Η ασταθής Μεγάλη Βρετανία και η ανάγκη πολιτικού κέντρου

Δεν μάσησε τα λόγια του σε πρόσφατες δηλώσεις ο Darren Jones, επικεφαλής γραμματέας του πρωθυπουργού, σε ό,τι έχει να κάνει με τον αναβρασμό που επικρατεί εντός του Εργατικού Κόμματος μετά τα αποτελέσματα των τοπικών και δημοτικών εκλογών της 7ης Μαΐου. Τα αποτελέσματα, όχι μόνο ανέδειξαν ένα κατακερματισμένο εκλογικό τοπίο, αλλά αποτέλεσαν γερό πλήγμα στην σταθερότητα και αξιοπιστία της Κυβέρνησης του Κιρ Στάρμερ, φέρνοντας και πάλι στο προσκήνιο το UK Reform του Νάιτζελ Φάρατζ. Βόρειος Αγγλία, Μίντλαντς και Ουαλία έδωσαν την ψήφο τους στον Φάρατζ. Ταυτόχρονη ήταν και η άνοδος Συντηρητικών και Φιλελεύθερων που κατέδειξε, τουλάχιστον προς ώρας, πως ο παραδοσιακός δικομματισμός βιώνει ισχυρούς τριγμούς. Ο Jones, θέλοντας να θέσει ένα στοπ στην παραφιλολογία και τον εσωτερικό αναβρασμό, κάλεσε τους Εργατικούς να αφήσουν τα εσωκομματικά «fantasy politics» ως προς ζητήματα διαδοχής στην ηγεσία και να εστιάσουν στα πραγματικά προβλήματα που καλούνται να λύσουν ως κυβέρνηση.

Μπορεί μία τέτοια δήλωση να είναι εσωτερικής κατανάλωσης και να στοχεύει στην συσπείρωση του κόμματος, ωστόσο ο όρος «fantasy politics», μάλλον δεν αντιστοιχεί και τόσο στην πραγματικότητα και τις δυσκολίες που αντικειμενικά αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Στάρμερ. Μετά τις πολύκροτες εκλογές, σχεδόν 100 βουλευτές από τους 403 των Εργατικών κάλεσαν τον πρωθυπουργό να παραιτηθεί, ενώ 5 υπουργοί κατέθεσαν επιστολές παραίτησης. Τα πράγματα αναμένεται να ζορίσουν ακόμη περισσότερο για τον Κιρ Στάρμερ, καθώς στις 18 Ιουνίου πρόκειται να γίνει το λεγόμενο «by-election», μία συμπληρωματική εκλογή στην εκλογική περιφέρεια Makerfield, εκεί όπου παραιτήθηκε ο βουλευτής Josh Simons. Η παραίτηση του βουλευτού έφερε ντόμινο εξελίξεων, καθώς έγινε με ξεκάθαρα πολιτικά κίνητρα: με μία θέση στο Κοινοβούλιο πλέον κενή προς διεκδίκηση, ανοίγει ο δρόμος για τον δήμαρχο του Greater Manchester, Andy Burnham, να θέσει υποψηφιότητα και να γίνει βουλευτής. Ο Burnham είναι, σύμφωνα με τον Economist, ο νο 1 υποψήφιος διάδοχος για την ηγεσία των Εργατικών, έχοντας 62% πιθανότητα εκλογής, εφόσον θέσει υποψηφιότητα. Οι πιο σκληρές εκτιμήσεις που δημοσιεύει ο Economist, δίνουν στον Στάρμερ διορία μέχρι τον Σεπτέμβριο για να αποχωρήσει από το νο 10 της Downing Street. Ωστόσο, τίποτα δεν έχει κριθεί. O Burnham έχει πολύ δρόμο μπροστά του: πρέπει καταρχάς να κερδίσει όντως την επαναληπτική εκλογή, ώστε να γίνει βουλευτής. Στη συνέχεια, χρειάζεται τη στήριξη 81 βουλευτών για να μπορέσει και επίσημα να διεκδικήσει την ηγεσία των Εργατικών.

