Ιράν: Τα σενάρια της επόμενης ημέρας και ο Παχλαβί - Τι θα σήμαινε η πτώση των μουλάδων

Η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν επαναφέρει το ερώτημα αν το θεοκρατικό καθεστώς βρίσκεται στο τέλος της πορείας του. Με τον Ντόναλντ Τραμπ να εξετάζει το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής παρέμβασης, τα σενάρια για την επόμενη ημέρα —από εσωτερική διάλυση έως επικίνδυνη κλιμάκωση— παραμένουν ανοιχτά.

Όταν οι διαδηλωτές βγήκαν στα παζάρια και στους δρόμους του Ιράν, ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ τους υποδέχθηκε με σφαίρες. Ύστερα από δύο εβδομάδες συνθημάτων «θάνατος στον δικτάτορα», πολιτοφύλακες που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης εισέβαλαν με μοτοσικλέτες και αυτόματα όπλα. Με τη βοήθεια ελεύθερων σκοπευτών πυροβολούσαν συμπολίτες τους. Τα νεκροτομεία έχουν υπερχειλίσει, ενώ χιλιάδες τραυματίες συνελήφθησαν, κάποιοι αποσπασμένοι ακόμη και από νοσοκομειακά κρεβάτια.

Αυτή θα έπρεπε να είναι η στιγμή που θα έβαζε τέλος στα 47 χρόνια θεοκρατικής εξουσίας. Οι Ιρανοί αξίζουν να ζήσουν σε μια δημοκρατική και ευημερούσα χώρα. Ο κόσμος θα ωφελούνταν αν το Ιράν μετατρεπόταν από πυρηνική απειλή και εξαγωγέα βίας σε μια σταθερή εμπορική δύναμη. Όμως οι διαδηλώσεις από μόνες τους δεν ανατρέπουν τυραννίες. Τι θα πρόσφερε στην πτώση των μουλάδων ένα αμερικανικό πλήγμα, το οποίο εξετάζει ο Ντόναλντ Τραμπ; Και τι θα ακολουθούσε μετά;

Όπως αναφέρει ο Economist, οι ηγέτες του Ιράν είναι αδίστακτοι επειδή είναι αδύναμοι. Στο εσωτερικό, οι πολίτες βιώνουν οικονομική συρρίκνωση, ακρίβεια και φτώχεια. Στο εξωτερικό, το καθεστώς έχει ταπεινωθεί, καθώς οι σύμμαχοί του στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα αποδυναμώθηκαν σοβαρά μετά το 2023.

Ένα σενάριο είναι η βίαιη επιβίωση του καθεστώτος, με την εξουσία να διατηρείται μέσω μαζικής καταστολής και φόβου, καταδικάζοντας τη χώρα σε παρατεταμένη στασιμότητα. Ένα δεύτερο, εξίσου επικίνδυνο, είναι η κατάρρευση στο χάος, με εθνοτικές ή αυτονομιστικές εξεγέρσεις και ανεξέλεγκτη βία, όπως συνέβη στη Γιουγκοσλαβία, το Ιράκ ή τη Συρία.

Υπάρχει όμως και ένα τρίτο σενάριο: η διάσπαση του καθεστώτος από τα μέσα. Οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να απομακρύνουν τον Χαμενεΐ στο όνομα της «αποκατάστασης της τάξης», αναζητώντας νομιμοποίηση μέσω συμφωνιών με τον τακτικό στρατό και περιορισμένων παραχωρήσεων.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιλέξουν περιορισμένα πλήγματα ή έμμεση στήριξη της αντιπολίτευσης, όμως κάθε επιλογή ενέχει σοβαρό ρίσκο κλιμάκωσης. Με τις παλιές βεβαιότητες της γεωπολιτικής να καταρρέουν, η ελπίδα παραμένει ότι, με τον χρόνο, η αλλαγή θα δικαιώσει το θάρρος του ιρανικού λαού.

