Politico: Γιατί καταρρέει η κεντροαριστερά στην Ευρώπη;

Η ευρωπαϊκή κεντροαριστερά βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, με τα παραδοσιακά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα να χάνουν διαρκώς έδαφος και να αδυνατούν να ανακτήσουν τη δυναμική τους.

Για δεκαετίες, τα κεντροαριστερά κόμματα αποτελούσαν βασικούς πυλώνες εξουσίας, στηριγμένα σε εργατικά στρώματα, συνδικάτα και βιομηχανικές κοινότητες. Σήμερα όμως, το πολιτικό τους αποτύπωμα μοιάζει αποδυναμωμένο και, σε πολλές περιπτώσεις, συγκεχυμένο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Δανία, όπου οι Σοσιαλδημοκράτες της πρωθυπουργού Μέτε Φρεντέρικσεν κατέγραψαν το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα από το 1903. Παρότι παρέμειναν πρώτο κόμμα, έχασαν σημαντικό μέρος της εκλογικής τους βάσης.

Οι εργατικοί ψηφοφόροι, δυσαρεστημένοι από την αδυναμία αντιμετώπισης της ακρίβειας, στράφηκαν προς την ακροδεξιά, ενώ προοδευτικοί ψηφοφόροι μετακινήθηκαν προς πιο αριστερά κόμματα, αντιδρώντας στη συνεργασία με τη δεξιά και τη σκληρή στάση στο μεταναστευτικό.

Η κρίση ταυτότητας, με την Κεντροαριστερά χωρίς σαφές πολιτικό στίγμα

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στη Δανία. Στη Γερμανία, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα υπέστη βαριές ήττες σε περιφερειακές εκλογές, ενώ στη Γαλλία η άλλοτε κυρίαρχη σοσιαλιστική παράταξη έχει περιοριστεί σημαντικά σε εθνικό επίπεδο.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κεντροαριστερά βρίσκεται σε βαθιά κρίση ταυτότητας. Τα προγράμματά της συχνά δεν διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνα της κεντροδεξιάς, γεγονός που αποθαρρύνει τους ψηφοφόρους.

Η στροφή προς τον πολιτικό κέντρο, με στόχο τη διεύρυνση της εκλογικής απήχησης, φαίνεται τελικά να οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα: απώλεια σαφήνειας και αξιοπιστίας.

Η κοινωνική βάση αλλάζει και τα κόμματα δεν ακολουθούν

Η παραδοσιακή βάση της κεντροαριστεράς έχει μετασχηματιστεί δραματικά. Η αποβιομηχάνιση και η μείωση της συνδικαλιστικής συμμετοχής έχουν περιορίσει το εργατικό εκλογικό σώμα που στήριζε ιστορικά αυτά τα κόμματα.

Ωστόσο, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα δεν έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση και η αγορά εργασίας του μέλλοντος.

Η αποτυχία αντιμετώπισης καθημερινών προβλημάτων, όπως το κόστος στέγασης και η ακρίβεια, ενισχύει τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων, οι οποίοι στρέφονται είτε προς την ακροδεξιά είτε προς πιο ριζοσπαστικές αριστερές επιλογές.

Το παράδειγμα της Ισπανίας: μια διαφορετική προσέγγιση

Μέσα σε αυτό το αρνητικό περιβάλλον, η Ισπανία αποτελεί εξαίρεση. Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ έχει καταφέρει να διατηρήσει τη στήριξη των ψηφοφόρων, υιοθετώντας πιο προοδευτικές πολιτικές.

Αντί να περιοριστεί στη διαχείριση κρίσεων, προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις όπως το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αξιοποιώντας κρίσεις όπως η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία ως ευκαιρίες αλλαγής.

Παράλληλα, ενσωμάτωσε ζητήματα που προωθούσαν μικρότερα κόμματα της αριστεράς, από την πράσινη ανάπτυξη έως τα κοινωνικά δικαιώματα, διατηρώντας έτσι τη συνοχή του προοδευτικού χώρου.

Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ενέχει και κινδύνους, καθώς αποδυναμώνει τους πιθανούς συμμάχους, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει τον σχηματισμό κυβερνήσεων στο μέλλον.

Η ευρωπαϊκή κεντροαριστερά φαίνεται να βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η επιστροφή σε μια σαφή πολιτική ταυτότητα και η εστίαση στα καθημερινά προβλήματα των πολιτών ενδέχεται να αποτελέσουν τα κλειδιά για την πολιτική της επιβίωση.