν Λεπέν;

Οι δικαστές το 2025 έκριναν ότι η Μαρίν Λεπέν βρισκόταν «στο επίκεντρο» του συστήματος εικονικών θέσεων εργασίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η νεότερη κόρη του Ζαν-Μαρί Λεπέν, ανέλαβε το 2011 την ηγεσία του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου, το οποίο ο πατέρας της διηύθυνε από το 1972, με στόχο να «εξυγιάνει» την εικόνα του κόμματος. Τελικά διέκοψε πλήρως τις σχέσεις της με τον πατέρα της το 2015, διαγράφοντάς τον από το κόμμα λόγω των απόψεών του για το Ολοκαύτωμα.

Τρία χρόνια αργότερα, μετονόμασε το κόμμα σε Εθνικό Συναγερμό (Rassemblement National – RN). Αν και ηττήθηκε δύο φορές από τον Εμανουέλ Μακρόν στις προεδρικές εκλογές, το 2024 οδήγησε το RN στην καλύτερη εκλογική του επίδοση, με μια συμμαχία της σκληρής δεξιάς να κερδίζει 143 έδρες στην Εθνοσυνέλευση των 577 εδρών.

Παρουσιάζει τον εαυτό της ως θύμα της γαλλικής δικαιοσύνης, υποστηρίζοντας ότι αντιμετωπίστηκε διαφορετικά από άλλους ηγέτες των οποίων τα κόμματα κρίθηκαν ένοχα για απάτη. Ωστόσο, οι δικαστές της αρχικής δίκης έκριναν ότι είχε «υιοθετήσει με αυταρχικότητα και αποφασιστικότητα το σύστημα που είχε θεσπίσει ο πατέρας της» και ότι βρισκόταν «στο επίκεντρο» του συστήματος εικονικών θέσεων εργασίας.

Ποιες είναι οι πιθανές αποφάσεις;

Αθώωση: Αν η Λεπέν αθωωθεί, θα μπορεί να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία χωρίς να έχει πληγεί η φήμη της. Αυτή η εκδοχή θεωρείται απίθανη.

Ενοχή: Αν το δικαστήριο τη βρει ένοχη και της απαγορεύσει να κατέχει δημόσιο αξίωμα για περισσότερα από δύο χρόνια, υπολογιζόμενα από τις 31 Μαρτίου 2025, δεν θα μπορεί να είναι υποψήφια. Αυτό συμβαίνει επειδή ο χρόνος της πενταετούς απαγόρευσης συνεχίζει να μετρά από τότε που επιβλήθηκε.

Ενοχή με μειωμένη απαγόρευση: Τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά αν της επιβαλλόταν απαγόρευση κατοχής δημόσιου αξιώματος για δύο χρόνια ή λιγότερο, καθώς τότε θα ήταν ελεύθερη να κατέβει στις εκλογές.

Ενοχή με ηλεκτρονικό βραχιολάκι: Αν το δικαστήριο ακολουθήσει την πρόταση των εισαγγελέων και διατηρηθεί η τετραετής ποινή φυλάκισης, θα έπρεπε να περάσει ένα έτος με ηλεκτρονικό βραχιολάκι, αντί για δύο, ενώ το υπόλοιπο της ποινής θα ήταν με αναστολή. Γι’ αυτό έχει ήδη διατυπώσει τη θέση της: «Όταν είσαι υποψήφιος για την προεδρία, πρέπει να είσαι απολύτως ελεύθερος να μετακινείσαι… Δεν μπορώ να εξαρτώμαι από έναν δικαστή για να μου επιτρέπει να κάνω μια συγκέντρωση ή να πάω σε μια αγορά».

Προσφυγή κατά της απόφασης της έφεσης: Θα μπορούσε ακόμη να προσβάλει μια καταδικαστική απόφαση στο ανώτατο δικαστήριο της Γαλλίας, το Ακυρωτικό Δικαστήριο, και θα είχε δέκα ημέρες για να αποφασίσει. Ωστόσο, η διαδικασία θα διαρκούσε αρκετούς μήνες, θα δυσκόλευε την προεκλογική της εκστρατεία και η ίδια έχει υποδείξει ότι δεν θα το έκανε.

Ακόμη και αν αθωωθεί, οι εισαγγελείς θα μπορούσαν να αποφασίσουν να προσφύγουν στο ανώτατο δικαστήριο.

Τι έχει δηλώσει η Λεπέν;

Η Λεπέν έχει δηλώσει ότι παραμένει ήρεμη ενόψει της απόφασης και ότι ο φόβος δεν είναι συναίσθημα που της είναι οικείο. Αναγνωρίζει, όμως, ότι ο αποκλεισμός της από τις εκλογές θα ήταν «αναμφίβολα επώδυνος», ενώ προειδοποίησε το Σαββατοκύριακο ότι η απόφαση είναι σημαντική «επειδή θα μπορούσε να εμποδίσει τη δημοκρατική λειτουργία της χώρας μας».

