Η απειλή Τραμπ για τη Γροιλανδία ανοίγει επικίνδυνες συζητήσεις για ρήξη Ευρώπης–ΗΠΑ και ΝΑΤΟ
Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει την απειλή χρήσης στρατιωτικής ισχύος για την κατάληψη της Γροιλανδίας, σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αρχίζει να συζητείται –κατ’ ιδίαν– ένα μέχρι πρότινος αδιανόητο ενδεχόμενο: η χρήση των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη ως μοχλού πίεσης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρότι μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση θεωρείται απίθανη και εξαιρετικά σύντομη, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν εναλλακτικές μορφές αντίδρασης, εφόσον ο Αμερικανός πρόεδρος δεν δείξει διάθεση συμβιβασμού. Στο επίκεντρο βρίσκεται το εκτεταμένο δίκτυο αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών στην Ευρώπη, κρίσιμο για την προβολή ισχύος των ΗΠΑ σε Αφρική και Μέση Ανατολή.
Το ερώτημα που τίθεται, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είναι σαφές: γιατί οι ΗΠΑ να συνεχίσουν να απολαμβάνουν πλήρη πρόσβαση σε ευρωπαϊκές βάσεις, πληροφορίες και υποστήριξη, αν επιχειρήσουν να καταλάβουν κυρίαρχο έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, όπως η Δανία;
Διπλωματική σιωπή στην ΕΕ και ιδιωτικές συζητήσεις στο ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία
Το ζήτημα θεωρείται τόσο ευαίσθητο ώστε αποφεύγεται συστηματικά στις επίσημες συζητήσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, πέντε Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες επιβεβαίωσαν στο Politico ότι το ενδεχόμενο «αντεπίθεσης» απέναντι στον Τραμπ συζητείται ήδη ιδιωτικά.
Πέρα από τις βάσεις, η Ευρώπη διαθέτει και άλλα μέσα πίεσης: αποτελεί βασικό εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ και έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Το 2024, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενέκριναν εξοπλιστικές συμβάσεις ύψους 76 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από το μισό των παγκόσμιων πωλήσεων των ΗΠΑ.
Ο κίνδυνος, σύμφωνα με ορισμένους αξιωματούχους, είναι ότι μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήρη ρήξη των διατλαντικών σχέσεων. Άλλοι, όμως, εκτιμούν ότι υπό τον Τραμπ η συμμαχία έχει ήδη καταστεί «τοξική» και πως η Ευρώπη οφείλει να προετοιμαστεί για ένα νέο στρατηγικό περιβάλλον.
Την πιο σαφή έως τώρα προειδοποίηση απηύθυνε, εμμέσως, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε προσβολή της κυριαρχίας ευρωπαϊκού κράτους θα έχει «πρωτοφανείς συνέπειες» και ότι η Γαλλία θα κινηθεί σε πλήρη αλληλεγγύη με τη Δανία.
Βάσεις, ΝΑΤΟ και το δίλημμα της κλιμάκωσης
Το 2024 οι ΗΠΑ διατηρούσαν 31 μόνιμες βάσεις και 19 ακόμη στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη, με περίπου 67.500 εν ενεργεία στρατιωτικούς, κυρίως σε Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο. Κομβικές υποδομές όπως το Ράμσταϊν στη Γερμανία θεωρούνται απαραίτητες για την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την παγκόσμια στρατηγική εμβέλεια των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον πρώην διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, Μπεν Χότζες, η απώλεια αυτών των βάσεων θα είχε «καταστροφικές» συνέπειες για τις αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Παράλληλα, μια ρήξη θα μπορούσε να στερήσει από τις ΗΠΑ έως και το ήμισυ των δυνατοτήτων ανταλλαγής πληροφοριών.
Εντός του ΝΑΤΟ, ωστόσο, η ιδέα χρήσης των βάσεων ως διαπραγματευτικού όπλου παραμένει σχεδόν ταμπού. Διπλωμάτες προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε αμοιβαία ζημιά: η Ευρώπη θα έχανε κρίσιμες εγγυήσεις ασφάλειας και οι ΗΠΑ την πιο πολύτιμη προκεχωρημένη επιχειρησιακή τους πλατφόρμα.
Παρά τον συναγερμό για τη Γροιλανδία, πολλοί αναγνωρίζουν ότι η κορυφαία προτεραιότητα ασφαλείας παραμένει η Ουκρανία. Χωρίς αξιόπιστες αμερικανικές εγγυήσεις, παραδέχονται Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η αποτροπή νέας ρωσικής επίθεσης θα είναι αδύνατη.
Έτσι, προς το παρόν, η κατευναστική στάση απέναντι στον Τραμπ θεωρείται αναγκαία. Όπως συνοψίζει χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος: «Η διατλαντική σχέση αλλάζει. Και δεν μπορεί πια να επιστρέψει στο παρελθόν».
15°
