ΗΠΑ: σέχτες και αλλόκοτες θρησκείες

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κερδίζουν έδαφος οι Ευαγγελιστές, αλλά ταυτοχρόνως σέχτες ξεφυτρώνουν από παντού. Τα τελευταία δύο-τρία χρόνια το φαινόμενο έχει καταγραφεί σε μελέτες όπως ένας συλλογικός τόμος σε επιμέλεια της Lydia Willsky-Ciollo με τίτλο «New Religious Movements in North America: An Introduction», το «Cult Following: The Extreme Sects That Capture Our Imaginations and Take Over Our Lives» του J. W. Ocker, το «Cults Like Us: Why Doomsday Thinking Drives America» της Jane Borden και το μόλις εκδοθέν «The Culting of America: What Makes a Cult and Why We Love Them» των Daniella Mestyanek Young & Amy Reed. Η βιβλιογραφία εμπλουτίζεται όσο η πραγματικότητα δείχνει όλο και εντονότερες τάσεις των Αμερικανών για αλλόκοτες πεποιθήσεις.

Μερικές από αυτές είναι παλιές και έχουν σατιρικό χαρακτήρα: για παράδειγμα, η Εκκλησία του Ιπτάμενου Μακαρονοτέρατος (Pastafarianism) που ιδρύθηκε το 2005 ως παρωδία των οργανωμένων θρησκειών και των συζητήσεων περί διδασκαλίας του «ευφυούς σχεδιασμού» στα σχολεία. Οι πιστοί, γνωστοί ως «Πασταφαριανοί» λατρεύουν ένα ιπτάμενο μακαρονοτέρας και συχνά φορούν στο κεφάλι σουρωτήρι ζυμαρικών σαν θρησκευτικό σύμβολο. Η Εκκλησία της Τελευταίας Πέμπτης (Last Thursdayism) υποστηρίζει ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε την περασμένη Πέμπτη, με όλες τις αναμνήσεις και τα ιστορικά γεγονότα να είναι τεχνητά τοποθετημένα. Αν και ξεκίνησε ως φιλοσοφικό πείραμα για να εξετάσει τις αντιλήψεις μας περί πραγματικότητας και μνήμης, ορισμένοι το αντιμετωπίζουν σαν πραγματική θρησκεία. Η Εκκλησία της Υποσυνείδητης Σκιάς (Church of the SubGenius) ιδρύθηκε στη δεκαετία του 1950 και σατιρίζει διάφορες πτυχές της θρησκείας, της πολιτικής και της κουλτούρας. Οι πιστοί λατρεύουν τον J.R. Bob Dobbs, έναν φανταστικό πωλητή, και προωθούν την έννοια της «Slack», μιας κατάστασης ελευθερίας και χαλάρωσης —κάτι σαν «δικαίωμα στην τεμπελιά». Μια άλλη «εκκλησία» είναι ο Ραελιανισμός (Raelism) που ίδρυσε το 1974 ο Γάλλος Claude Vorilhon, γνωστός ως Rael. Οι Ραελιανοί, που πιστεύουν ότι η ζωή στη Γη δημιουργήθηκε μέσω γενετικής μηχανικής από εξωγήινους, τους Ελοχίμ, προωθούν την παγκόσμια ειρήνη, τη σεξουαλική ελευθερία και την επιστημονική πρόοδο —έχουν προκαλέσει αντιδράσεις λόγω των απόψεών τους περί κλωνοποίησης και της ανοιχτής στάσης της απέναντι στη σεξουαλικότητα. Το Έθνος του Yahweh, που ιδρύθηκε το 1979 από τον Hulon Mitchell Jr., γνωστό ως Yahweh ben Yahweh, συνδυάζει στοιχεία του Ιουδαϊσμού με αφροαμερικανικές εθνικιστικές ιδέες. Οι πιστοί θεωρούν πραγματικούς Ισραηλίτες τους Αφροαμερικανούς και ακολουθούν αυστηρούς κανόνες διαβίωσης. Η ομάδα έχει εμπλακεί σε νομικές διαμάχες και έχει κατηγορηθεί για εγκληματικές δραστηριότητες στο παρελθόν.