«Ό,τι κι αν συμβεί, δεν θα πεθάνω· ό,τι κι αν συμβεί, θα συνεχίσω να αγωνίζομαι για τις ιδέες μου», δήλωσε στο ειδησεογραφικό κανάλι LCI την περασμένη εβδομάδα. Η διαφορά θα ήταν ότι θα γινόταν απλώς ακτιβίστρια και όχι προεδρική υποψήφια.

Το βράδυ της Τρίτης, αφού γίνει γνωστή η απόφαση, η Λεπέν θα ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων των 20:00 του τηλεοπτικού καναλιού TF1.

Ποιο είναι το «Σχέδιο Β» της Λεπέν;

Ο Ζορντάν Μπαρντελά ανήκει στην ομάδα της Λεπέν από τις αρχές της δεκαετίας των 20 του. Από το 2022, ο Ζορντάν Μπαρντελά ηγείται του Εθνικού Συναγερμού ως πρόεδρος του κόμματος, αφού είχε ενταχθεί στην προεκλογική ομάδα της Λεπέν στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας των 20 του, το 2017. Μετά την καταδίκη της για υπεξαίρεση πέρυσι, έγινε σαφές ότι η Λεπέν θα χρειαζόταν ένα «Σχέδιο Β» και τελικά όρισε τον Μπαρντελά ως υποψήφιο αντικαταστάτη της.

Το Σαββατοκύριακο, ο Μπαρντελά δήλωσε στους υποστηρικτές του: «Θέλω να επαναλάβω την πλήρη στήριξή μου, την πλήρη φιλία μου και τη δέσμευσή μου απέναντί της στην πολιτική, ώστε να τη δω να εκλέγεται πρόεδρος της Δημοκρατίας». Η Λεπέν έχει δηλώσει ότι, αν εκλεγόταν πρόεδρος, ο Μπαρντελά θα γινόταν πρωθυπουργός. Είναι όμως έτοιμη να του παραδώσει τον ρόλο του προεδρικού υποψηφίου «αν η δικαιοσύνη μου απαγορεύσει να διεκδικήσω την προεδρία», υποσχόμενη ότι θα τον στηρίξει με «μεγάλη ενέργεια, μεγάλη πεποίθηση και μεγάλη εμπιστοσύνη».

Ποιος θεωρείται καλύτερη επιλογή: ο Μπαρντελά ή η Λεπέν;

Το μήνυμα του RN προς τους ψηφοφόρους είναι η ενότητα. Ωστόσο, η ιδέα ενός «Σχεδίου Β» φαίνεται πλέον τόσο αποδεκτή, ώστε ο Μπαρντελά εμφανίζεται ήδη οριακά καλύτερα από τη Λεπέν στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Και οι δύο ξεπερνούν το 30% για τον πρώτο γύρο. Οι πολιτικοί αντίπαλοι έχουν χλευάσει την ιδέα ότι η Λεπέν θα αφήσει απλώς τον Μπαρντελά να δράσει μόνος του. Πιστεύουν επίσης ότι η ίδια θα αποτελούσε πολύ μεγαλύτερη απειλή σε έναν δεύτερο γύρο, λόγω της σχετικά περιορισμένης πολιτικής εμπειρίας του. Ο Μπαρντελά γίνεται 31 ετών τον Σεπτέμβριο.

Ο υποψήφιος των συντηρητικών Ρεπουμπλικανών, Μπρινό Ρεταγιό, αστειεύτηκε πριν από λίγους μήνες ότι οι Γάλλοι αναμφίβολα αγαπούσαν το ότι είχαν έναν πρόεδρο 40 ετών, τον Εμανουέλ Μακρόν: «Σίγουρα θα λατρέψετε να έχετε έναν πρόεδρο 30 ετών».

Ποιοι άλλοι δικάζονται;

Είκοσι τέσσερα άτομα κρίθηκαν ένοχα τον Μάρτιο του 2025, μεταξύ των οποίων ευρωβουλευτές και κομματικά στελέχη, ενώ δώδεκα άσκησαν έφεση κατά των καταδικαστικών αποφάσεων. Μεταξύ αυτών είναι ο Λουί Αλιό, αντιπρόεδρος του RN και δήμαρχος της Περπινιάν, στον οποίο επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης έξι μηνών που θα εκτιθεί κατ’ οίκον με ηλεκτρονικό βραχιολάκι, καθώς και ο Νικολά Μπαΐ, πρώην γενικός γραμματέας του Εθνικού Μετώπου, ο οποίος έλαβε επίσης ποινή έξι μηνών με ηλεκτρονικό βραχιολάκι.

Ένα ακόμη στέλεχος του Εθνικού Μετώπου, ο Μπρινό Γκολνίς, καταδικάστηκε σε έναν χρόνο με ηλεκτρονικό βραχιολάκι, ενώ στην Κατρίν Γκριζέ, πρώην στενή συνεργάτιδα της Μαρίν Λεπέν, απαγορεύτηκε να κατέχει δημόσιο αξίωμα για δύο χρόνια.

Ο Βαλεράν ντε Σεν-Ζιστ, πρώην ταμίας του Εθνικού Μετώπου, καταδικάστηκε σε έναν χρόνο με ηλεκτρονικό βραχιολάκι.

Πηγή: BBC