Overlord 2026: Ο πόλεμος των drones

Ένα drone πετά πάνω από το Προεδρικό Μέγαρο της Βαρσοβίας. Βγάζει έναν ανεπαίσθητο θόρυβο σαν να περνά από δίπλα σου ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο ενώ βρίσκεσαι σε μια από τις ήσυχες γειτονιές της Αθήνας. Το καταλαβαίνεις μόνο αν σ' αγγίξει. Άλλα drones μπαίνουν το ίδιο αθόρυβα στον εναέριο χώρο της Πολωνίας, αναγκάζοντας την πολωνική Πολεμική Αεροπορία να θέσει σε συναγερμό μαχητικά αεροσκάφη. Στη Γαλλία, drones εντοπίζονται να πετούν πάνω από την Île Longue, τη ναυτική βάση πυρηνικών υποβρυχίων — ένα από τα πιο απόρρητα και ευαίσθητα σημεία της ευρωπαϊκής άμυνας, κάπου στη Βρετάνη. Στη Λετονία, δύο drones συντρίβονται σε αποθήκη καυσίμων, πιθανότατα αφού στοχοποιήθηκαν και χτυπήθηκαν με παρεμβολή σήματος (jamming). Θέλετε και άλλα; Μάλλον δεν χρειάζεται. Όλα αυτά είναι κομμάτια ενός τρομακτικού παζλ που έχει ήδη διαμορφωθεί πάνω από τον ευρωπαϊκό ουρανό. Και τώρα την άνοιξη του 2026, θεωρητικά, θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει η θωράκιση της Ευρώπης στο πλαίσιο του προγράμματος «Ετοιμότητα 2030», στο πλαίσιο του οποίου έχει αποφασιστεί να δαπανηθούν περίπου 800 δισ. ευρώ. Η απόφαση πάρθηκε τον Οκτώβριο του 2025.

Ρωσικό χτύπημα drone στη Ρουμανία

Τα ξημερώματα της Παρασκευής 29 Μαΐου, οι αρχές της Ρουμανίας ανακοινώνουν ότι drone συνετρίβη στην οροφή μιας 10όροφης πολυκατοικίας στη νοτιοανατολική πόλη Γκαλάτι κατά τη διάρκεια ρωσικής επίθεσης στη γειτονική Ουκρανία. Από την πυρκαγιά προκαλείται έκρηξη και τραυματίζονται δύο άνθρωποι. Δεν πρόκειται απλώς για παράπλευρη απώλεια.

Η Ρουμανία, μέλος τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μοιράζεται χερσαία σύνορα μήκους 650 χιλιομέτρων με την Ουκρανία και έχει δει ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη να παραβιάζουν τον εναέριο χώρο της 28 φορές από τότε που η Μόσχα άρχισε να επιτίθεται σε λιμάνια του Κιέβου κατά μήκος του ποταμού Δούναβη, όπως τουλάχιστον δήλωσε το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας λίγη ώρα μετά την έκρηξη. Το γεγονός ότι η Ρουμανία δέχεται επίθεση ενώ έχει την ιδιότητα του μέλους του ΝΑΤΟ κάνει την κατάσταση ακόμα πιο ανησυχητική. Ως μία από τις πρώτες εκτιμήσεις από την ώρα του χτυπήματος και έπειτα προβάλλεται το γεγονός ότι είναι η πρώτη φορά που ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή στη Ρουμανία και προκάλεσε τραυματισμούς. Αυτό είναι πιθανό να αυξήσει τις εντάσεις στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ σε μια εποχή που οι σύμμαχοι της Ουκρανίας ανησυχούν για την επέκταση του πολέμου πέρα από τα σύνορά της.

Την περασμένη εβδομάδα, κάτοικοι του Βίλνιους –ανάμεσά τους ο πρόεδρος και η πρωθυπουργός της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα και Ινγκα Ρουγκινιενέ, όπως και πολλοί βουλευτές που βρίσκονταν εκείνη την ώρα (10:20 το πρωί) στο Κοινοβούλιο– στάλθηκαν σε καταφύγια προστασίας από αεροπορικές επιδρομές μετά από εισβολή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη χώρα. Ήταν από τις λίγες φορές το τελευταίο διάστημα που η συχνότητα πτήσεων drones πάνω από χώρες της Βαλτικής ανάγκασε αεροσκάφος του ΝΑΤΟ να σηκωθεί και να κάνει επιχείρηση κατάρριψης. Αυτή ήταν, επίσης, η πρώτη φορά που συνέβη κάτι τέτοιο πάνω από την Εσθονία.