Πιο «σοβαρή» και ταχέως αναπτυσσόμενη θρησκεία είναι ο Μορμονισμός (Church of Jesus Christ of Latter-day Saints - LDS), επινόηση του Joseph Smith στη δεκαετία του 1820s με ιερό κείμενο το Βιβλίο του Μόρμον, που θεωρείται συμπληρωματική αποκάλυψη της Βίβλου. Οι Μορμόνοι πιστεύουν ότι ο Θεός συνεχίζει να αποκαλύπτει το θέλημά του μέσω προφητών κι ότι οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν θεοί στη μετά θάνατον ζωή. Απορρίπτουν την κλασική χριστιανική Τριάδα (Πατήρ, Υιός, Άγιο Πνεύμα), θεωρούν τον Ιησού ξεχωριστή θεϊκή οντότητα και πιστεύουν ότι η «Αμερική» είναι ιερός τόπος τον οποίον επισκέφθηκε ο Ιησούς μετά την ανάστασή του. Οι άνδρες Μορμόνοι είναι πολυγαμικοί: αν και η πολυγαμία απαγορεύτηκε επισήμως το 1890, ορισμένες αποσχισθείσες ομάδες Μορμόνων εξακολουθούν να την εφαρμόζουν. Δεν είναι το μοναδικό αλλόκοτο: στα ιερά των μορμονικών ναών γίνονται «βαπτίσεις νεκρών» για τη σωτηρία των ψυχών. Οι Μορμόνοι δεν πίνουν καφέ, τσάι και οινοπνευματώδη, δεν καπνίζουν και υπηρετούν υποχρεωτικά σε ιεραποστολές (συνήθως για 2 χρόνια)

Η Σαϊεντολογία (Church of Scientology), που ίδρυσε ο συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας L. Ron Hubbard το 1954, γνωρίζει επίσης κάποια επιτυχία. Το ιερό κείμενο είναι το Dianetics (1950) και άλλα βιβλία του Hubbard, στα οποία ο άνθρωπος εμφανίζεται ως πνευματικό πλάσμα (Thetan) και μπορεί να φτάσει στη θεϊκή κατάσταση μέσω ειδικών διαδικασιών που ονομάζονται «Auditing». Πρόκειται για διαδικασία ψυχικού εξαγνισμού, όπου τα μέλη απαντούν σε ερωτήσεις και μετρούνται με έναν "E-Meter" (ηλεκτρονική συσκευή ανίχνευσης). Σύμφωνα με τους σαϊεντολόγους, ο πλανήτης μας έχει επηρεαστεί από έναν εξωγήινο πολέμαρχο, τον Xenu, που έστειλε ψυχές στη Γη πριν από 75 εκατομμύρια χρόνια. Η Σαϊεντολογία δεν δέχεται την ψυχική ασθένεια και την ψυχιατρική, θεωρώντας την επικίνδυνη. Η εκκλησία έχει κατηγορηθεί για εκφοβισμό πρώην μελών, οικονομική εκμετάλλευση και απόκρυψη πληροφοριών. Διασημότητες όπως ο Tομ Κρουζ και ο Τζον Τραβόλτα είναι εξέχοντα μέλη, κάτι που έχει προσδώσει στη Σαϊεντολογία μεγάλη δημοσιότητα. Η Γερμανία και η Γαλλία την έχουν χαρακτηρίσει επικίνδυνη σέχτα.

Το Έθνος του Ισλάμ που ίδρυσε ο Wallace D. Fard Muhammad το 1930 βασίζεται στο Κοράνι αλλά και σε δικές του διδασκαλίες. Υποστηρίζει ότι οι Αφροαμερικανοί είναι οι αληθινοί Ισραηλίτες, ανώτεροι από τους λευκούς οι οποίοι είναι αποτέλεσμα γενετικών πειραμάτων ενός επιστήμονα, του Yakub. Η οργάνωση έχει κατηγορηθεί για ρατσισμό και εξτρεμισμό.

