Κόκκινο pixel στο χιόνι: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη έλυσε μυστήριο μηνών με αγνοούμενο ορειβάτη

Η αναζήτηση αγνοούμενων πεζοπόρων και ορειβατών σε απομακρυσμένες περιοχές μπορεί να πάρει εβδομάδες ή και μήνες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει την ίδια δουλειά μέσα σε λίγες ώρες – και ενδεχομένως να σώσει ζωές.

Αγώνας με τον χρόνο και τον καιρό στις Άλπεις

Αντιμέτωπες με την επιδείνωση των καιρικών συνθηκών, οι ομάδες ορεινής διάσωσης στην ιταλική περιφέρεια του Πιεμόντε προσπαθούσαν να λύσουν έναν γρίφο. Ένας έμπειρος Ιταλός ορειβάτης και ορθοπαιδικός χειρουργός, ο 66χρονος Νίκολα Ιβάλντο, είχε εξαφανιστεί.

Ο Ιβάλντο δεν εμφανίστηκε στη δουλειά του τη Δευτέρα και σήμανε συναγερμός. Είχε ξεκινήσει μόνος του την προηγούμενη Κυριακή του Σεπτεμβρίου 2024, χωρίς να έχει ενημερώσει φίλους ή συγγενείς για τον προορισμό του. Το μοναδικό στοιχείο που διέθεταν οι διασώστες ήταν το αυτοκίνητό του, το οποίο βρέθηκε σταθμευμένο στο χωριό Castello di Pontechianale, στην κοιλάδα Valle Varaita.

Τεράστιο πεδίο αναζήτησης

Από εκεί, οι διασώστες υπέθεσαν ότι πιθανότατα είχε κατευθυνθεί προς μία από τις δύο πιο εμβληματικές κορυφές των Κοττιανών Άλπεων: τον επιβλητικό Μονβίζο (3.841 μ., 12.602 πόδια) ή τη γειτονική κορυφή Βιζολότο (3.348 μ., 10.984 πόδια). Αυτή η εκτίμηση ταίριαζε και με το τελευταίο σήμα του κινητού του τηλεφώνου, το οποίο εντοπίστηκε γενικά στην ίδια περιοχή.

Ωστόσο, αυτό άφηνε στις ομάδες διάσωσης μια τεράστια έκταση προς έρευνα. Τα απότομα, βραχώδη πρανή κάθε βουνού διαθέτουν πολυάριθμες διαδρομές προς τις κορυφές, από διαφορετικές πλευρές, ενώ η περιοχή διασχίζεται από εκατοντάδες χιλιόμετρα μονοπατιών, όπως εξηγεί ο Σιμόνε Μπόμπιο, εκπρόσωπος της Ορεινής και Σπηλαιολογικής Υπηρεσίας Διάσωσης του Πιεμόντε.

Την ημέρα που εξαφανίστηκε ο Ιβάλντο, ο καλός καιρός είχε προσελκύσει πλήθος κόσμου στις πιο δημοφιλείς διαδρομές. Κανείς, όμως, δεν ανέφερε ότι τον είδε στα πολυσύχναστα μονοπάτια. Αυτό οδήγησε τους διασώστες στο συμπέρασμα ότι ο έμπειρος ορειβάτης είχε κινηθεί σε πιο απομονωμένες περιοχές. Περισσότεροι από 50 διασώστες ερεύνησαν την περιοχή πεζή για σχεδόν μία εβδομάδα, ενώ ελικόπτερο πραγματοποίησε πολλαπλές πτήσεις με την ελπίδα να εντοπιστεί από αέρος. Όταν, όμως, έπεσαν τα πρώτα χιόνια στα τέλη Σεπτεμβρίου, κάθε ελπίδα να βρεθεί ζωντανός είχε χαθεί και οι έρευνες διακόπηκαν.

Τον Ιούλιο του 2025, αφού τα χιόνια είχαν σε μεγάλο βαθμό λιώσει από τις απότομες χαράδρες του βουνού, η αναζήτηση της σορού του Ιβάλντο ξεκίνησε ξανά.

