Προϋπολογισμός ΕΕ 2028-2034: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά αύξηση και νέους πόρους

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη διαπραγματευτική του θέση για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, θέτοντας υψηλότερο επίπεδο φιλοδοξίας τόσο ως προς το συνολικό μέγεθος όσο και ως προς τη δομή του.

Η ενδιάμεση έκθεση εγκρίθηκε με 370 ψήφους υπέρ, 201 κατά και 84 αποχές, και προβλέπει ότι ο προϋπολογισμός θα πρέπει να φτάσει στο 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ. Σημείο αιχμής αποτελεί η πρόταση να εξαιρεθεί από τα ανώτατα όρια η αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU, που αντιστοιχεί στο 0,11% του ΑΕΕ.

Σε απόλυτους αριθμούς, το Κοινοβούλιο προτείνει προϋπολογισμό 1,78 τρισ. ευρώ σε σταθερές τιμές 2025 (ή 2,01 τρισ. σε τρέχουσες τιμές), δηλαδή περίπου 10% υψηλότερο από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η διαφορά αντιστοιχεί σε επιπλέον 175,11 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές.

Αύξηση προϋπολογισμού ΕΕ, με ισορροπία παλιών και νέων προτεραιοτήτων

Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να παραμείνει εργαλείο επενδύσεων που στηρίζει πολίτες, περιφέρειες και επιχειρήσεις, προσφέροντας ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία έναντι των εθνικών δαπανών.

Παράλληλα, απορρίπτουν ρητά την ιδέα «επανεθνικοποίησης» μέσω ενός μοντέλου «ένα σχέδιο ανά κράτος μέλος», το οποίο –όπως προειδοποιούν– μπορεί να αποδυναμώσει τις κοινές πολιτικές, να μειώσει τη διαφάνεια και να εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ δικαιούχων.

Το Κοινοβούλιο επιδιώκει ισορροπία μεταξύ παραδοσιακών πολιτικών –όπως η γεωργία και η συνοχή– και νέων προτεραιοτήτων, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ενίσχυση βασικών πολιτικών, περισσότερα κονδύλια σε άμυνα και καινοτομία

Οι ευρωβουλευτές ζητούν διακριτή και αυξημένη χρηματοδότηση για κρίσιμες πολιτικές, μεταξύ των οποίων η κοινή γεωργική πολιτική, η πολιτική συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και οι εσωτερικές υποθέσεις, με ενεργό συμμετοχή περιφερειακών και τοπικών αρχών.

Χαιρετίζουν την πρόταση της Επιτροπής για διπλασιασμό των κονδυλίων σε τομείς όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα, η καινοτομία, οι υποδομές, η υγεία, η παιδεία και ο πολιτισμός, αλλά ζητούν ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση συγκεκριμένων προγραμμάτων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Ταμείο Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας, το «Ορίζων Ευρώπη», το Erasmus+, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» και το EU4Health. Ταυτόχρονα, κρίνουν ανεπαρκή τα προτεινόμενα κονδύλια για την εξωτερική δράση και ζητούν περισσότερη στήριξη για τη διεύρυνση, την Ουκρανία και την ανθρωπιστική βοήθεια.

Διαφάνεια και νέοι πόροι: Κρίσιμη η χρηματοδότηση του μέλλοντος

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και τη λογοδοσία, με το Κοινοβούλιο να προειδοποιεί ότι η απλούστευση των κανόνων δεν πρέπει να υπονομεύσει τον δημοκρατικό έλεγχο. Εκφράζονται επίσης ανησυχίες για τη χρήση χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με πραγματικές δαπάνες, καθώς μπορεί να δυσχεράνει τον έλεγχο.

Παράλληλα, επαναβεβαιώνεται ότι η πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια πρέπει να συνδέεται με τον σεβασμό στο κράτος δικαίου, χωρίς όμως να τιμωρούνται οι τελικοί δικαιούχοι για ευθύνες κυβερνήσεων.

Στο πεδίο των εσόδων, το Κοινοβούλιο ζητά την καθιέρωση νέων ίδιων πόρων που θα αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Μεταξύ των πιθανών επιλογών περιλαμβάνονται εισφορές στις ψηφιακές υπηρεσίες, στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, στα κέρδη από κρυπτοστοιχεία και η επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.

Οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη αναμένεται να ξεκινήσουν μόλις το Συμβούλιο καταλήξει σε κοινή θέση, με το Κοινοβούλιο να δηλώνει έτοιμο για άμεση έναρξη των συνομιλιών με στόχο έναν ισχυρό και έγκαιρο προϋπολογισμό.