Η Εκκλησία της Ενοποίησης (Unification Church–Moonies) που ίδρυσε ο Sun Myung Moon το 1954 στη Νότια Κορέα, επεκτάθηκε στις ΗΠΑ. Οι Moonies πιστεύουν ότι ο Moon είναι ο νέος Μεσσίας που ήρθε να ολοκληρώσει το έργο του Ιησού. Η Εκκλησία τελεί γάμους μεταξύ αγνώστων και διδάσκει την οικογενειακή αγνότητα ως δρόμο για τη σωτηρία. Η Εκκλησία της Τελευταίας Διαθήκης (Church of the Last Testament) επίσης προέρχεται από το εξωτερικό: ιδρυτής της είναι ο Ρώσος Sergei Torop, γνωστός ως Βησσαρίων, ο οποίος παρουσιάζεται ως μετενσάρκωση του Ιησού και προωθεί έναν συνδυασμό ζριστιανισμού, οικολογίας και χορτοφαγίας. Το 2020 τον συνέλαβε η ρωσική κυβέρνηση για απάτη και καταπίεση πιστών.

Η Εκκλησία του Μαραντονισμού συσπειρώνει τους θαυμαστές του Ντιέγκο Μαραντόνα. Ιδρύθηκε το 2001 στην Αργεντινή και εξήχθη στις ΗΠΑ όπου ο ποδοσφαιριστής λατρεύεται ως θεότητα με προσευχή βασισμένη στο Πάτερ Ημών. Όσο για την Εκκλησία της Τελικής Κρίσης (Aetherius Society) του George King (1954) χρησιμοποιεί ως ιερό κείμενο τις «Διδασκαλίες των Διαστημικών Όντων» που λέει ότι ο Ιησούς ήταν εξωγήινος, ότι υπάρχουν «κοσμικοί δάσκαλοι» από τον Δία και την Αφροδίτη κι ότι προσευχές μπορούν να σώσουν τον κόσμο από καταστροφές. Για πολλούς είναι μια μορφή ουφολοφίας. Υπάρχει και η Εκκλησία τωνν Jedi (Jediism) ξεκίνησε από τους θαυμαστές του Star Wars και προωθεί τον «ηθικό κώδικα» των Τζεντάι.

Η Christian Science (Χριστιανική Επιστήμη) είναι ένα θρησκευτικό κίνημα που ιδρύθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες τον 19ο αιώνα από τη Mary Baker Eddy. Η κεντρική της διδασκαλία συνοψίχεται στο ότι η ασθένεια είναι μια ψευδαίσθηση και ότι η προσευχή μπορεί να θεραπεύσει, χωρίς ιατρικές επεμβάσεις. Η Mary Baker Eddy έγραψε το βιβλίο «Science and Health with Key to the Scriptures» όπου ισχυριζόταν ότι είχε βιώσει θαυματουργή θεραπεία διαβάζοντας τη Βίβλο, γεγονός που την οδήγησε στη δημιουργία του δόγματος. Η έδρα της Εκκλησίας βρίσκεται στη Βοστόνη όπου εκδίδεται η εφημερίδα Christian Science Monitor που ιδρύθηκε το 1908 και έχει κερδίσει βραβεία Πούλιτζερ για «ανεξάρτητη δημοσιογραφία». Κι αυτή η «θρησκεία» αρνείται την ιατρική περίθαλψη: έχουν καταγραφεί περιπτώσεις παιδιών που πέθαναν επειδή οι γονείς τους αρνήθηκαν ιατρική φροντίδα, πιστεύοντας ότι η προσευχή αρκεί για να γίνουν καλά. Από τη δεκαετία του 1970, η εκκλησία έχει χάσει πολλά μέλη λόγω της αμφισβήτησης των δογμάτων της, αλλά υπάρχουν ακόμα περίπου 100.000 ενεργοί πιστοί.

Υπολογίζεται ότι 3 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ ακολουθούν κάποια από αυτές τις εναλλακτικές «σέχτες» ή «εκκλησίες». Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα του Pew Research Center, το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ είναι Προτεστάντες, 19% Καθολικοί, 3% άλλοι χριστιανοί (Μορμόνοι, Ορθόδοξοι), 2% μουσουλμάνοι, 2% ιουδαίοι, 6% αγνωστικιστές, 5% «άθεοι», 1% βουδιστές, 1% ινδουιστές, και 19% «τίποτα συγκεκριμένο». Η Gallup, με άλλη μεθοδολογία, δίνει για το 2024 περίπου: 45% Προτεστάντες ή χριστιανοί χωρίς δόγμα, 21% Καθολικοί, 10% «άλλη θρησκεία» και 22% καμία θρησκεία.