Διάβημα προς το Κίεβο από Αθήνα

Η Ελλάδα δεν έχει μείνει έξω από όλο αυτό το απειλητικό πανδαιμόνιο, όπως έδειξε η υπόθεση του πλωτού drone στη Λευκάδα. Το βράδυ της Πέμπτης 28 Μαΐου, έγινε γνωστό ότι η Αθήνα θα προχωρήσει σε σχετικό διάβημα προς το Κίεβο.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έλαβε μέρος στην Άτυπη Σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. στη Λεμεσό. Έχοντας στα χέρια του το πόρισμα που εκπόνησαν οι εμπειρογνώμονες του ελληνικού υπουργείου Άμυνας σχετικά με το drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα, ενημέρωσε σχετικά την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ε.Ε., Κάγια Κάλας. Παράλληλα, όμως, στο περιθώριο της συνόδου, ο κ. Γεραπετρίτης συναντήθηκε και με τον Ουκρανό ομόλογό του Αντρίι Σιμπίχα —ο οποίος βρισκόταν στη Λεμεσό μετά από πρόσκληση της κυπριακής προεδρίας— και συζήτησαν εκτενώς το ίδιο θέμα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεδομένου ότι το drone φέρεται να είναι ουκρανικής προέλευσης, αναμένεται η έναρξη των προβλεπόμενων διπλωματικών διαδικασιών. Το επίσημο διάβημα προς την κυβέρνηση του Κιέβου αναμένεται να κατατεθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Ο ουρανός της Ευρώπης υπό πολιορκία

Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξαν το The European Correspondent, το Dronewatch.nl και η ολλανδική εφημερίδα Trouw για την περίοδο Ιανουαρίου 2025 - Μαΐου 2026, τουλάχιστον 10 ευρωπαϊκές χώρες έχουν εντοπίσει drones κοντά σε αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η ταυτότητα αυτών των χιλιάδων ύπουλων και αθόρυβων αλλά τόσο καταστροφικών εισβολέων του υπερσύγχρονου πολέμου στον ουρανό της Ευρώπης, είναι ένα από τα στοιχεία που προσδιορίζουν ποιος επιτίθεται, ποιος αμύνεται και μια νέα ταυτότητα και πιο τρομακτική: ποιος απειλεί ότι θα επιτεθεί.

Η Πολωνία πυροβολεί πρώτη

Στις 9 και 10 Σεπτεμβρίου 2025, τουλάχιστον 23 άοπλα στρατιωτικά drones παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Πολωνίας. Όλες οι πληροφορίες ανέφεραν ότι εκτοξεύτηκαν από ρωσικό έδαφος. Μοιραία σήμανε ο γνωστός «Quick Reaction Alert» αναγκάζοντας την Πολωνική Πολεμική Αεροπορία και άλλες δυνάμεις του NATO να στήσουν επιχείρηση αναχαίτισης. Η Πολωνία κατέρριψε για πρώτη φορά ρωσικά assets στον εναέριο χώρο της — η πρώτη τέτοια ενέργεια χώρας-μέλους του NATO από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022. Τον ίδιο μήνα, drones εντοπίστηκαν πάνω από αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Δανία, με αποτέλεσμα την προσωρινή αναστολή πτήσεων στο αεροδρόμιο της Κοπεγχάγης για σχεδόν τέσσερις ώρες.

Θα πρέπει να είναι σαφές ότι σε όλα αυτά τα επεισόδια του βρόμικου εναέριου πολέμου δεν εμπλέκονται μόνο ρωσικά drones.

