Ιράν: Επανέρχεται το Ίντερνετ μετά το μπλακ άουτ - όχι όμως για όλους

Σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη ενός από τα πιο ακραία μπλακάουτ του διαδικτύου στην ιστορία, ορισμένοι από τους 92 εκατομμύρια πολίτες του Ιράν αρχίζουν να αποκτούν ξανά πρόσβαση στο διαδίκτυο — όμως αυτή φαίνεται να είναι αυστηρά ελεγχόμενη.

Η χώρα διέκοψε την πρόσβαση στο διαδίκτυο στις 8 Ιανουαρίου, σε μια κίνηση που θεωρείται ευρέως απόπειρα να περιοριστεί η ροή πληροφοριών σχετικά με την καταστολή των διαδηλώσεων από την κυβέρνηση.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι το διαδίκτυο μπλοκαρίστηκε ως απάντηση σε αυτό που χαρακτήρισε «τρομοκρατικές επιχειρήσεις».

Πλέον υπάρχουν ενδείξεις ότι μέρος της διαδικτυακής πρόσβασης έχει αποκατασταθεί — ωστόσο ανεξάρτητες αναλύσεις δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της χώρας παραμένει ουσιαστικά αποκομμένο από τον έξω κόσμο.

Η μεταρρυθμιστική ιρανική εφημερίδα Shargh ανέφερε ότι ορισμένοι αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν πως το κινητό διαδίκτυο έχει αποκατασταθεί.

Ωστόσο, σημείωσε ότι πολλοί χρήστες εξακολουθούν να μην έχουν πλήρη πρόσβαση και μπορούν να συνδεθούν μόνο σποραδικά και για πολύ περιορισμένα χρονικά διαστήματα, συχνά μετά από επανειλημμένες προσπάθειες.

Εταιρείες που παρακολουθούν την κίνηση στο διαδίκτυο αναφέρουν ενδείξεις ασυνεπούς χρήσης του ίντερνετ, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με το ποιοι μπορούν να συνδεθούν και υπό ποιες συνθήκες.

«Αυτό που βλέπουμε δεν είναι επιστροφή στην κανονικότητα», δήλωσε ο Doug Madory, διευθυντής ανάλυσης διαδικτύου στην εταιρεία δικτυακής νοημοσύνης Kentik.

«Μεγάλες πλατφόρμες επιτρέπονται και μπλοκάρονται σε διαφορετικές ώρες της ημέρας».

Παρόμοια ευρήματα ανέφερε και η ανεξάρτητη ομάδα παρακολούθησης του διαδικτύου NetBlocks.

Ο Madory ανέφερε ότι το μοτίβο αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει πως οι αρχές δοκιμάζουν ένα νέο σύστημα αποκλεισμού της διαδικτυακής κίνησης, με αλλαγές να γίνονται σε πραγματικό χρόνο.

Ο Amir Rashidi, διευθυντής κυβερνοασφάλειας στην οργάνωση Miaan Group, δήλωσε ότι αυτό δείχνει πως μόνο ένας περιορισμένος αριθμός ανθρώπων, εγκεκριμένων από την κυβέρνηση, έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι αυτός ο έλεγχος της πρόσβασης στο διαδίκτυο έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό των πληροφοριών σχετικά με την καταστολή των διαδηλώσεων.

Το Human Rights Activists News Agency (HRANA) δήλωσε ότι έως τις 26 Ιανουαρίου είχε επιβεβαιώσει τον θάνατο 5.925 διαδηλωτών. Προειδοποίησε ότι ο τελικός απολογισμός ενδέχεται να είναι πολλαπλάσιος, καθώς ακόμη εξετάζονται άλλοι 17.091 αναφερόμενοι θάνατοι.

Διακεκομμένες συνδέσεις

Παρατηρητές της ελευθερίας του διαδικτύου λένε ότι η αναταραχή μπορεί να έδωσε στις αρχές την ευκαιρία να επισπεύσουν μακροχρόνια σχέδια για αυστηρότερο έλεγχο του διαδικτύου — μέτρα που υπό κανονικές συνθήκες θα συναντούσαν πολύ ισχυρότερες αντιδράσεις.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η Shargh, η πρόσβαση στο διαδίκτυο στο Ιράν έχει ουσιαστικά χωριστεί σε πολλαπλά επίπεδα — από πλήρη διακοπή έως κανονική πρόσβαση — με τη σημερινή συνδεσιμότητα να απέχει πολύ από την πλήρη αποκατάσταση.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ξένες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως το WhatsApp, θα παραμείνουν περιορισμένες. Υπάρχουν ορισμένες εγχώριες πλατφόρμες επικοινωνίας που είναι προσβάσιμες εντός της χώρας, αν και παρατηρητές έχουν εκφράσει ανησυχίες για ζητήματα ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες κάποιοι χρήστες ανέφεραν ότι κατάφεραν να συνδεθούν περιστασιακά με τον έξω κόσμο, χρησιμοποιώντας υπηρεσίες όπως Google Meet, Telegram, Facebook Messenger ή FaceTime για να επικοινωνήσουν με συγγενείς.

