Ευρώπη και μεταναστευτικό: Πώς διαμορφώθηκε η κατάσταση μέσα στο 2025

Το 2025 η Γαλλία παραχώρησε 384.000 άδειες παραμονής, για σπουδές, για οικογενειακή επανένωση, για εργασία ή για ανθρωπιστικούς λόγους. Παρατηρείται μείωση της μετανάστευσης εργατικού δυναμικού (-13%), απότομη αύξηση των φοιτητικών αδειών και εντυπωσιακή αύξηση των «ανθρωπιστικών» αδειών, που αντιστοιχούν σε αιτήσεις ασύλου: τα στατιστικά στοιχεία μετανάστευσης του 2025 που δημοσίευσε το Υπουργείο Εσωτερικών αποκαλύπτουν αρκετές αξιοσημείωτες τάσεις. Η Ισπανία σχεδιάζει να νομιμοποιήσει φέτος 500.000 παράτυπους μετανάστες όχι μόνο διότι χρειάζεται εργατικό δυναμικό, αλλά διότι πρόκειται κυρίως για ισπανόφωνους Λατινοαμερικανούς, κυρίως Βενεζουελάνους, οι οποίοι είναι, για ευνόητους λόγους, ήδη ενσωματωμένοι. Εξάλλου, η Ισπανία έχει περιορίσει τις παράτυπες εισόδους στο έδαφός της από την Αφρική, οι οποίες έχουν μειωθεί κατά 42,6% από πέρυσι. Η χώρα νομιμοποιεί μεγάλο πληθυσμό αλλά ταυτοχρόνως κλείνει τα σύνορά της. Αναφέρονται αυτές τις δύο χώρες για να τονιστεί ότι το ζήτημα της μετανάστευσης διαφέρει από χώρα σε χώρα: αυτό που παραμένει ίδιο είναι ότι οι χώρες προέλευσης χάνουν πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο, πράγμα που συμβάλλει στη χρόνια φτώχεια και καθυστέρηση. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες εκροές το 2025 ήταν το Σουδάν, η Ουκρανία (η ΕΕ έχει 4,33 εκατομμύρια άτομα υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας), η Συρία και το Αφγανιστάν.

Τα στατιστικά στοιχεία για τη νόμιμη μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2025 δείχνουν ότι οι αιτήσεις ασύλου έχουν μειωθεί σχεδόν παντού εκτός από τη Γαλλία, όπου η τάση αναμένεται να συνεχιστεί και το 2026. Έχει καταγραφεί μεγάλος αριθμός αιτήσεων ασύλου από Ουκρανούς (11.677), η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι γυναίκες, με ή χωρίς παιδιά, που δεν έφτασαν όμως φέτος στη Γαλλία· απλώς, ήρθε η στιγμή να εγκατασταθούν, να αποφασίσουν δηλαδή να αλλάξουν το καθεστώς τους: η ανανεώσιμη εξάμηνη άδεια παραμονής που τους προσφέρεται δεν είναι κατάλληλη για την εύρεση σταθερής απασχόλησης. Μερικοί από αυτούς τους Ουκρανούς ίσως περίμεναν να επιστρέψουν στη χώρα τους: τώρα υποβάλλουν αίτηση ασύλου και βεβαίως τα ποσοστά αποδοχής είναι υψηλά. Το ίδιο ισχύει και για τις Αφγανές γυναίκες, οι οποίες επίσης γενικά λαμβάνουν άσυλο. Για τους άνδρες, υπάρχουν, ευλόγως, κάποιες δυσκολίες.

Οι Αφγανοί είναι μια εθνικότητα που στρέφεται προς τη Γαλλία τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων επειδή οι πιο συνηθισμένοι προορισμοί όπως η Σουηδία ή η Γερμανία έχουν πλέον κλείσει. Πέρυσι κατατέθηκαν 11.000 αιτήσεις ασύλου από Αφγανούς, αλλά περίπου τόσες ήταν και εκείνες από τη Συρία, το Σουδάν, την Τουρκία, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Ακτή Ελεφαντοστού και την Αϊτή —αυτή η πάμπτωχη χώρα αιμορραγεί προς τη Γαλλία λόγω της γαλλοφωνίας. Παραλλήλως, στη Γαλλία ήρθαν πέρυσι σχεδόν 118.000 φοιτητές, πολλοί από τους οποίους θα μείνουν: η φοιτητική μετανάστευση συμβάλλει σημαντικά στη μετανάστευση εργατικού δυναμικού. Το 2023, οι μισές από τις άδειες εργασίας χορηγήθηκαν σε άτομα που ήταν προηγουμένως φοιτητές σε γαλλικά ιδρύματα. Το 2015 εκδόθηκαν περίπου 44.000 άδειες «ταλέντων» σε ξένους φοιτητές. Όσο για τη Σουηδία καταγράφηκε μείωση κατά 30% στις αιτήσεις ασύλου.

Όσον αφορά το άσυλο, οι πολιτικοί δεν έχουν στην πραγματικότητα κανέναν έλεγχο, λόγω των σημαντικών διεθνών συνθηκών. Όμως υπάρχουν χώρες, όπως η Δανία, που ανακοινώνουν μείωση των αιτήσεων ασύλου προσπαθώντας να συγκρατήσουν την πρότερη πολιτική των (σχεδόν) ανοιχτών συνόρων. Γενικά στην Ευρώπη, τα κριτήρια για τη νομιμοποίηση έχουν αυστηροποιηθεί αλλά στη Γαλλία (και σε άλλες χώρες) υπάρχει ανάγκη για εργαζομένους σε κατ' οίκον φροντίδα υγείας, οικιακές βοηθούς, μάγειρες, προσωπικό ξενοδοχείων, καθαρίστριες, νοσηλευτές, ανειδίκευτους εργάτες οικοδομών και, προπάντων, εργαζομένους στον γεωργικό τομέα.

Στην Ελλάδα το 2025, κατεγράφησαν 48.298 αφίξεις (έναντι 60.886 το 2024) και κατατέθηκαν 61.629 αιτήσεις διεθνούς προστασίας (έναντι 73.687 το 2024). Ο πληθυσμός σε δομές φιλοξενίας είναι σήμερα 22.609 (έναντι 27.206 το 2024). Οι ευρωπαϊκές χώρες με τη μικρότερη μετανάστευση ήταν η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Κροατία και η Βουλγαρία· στις τρεις τελευταίες παρατηρούνται εκροές.