Τραμπ για Ιράν: Ακυρώθηκαν πάνω από 800 απαγχονισμοί διαδηλωτών

Νέο «σήμα» προς το Ιράν για να αποκλιμακώσει την ένταση της καταστολής κατά των διαδηλωτών που συνεχίζονται ενάντια στο καθεστώς της Τεχεράνης έστειλε την Παρασκευή ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ.

Σε ανάρτηση του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε πως οι πάνω από 800 απαγχονισμοί ατόμων που ήταν προγραμματισμένοι να διεξαχθούν την Πέμπτη ακυρώθηκαν από την κυβέρνηση του Ιράν.

O Παχλαβί καλεί σε νέες πανεθνικές διαδηλώσεις - «Το τέλος των εγκληματιών πλησιάζει»

Παράλληλα, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί που ανετράπη με την Ιρανική Επανάσταση το 1979, απηύθυνε την Παρασκευή κάλεσμα στους διαδηλωτές του Ιράν για νέες κινητοποιήσεις κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης.

Με ανάρτηση του στα social media, ο 65χρονος Παχλαβί κάλεσε σε νέα πανεθνικά συλλαλητήρια από το Σάββατο έως τη Δευτέρα, καλώντας τους διαδηλωτές να δείξουν στην παγκόσμια κοινή γνώμη «ο τέλος αυτών των αντιαιρανικών και μη ιρανικών εγκληματιών είναι κοντά».

Υπενθυμίζεται πως νωρίτερα ο ίδιος υποστήριξε ότι «μεγάλα τμήματα» του ιρανικού στρατού και των δυνάμεων ασφαλείας του έχουν την πίστη τους σε αυτόν και ότι βρίσκεται σε μοναδική θέση για να εξασφαλίσει μια σταθερή μετάβαση για τη χώρα

Το Reuters σημειώνει πως ο Παχλάβι επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο στο μέλλον του Ιράν, παρόλο που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα εξέφρασε αβεβαιότητα σχετικά με την ικανότητά του να συγκεντρώσει υποστήριξη εντός της χώρας.

«Ο ιρανικός λαός αναλαμβάνει αποφασιστική δράση στο έδαφος. Τώρα είναι η ώρα για τη διεθνή κοινότητα να τον υποστηρίξει πλήρως» ανέφερε ο Παχλάβι.

Η αντιπολίτευση του Ιράν είναι κατακερματισμένη μεταξύ αντίπαλων ομάδων και ιδεολογικών φατριών - συμπεριλαμβανομένων των μοναρχικών που υποστηρίζουν τον Παχλάβι - και φαίνεται να έχει ελάχιστη οργανωμένη παρουσία εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα να παρέμβει για να υποστηρίξει τους διαδηλωτές στο Ιράν, όπου χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια της καταστολής των διαδηλώσεων κατά της κληρικής εξουσίας.

Οι έξι προτάσεις

Ο Παχλαβί ανέφερε ότι ζητά από τη διεθνή κοινότητα«να κάνει έξι πράγματα»:

1. Να προστατεύσει τον ιρανικό λαό, αποδυναμώνοντας την ικανότητα του καθεστώτος για καταστολή, όπως για παράδειγμα, με τη στοχοποίηση της ηγεσίας της Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς και της υποδομής διοίκησης και ελέγχου της.
2. Να ασκήσει και να διατηρήσει τη μέγιστη οικονομική πίεση στο καθεστώς.
3. Να επιτρέψει την απεριόριστη πρόσβαση στο Διαδίκτυο.
4. Να απελάσει τους Ιρανούς διπλωμάτες από τις πρωτεύουσες και να αναλάβει νομικές ενέργειες κατά των υπευθύνων για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
5. Να απαιτήσει την άμεση απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων.
6. Να προετοιμαστεί για μια δημοκρατική μετάβαση στο Ιράν, με τη δέσμευση να αναγνωρίσετε μια νόμιμη μεταβατική κυβέρνηση όταν έρθει η στιγμή.

Πηγή: Economist