Το Νόμπελ μπορεί να μη «μεταβιβάζεται», αλλά έχει πουληθεί για εκατομμύρια

Το Νόμπελ Ειρήνης δεν αλλάζει κάτοχο, ούτε μοιράζεται ούτε μεταβιβάζεται θεσμικά — αυτό είναι ξεκάθαρο από τη Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ. Η Ιστορία, ωστόσο, δείχνει ότι το μετάλλιο του Νόμπελ μπορεί να αλλάξει χέρια με έναν άλλο τρόπο: μέσω δημοπρασίας και με τίμημα που φτάνει σε αστρονομικά ποσά.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρθε το 2022, όταν ο Ρώσος δημοσιογράφος Ντμίτρι Μουράτοφ πούλησε το Νόμπελ Ειρήνης του έναντι 103,5 εκατ. δολαρίων, διαθέτοντας τα έσοδα για τη στήριξη παιδιών-προσφύγων από την Ουκρανία. Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 2014, ο Τζέιμς Γουάτσον, συνδιαμορφωτής της ανακάλυψης της δομής του DNA, είχε πουλήσει το δικό του μετάλλιο για πάνω από 4 εκατ. δολάρια.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε τις τελευταίες ημέρες, μετά την απόφαση της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας Μαρία Κορίνα Ματσάδο να προσφέρει το μετάλλιο του Νόμπελ Ειρήνης στον Ντόναλντ Τραμπ. Η Επιτροπή Νόμπελ έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι το βραβείο παραμένει αδιαχώριστα συνδεδεμένο με τον βραβευμένο, ωστόσο το καταστατικό δεν απαγορεύει στον κάτοχο να χαρίσει, να δωρίσει ή να πουλήσει το μετάλλιο, το δίπλωμα ή το χρηματικό έπαθλο.

Από τη δεκαετία του 1980, τα μετάλλια του Νόμπελ κατασκευάζονται από 18 καρατίων ανακυκλωμένο χρυσό, γεγονός που τους δίνει μεν συμβολική, αλλά και πραγματική υλική αξία. Σε διαφορετικές δημοπρασίες, τα ποσά που έχουν πιάσει ποικίλλουν εντυπωσιακά: το μετάλλιο του Φράνσις Κρικ πουλήθηκε για πάνω από 2 εκατ. δολάρια, ενώ εκείνο του Αργεντινού πρώην υπουργού Εξωτερικών Κάρλος Σααβέδρα Λάμας έφτασε τα 1,1 εκατ. δολάρια.

Δεν ήταν όμως όλες οι απόπειρες εξίσου επιτυχημένες. Το Νόμπελ του μαθηματικού Τζον Νας πωλήθηκε το 2019 για κάτω από 1 εκατ. δολάρια, ενώ το μετάλλιο του φυσικού Κένεθ Γουίλσον δεν έπιασε καν την ελάχιστη τιμή σε δημοπρασία το 2016. Αντίστοιχα, το Νόμπελ του συγγραφέα Ουίλιαμ Φόκνερ έμεινε απούλητο το 2013, όταν οι προσφορές σταμάτησαν χαμηλότερα από το όριο.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: το Νόμπελ δεν αλλάζει ιδιοκτήτη στα βιβλία της Ιστορίας. Μπορεί όμως, στην πράξη, να μετατραπεί σε αντικείμενο με τεράστια οικονομική —και πολιτική— αξία. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει κάθε τέτοια κίνηση, από φιλανθρωπική μέχρι καθαρά συμβολική, να προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Επιτροπή Νόμπελ: Ψηφιακή κατασκοπεία πίσω από τη διαρροή του Νόμπελ Ειρήνης 2025

Newsroom 30.01.2026, 16:43

Πηγή: NYT