Και ο Νάιτζελ Φάρατζ; Είναι πράγματι ο μεγάλος νικητής των τοπικών εκλογών, με τη νίκη του να αποτελεί προοικονομία για τις εθνικές εκλογές; Τίποτε δεν είναι βέβαιον. Η πρόσφατη υπόθεση αδήλωτης «δωρεάς» ή «δώρου» (παραμένει ασαφές) 5 εκατομμυρίων λιρών από τον δισεκατομμυριούχο των crypto, Christopher Harborne, στο κόμμα του Φάρατζ, έχει δημιουργήσει θύελλα αντιδράσεων από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις. Ο ίδιος ο Φάρατζ κατηγορεί την εφημερίδα Guardian πως απέσπασε την πληροφορία μέσω ρωσικού χακαρίσματος στο προσωπικό του κινητό, χωρίς όμως να έχει καταθέσει αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν την θεωρία της ρωσικής παρέμβασης στις βρετανικές αρχές. Περίεργο, εάν σκεφτεί κανείς ότι ο Φάρατζ διατηρούσε «ήπια» στάση απέναντι στο Κρεμλίνο, επιλογή για την οποία είχε κατηγορηθεί από τα υπόλοιπα κόμματα. Το κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο δεν έχει επομένως ξεκάθαρο νικητή. Τα στοιχεία πρόσθεσης ψήφου του YouGov (όπως έχουν καταγραφεί μέχρι τις 18 Μάϊου) αναδεικνύουν την ρευστή κατάσταση: 25% για το κόμμα UK Reform του Φάρατζ, 19% για τους Συντηρητικούς, 18% για τους Εργατικούς και περίπου 14% για το Φιλελεύθερο Κόμμα και τους Πράσινους. Καμία βεβαιότητα για το τι μέλλει γενέσθαι, με τους εκλογείς να είναι «χλιαροί» προς όλες τις παρούσες διαθέσιμες επιλογές. Κι αν υπάρχει κόπωση σε πρόσωπα και επιλογές, ίσως αυτή να προέρχεται και από την πολυετή κυριαρχία μιας «φιλελεύθερης μητροπολιτικής ελίτ», όπως αποκάλεσε το πολιτικό προσωπικό της χώρας το συντηρητικό Spectator, δίνοντας έμφαση στην προσωπικότητα του Στάρμερ και όσα αυτή εκπροσωπεί. Σύμφωνα με το άρθρο, απέναντι στην «ελίτ του Λονδίνου», «η επαρχία της παράδοσης» φαίνεται να επιλέγει τον λαϊκισμό σε διάφορες μορφές του, αφού έτσι δε νιώθει ούτε παραμελημένη, ούτε απορριπτέα ως κοινωνική δύναμη.

Αποτελεί αυτό λύση; Η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι τίποτα το θετικό ή το παραγωγικό δεν έχει προκύψει από λαϊκιστικές δυνάμεις οι οποίες διχάζουν, συνωμοσιολογούν και, εν τέλει, όταν βρεθούν στον θώκο της εξουσίας, δεν έχουν και κάτι αξιόλογο να προτείνουν. Ίσως έχει νόημα να συζητηθεί ένας επαναπροσδιορισμός των πολιτικών όρων συνολικά. Πρέπει ο φιλελεύθερος να ταυτίζεται οπωσδήποτε με τον «κοσμοπολίτη του Λονδίνου»; Εκείνον που ασπάζεται τυφλά κάθε παραξενιά και ακρότητα του αριστεριστικού αντιδυτικού δικαιωματισμού; Και πρέπει ξαφνικά ο συντηρητικός να συνταχθεί αναγκαστικά με τον λαϊκιστή; Εκείνον που δε νοιάζεται επ’ ουδενί για την συντηρητική παράδοση και την κληρονομιά της, αλλά τα χρησιμοποιεί ως μοχλό συναισθηματικής κινητοποίησης με απλουστευτικά συνθήματα και κούφιες υποσχέσεις επιστροφής σε ένα αόριστο «ένδοξο παρελθόν»; Την προβληματική αυτή θίγει το πρόσφατο βιβλίο «Centrists of the World Unite!» του Adrian Wooldridge. Οι μετριοπαθείς κεντρώοι χρειάζεται να επανέλθουν στο προσκήνιο, υποστηρίζει ο συγγραφέας, βάζοντας ένα στοπ στην κυριαρχία των πολιτικών άκρων εκατέρωθεν. Διότι, όποιος διατηρεί δεσμούς με το πολιτικό κέντρο δεν είναι ούτε αδύναμος ούτε νερόβραστος. Διαθέτει την πολύτιμη ικανότητα να βλέπει τα πράγματα με περισσότερη νηφαλιότητα. Ειδικά ο συντηρητισμός, εκ φύσεως δεν μπορεί να τα πηγαίνει καλά με τα άκρα.