Explainer: Είναι νόμιμες οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν;

Πόσο νόμιμες είναι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν;

Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν άναψαν για άλλη μια φορά το φυτίλι στην περιοχή. Υπό τη βαριά σκιά της εισβολής στο Ιράκ το 2003, ο Guardian εξετάζει σε ανάλυσή του τη νομιμότητα των ενεργειών των εμπλεκόμενων χωρών.

Ήταν νόμιμα τα αρχικά πλήγματα από ΗΠΑ και Ισραήλ;

Σύμφωνα με νομικούς που μίλησαν στον βρετανικό Τύπο, υπήρξε ευρεία σύγκλιση ότι τα αρχικά πλήγματα ήταν παράνομα. Ο Ισραηλινός πρόεδρος, Ισαάκ Χέρτζογκ, δήλωσε στην εκπομπή Today του BBC Radio 4 ότι το γεγονός πως το Ιράν «σχεδίαζε βόμβα» ήταν αρκετό για να δικαιολογήσει τις επιθέσεις. Σύμφωνα με το Άρθρο 51 του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ, υπάρχει δικαίωμα στην αυτοάμυνα ως απάντηση σε μια ένοπλη επίθεση. Μια ευρύτερη ερμηνεία του διεθνούς δικαίου υποστηρίζει ότι ένα κράτος έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει βία ως απάντηση σε μια «επικείμενη απειλή».

Η Σούζαν Μπρι, καθηγήτρια διεθνούς δικαίου, δήλωσε: «Ακόμη και το δόγμα της επικείμενης χρήσης βίας είναι πολύ αμφιλεγόμενο. Οι ακαδημαϊκοί διχάζονται για το τι σημαίνει στην πραγματικότητα. Αλλά σε αυτή την περίπτωση, δεν φαίνεται να υπάρχουν στοιχεία για επικείμενη απειλή από το Ιράν». Αρκετοί ειδικοί αναφέρθηκαν στον ισχυρισμό του Ντόναλντ Τραμπ πέρυσι ότι εξουδετέρωσε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ως στοιχείο που αντικρούει την ύπαρξη επικείμενης απειλής.

Ο Χέρτζογκ τόνισε τις απειλές του Ιράν να «εξοντώσει» το Ισραήλ, αλλά ο Βίκτορ Κάταν, αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς δικαίου, σημείωσε: «Η τρομοκρατική ρητορική ή οι απειλές βίας από μόνες τους δεν δίνουν σε ένα κράτος το δικαίωμα χρήσης προληπτικής βίας».

Παραβιάζει το Ιράν το διεθνές δίκαιο με την απάντησή του;

Έχοντας δεχθεί επίθεση, το Ιράν δικαιούται να επιτεθεί σε αμερικανικές και ισραηλινές στρατιωτικές βάσεις, εξού και η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ότι ενεργεί σε κατάσταση αυτοάμυνας.

Ωστόσο, ένα ξενοδοχείο και ένα αεροδρόμιο χτυπήθηκαν στο Ντουμπάι και ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ κατηγόρησε το Ιράν για «αδιάκριτες» επιθέσεις κατά χωρών που δεν ήταν μέρη της σύγκρουσης. Οι εσκεμμένες επιθέσεις σε μη στρατιωτικούς στόχους είναι παράνομες βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.