Κυβερνητική κρίση

Στις 7 Μαΐου 2026, δύο drones εισήλθαν στη Λετονία από τον ρωσικό εναέριο χώρο, με ένα από αυτά να εκρήγνυται πάνω από  άδεια αποθήκη καυσίμων. Στη Λετονία η πτήση των drones προκάλεσε πολιτική κρίση. Η πρωθυπουργός της χώρας, Εβίκα Σιλίνια, παραιτήθηκε, κάτι που μοιραία οδηγεί στην κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού της χώρας, λίγους μόλις μήνες πριν από τις προγραμματισμένες εκλογές του Οκτωβρίου. Λίγες ημέρες πριν από την παραίτησή της, η ίδια είχε αποπέμψει τον υπουργό Άμυνας Άντρις Σπρουντς, για τον ίδιο λόγο, την επίθεση δηλαδή στην άδεια αποθήκη καυσίμων. Η επίσημη δικαιολόγηση της αποπομπής ήταν ότι οι υπηρεσίες του Σπρουντς καθυστέρησαν ανεπανόρθωτα να ενεργοποιήσουν τα anti-drone συστήματα. Απαντώντας σε αυτή την κίνηση το κόμμα των Προοδευτικών του Σπρουντς απέσυρε την υποστήριξή του προς την κυβέρνηση της Σιλίνια, αφήνοντάς τη χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία και εκτεθειμένη σε ενδεχόμενη πρόταση δυσπιστίας. Σε πρώτη ανάγνωση, αν ο στόχος ήταν η πρόκληση αποσταθεροποίησης σε μία ακόμα χώρα της Βαλτικής, τότε αυτός επετεύχθη.

Τα 800 δισ. της «Ετοιμότητας 2030»

Οι παραβιάσεις αφορούν τέσσερις κατηγορίες στόχων: αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, κρίσιμες υποδομές και εθνικούς εναέριους χώρους. Η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών αποκαλύπτει ένα συγκεκριμένο μοτίβο δράσης που ακολουθούν οι χειριστές και όσοι έχουν σχεδιάσει και εκτελούν αυτό το περίεργο σχέδιο εκφοβισμού της Ευρώπης: η πλειονότητα των drones συγκεντρώνεται στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη (Πολωνία, χώρες Βαλτικής, Σκανδιναβία) αλλά και στη Δυτική Ευρώπη, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη Γαλλία.

Στις αρχές Οκτωβρίου του 2025, για πρώτη φορά από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέβηκε στο βήμα της Ευρωβουλής. Έχοντας για μία ακόμα φορά στο πρόσωπό της αυτόν τον φαινομενικά αμήχανο βορειοευρωπαϊκό κυνισμό, παραδέχθηκε: «Kάτι νέο και επικίνδυνο συμβαίνει στους ουρανούς μας. Ένα περιστατικό μπορεί να είναι λάθος, δύο σύμπτωση, αλλά τρία, πέντε, δέκα αποτελούν στοχευμένη εκστρατεία δημιουργίας γκρίζας ζώνης κατά της Ευρώπης. Και η Ευρώπη πρέπει να απαντήσει», είπε και ανακοίνωσε την ατζέντα του προγράμματος «Ετοιμότητα 2030» στο πλαίσιο της οποίας θα κινητοποιηθούν περίπου 800 δισ.  ευρώ για την ενίσχυση της άμυνας της Ε.Ε. Σε αυτό το πλαίσιο θα υλοποιηθεί και το «Τείχος των drones» που δεν θα καλύπτει μόνο τις χώρες της Βαλτικής - Ανατολικής Ευρώπης από τις ρωσικές εκδηλώσεις επιθετικότητας προς τη Δύση, αλλά και τη Νότια Ευρώπη.

Πάνω από το «Βενιζέλος»

Κάτι που σημαίνει και την Ελλάδα. Και ευλόγως προκύπτει το ερώτημα: Θα μπορούσαμε να δούμε drones –τυπικώς άγνωστης προέλευσης– να πετούν, φερ’ ειπείν, πάνω από το «Ελ. Βενιζέλος»; Η απάντηση που δίνεται από έγκριτους γεωστρατηγικούς αναλυτές είναι απλή: Ναι. Μπορεί η επιβεβαίωση να μην ήρθε από τον αέρα αλλά από τη θάλασσα. Πάντως ήρθε και μάλιστα ακόμα δεν έχει ξεμπερδευτεί.