Ο Rashidi δήλωσε ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός πως η επιλεκτική πρόσβαση σε ορισμένα τμήματα του διαδικτύου μπορεί να έχει ως παρενέργεια τη λειτουργία εργαλείων όπως τα εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN) — έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα.

Τα VPN είναι τρόποι ασφαλούς σύνδεσης στο διαδίκτυο, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προβολή περιεχομένου που μπλοκάρεται λόγω γεωγραφικής τοποθεσίας.

«Όσο υπάρχει οποιαδήποτε δυνατότητα μετάδοσης έστω και ενός bit δεδομένων, είναι δυνατόν να βρεθούν τρόποι χρήσης VPN», δήλωσε ο Rashidi.

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν πως οι αρχές είναι αποφασισμένες να αποτρέψουν τη λειτουργία των VPN και να διατηρήσουν τον έλεγχο του ποιος μπορεί να συνδεθεί.

Οικονομικό κόστος

Ύστερα από σχεδόν τρεις εβδομάδες διακοπής του διαδικτύου, ο Ιρανός υπουργός Επικοινωνιών Σατάρ Χασέμι δήλωσε στις 26 Ιανουαρίου ότι οι ημερήσιες απώλειες που προκαλεί το μπλακάουτ ανέρχονται σχεδόν σε πέντε τρισεκατομμύρια τομάν (35 εκατ. δολάρια, 25 εκατ. λίρες).

Εν μέσω αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων, οι αρχές φαίνεται ότι έχουν εισαγάγει αυστηρά ελεγχόμενες μορφές πρόσβασης στο διαδίκτυο για ορισμένες επιχειρήσεις, κάτι που, σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να αποτελεί μέρος ενός σχεδίου για πιο επιλεκτική διαχείριση της συνδεσιμότητας.

Επιχειρηματίες δήλωσαν στο BBC ότι σε ορισμένες πόλεις, μέλη των εμπορικών επιμελητηρίων λαμβάνουν μόλις 20 έως 30 λεπτά μη φιλτραρισμένης πρόσβασης στο διαδίκτυο την ημέρα.

Ακόμη και τότε, όπως αναφέρουν, η πρόσβαση παρέχεται μόνο υπό επιτήρηση και μετά την ολοκλήρωση πολλαπλών σταδίων ταυτοποίησης.

Ένα μέλος του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Τεχεράνης, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι η πρόσβαση είναι «πλήρως δελτιοποιημένη και αυστηρά χρονικά περιορισμένη».

Πρόσθεσε ότι εάν η εργασία δεν ολοκληρωθεί εντός του προβλεπόμενου χρόνου, ολόκληρη η διαδικασία επαλήθευσης πρέπει να επαναληφθεί.

Η ίδια πηγή ανέφερε ότι ορισμένοι επιχειρηματίες υποχρεώθηκαν επίσης να υπογράψουν δεσμεύσεις ότι δεν θα αποστείλουν αρχεία που σχετίζονται με τις διαδηλώσεις.

Χαρακτήρισε το σύστημα «ουσιαστικά παραλυτικό και ταπεινωτικό», δεδομένου του αριθμού των εμπλεκόμενων ατόμων, προσθέτοντας ότι έχει προκαλέσει εκτεταμένη δυσαρέσκεια στους εμπόρους.

Παρατηρητές της ελευθερίας του διαδικτύου στην οργάνωση FilterWatch έχουν προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι οι αρχές προχωρούν με ταχύ ρυθμό στην εγκατάσταση νέων συστημάτων και κανόνων που στοχεύουν στην αποκοπή του Ιράν από το διεθνές διαδίκτυο.

Και ο Madory δήλωσε ότι, εξετάζοντας τα δεδομένα της διαδικτυακής κίνησης, τα μοτίβα δείχνουν πως μια πλήρης αποκατάσταση της πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν ενδέχεται να μην συμβεί ποτέ.

Πηγή: BBC