Ο πόλεμος των drones, όπως τον έχει ξεκινήσει και κλιμακώνει μέρα με τη μέρα η ρωσική επιθετικότητα αλλά και η σημερινή πολυπλοκότητα των ισορροπιών και του θεμελιώδους καθήκοντος της Ουκρανίας να αμυνθεί –ακόμα και με το στοιχείο του αιφνιδιασμού– δεν είναι videogame. Είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση, όπως αποδεικνύεται καθημερινά ολοένα και περισσότερο. Διόλου τυχαίο το συμπέρασμα του ΝΑΤΟ ότι από τη βάση πυρηνικών υποβρυχίων στη Γαλλία ως το Προεδρικό Μέγαρο της Πολωνίας ο κατάλογος των παραβιάσεων μεγαλώνει ανησυχητικά.

Όταν μπερδεύεται η ΑΙ

Σύμφωνα με επιχειρησιακούς επιτελείς του ΝΑΤΟ, ειδικευμένους στον ηλεκτρονικό πόλεμο, τα ουκρανικά drones πετούν κοντά στα σύνορα της Ρωσίας με τη Φινλανδία και τις χώρες της Βαλτικής γιατί εκεί η ρωσική αεράμυνα είναι πιο αδύναμη και οι ηλεκτρονικές παρεμβολές λιγότερες. Η Ρωσία, ωστόσο, δεν μένει με σταυρωμένα χέρια. Χρησιμοποιεί ισχυρά συστήματα παρεμβολής που «μπερδεύουν» το GPS της περιοχής, με αποτέλεσμα τα drones να χάνουν τον προσανατολισμό τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα καταφέρνει να τα χακάρει και να αναλάβει τον έλεγχό τους, κατευθύνοντάς τα εναντίον δικών της επιλεγμένων στόχων. Υπάρχει όμως και ένα ακόμα πρόβλημα: τα drones είναι εξοπλισμένα με αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης που αναγνωρίζουν οπτικά ενεργειακές υποδομές. Όταν χαθεί η πλοήγησή τους, αυτοί οι αλγόριθμοι «βλέπουν» παρόμοιες υποδομές στη λάθος χώρα και τα οδηγούν εκεί, νομίζοντας ότι βρήκαν τον σωστό στόχο.

Η παραπάνω εκτίμηση είναι εξαιρετικά σημαντική καθώς είναι πολύ πιθανό να συνδέεται εν μέρει ή με το σύνολο των τεχνικών ζητημάτων που οδήγησαν στην κατάληξη του πλωτού drone στη σπηλιά της Λευκάδας, σενάριο που βρισκόταν στο τραπέζι των ελληνικών επιτελείων που ασχολήθηκαν με τις έρευνες από την πρώτη στιγμή.

Ωστόσο, ο ρυθμός ανάπτυξης αντίμετρων από τους ευρωπαίους στρατιωτικούς σχεδιαστές παραμένει ανεπαρκής μπροστά στην ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η απειλή. Όπως έχει επισημάνει και το World Politics Review «Οι πολιτικές διαφωνίες μεταξύ κρατών-μελών για το ποιος πρέπει να ηγείται της αμυντικής προσπάθειας —η Κομισιόν ή τα εθνικά κράτη και το NATO— επιβραδύνουν την απόκριση».

Ο ουρανός δεν είναι πια ασφαλής

Αυτό που αναδύεται από το σύνολο των δεδομένων είναι μια νέα πραγματικότητα: ο ευρωπαϊκός εναέριος χώρος δεν είναι πλέον ασφαλής ζώνη. Τα drones —φθηνά, δύσκολα στον εντοπισμό, ικανά να φτάσουν παντού— έχουν μετατραπεί σε εργαλείο υβριδικής απειλής που δοκιμάζει τα όρια της συλλογικής άμυνας της Δύσης. Και ενώ η Ευρώπη (ακόμα) σχεδιάζει αμυντικά «τείχη» από drones και ασπίδες αεράμυνας για το μέλλον, τα περιστατικά συνεχίζονται — αθόρυβα, νύχτα, πάνω από βάσεις, αεροδρόμια και προεδρικά μέγαρα. Είναι μία από τις κλασικές αλλά πλέον επικίνδυνες επιβεβαιώσεις της φράσης «κανείς δεν ξέρει τι μας ξημερώνει».