Αυτή τη φορά, όμως, η υπηρεσία διάσωσης του Πιεμόντε επιστράτευσε έναν νέο σύμμαχο: την τεχνητή νοημοσύνη.

Drones και AI στην υπηρεσία της έρευνας

Οι διασώστες χρησιμοποίησαν λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης ικανό να αναλύσει χιλιάδες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από drones. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούσαν να πετάξουν κοντά στα βραχώδη τοιχώματα και μέσα στις στενές χαράδρες που «χαράζουν» τις πλαγιές των βουνών.

Μέσα σε μόλις πέντε ώρες, δύο drones είχαν καταγράψει τις εικόνες, οι οποίες αναλύθηκαν την ίδια ημέρα ώστε να εντοπιστούν σημεία όπου θα έπρεπε να επικεντρωθούν οι έρευνες. Οι κακές καιρικές συνθήκες καθυστέρησαν προσωρινά την επιτόπια επιβεβαίωση των ευρημάτων.

Τρεις ημέρες μετά την επανέναρξη των ερευνών, η σορός του αγνοούμενου γιατρού εντοπίστηκε σε ένα από τα σημεία που είχε υποδείξει η τεχνητή νοημοσύνη: σε μια χαράδρα στη βόρεια πλευρά του Μονβίζο, σε υψόμετρο περίπου 3.150 μέτρων (10.334 πόδια). Η ανάσυρσή του έγινε με ελικόπτερο.

Το «κλειδί»: ένα κόκκινο κράνος

«Το καθοριστικό στοιχείο ήταν ένα κόκκινο κράνος, το οποίο το λογισμικό εντόπισε ως σημείο ενδιαφέροντος», λέει ο Μπόμπιο.

Αν και για τον Ιβάλντο ήταν τραγικά αργά, αυτή η δοκιμή πεδίου απέδειξε πόσο χρήσιμη μπορεί να αποδειχθεί η τεχνολογία στο μέλλον, όταν άνθρωποι εξαφανίζονται σε ορεινές περιοχές. Οι διασώστες ελπίζουν ότι η AI θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές μεθόδους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ακόμη πιθανότητα να βρεθεί κάποιος ζωντανός.

Πώς λειτουργεί η ανάλυση εικόνων

Τα drones κάλυψαν έκταση 183 εκταρίων (452 στρέμματα) και τράβηξαν περισσότερες από 2.600 φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης.

«Μέχρι πριν από δύο χρόνια, θα έπρεπε να αναλύσουμε μόνοι μας κάθε φωτογραφία, μία προς μία», λέει ο Σαβέριο Ιζόλα, πιλότος drone και επικεφαλής σταθμού ορεινής διάσωσης στο Τορίνο. Από το 2023, όμως, οι Ιταλοί διασώστες πειραματίζονται με λογισμικό AI που έχει εκπαιδευτεί να εντοπίζει ασυνήθιστες διαφοροποιήσεις στο χρώμα ή την υφή του τοπίου.

Η τεχνητή νοημοσύνη ανέλυσε τις εικόνες pixel προς pixel και εντόπισε δεκάδες πιθανές «ανωμαλίες». Ωστόσο, απαιτήθηκε ανθρώπινη κρίση για να φιλτραριστούν τα αποτελέσματα.

«Το λογισμικό μπορεί να αντιδράσει σε σκουπίδια, σε έναν παράξενα χρωματισμένο βράχο ή ακόμη και να “φανταστεί” πράγματα», εξηγεί ο Ιζόλα.

Τελικά, οι διασώστες κατέληξαν σε τρία πιθανά σημεία, ένα εκ των οποίων περιείχε ένα κόκκινο αντικείμενο. Το επόμενο πρωί, αποδείχθηκε ότι επρόκειτο για το κράνος του Ιβάλντο.

Η τεχνολογία αυτή έχει ήδη χρησιμοποιηθεί με επιτυχία και σε άλλες χώρες, όπως στην Πολωνία, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, παραμένουν σοβαροί περιορισμοί: τα drones είναι σχεδόν άχρηστα σε περιοχές με πυκνή βλάστηση ή χαμηλή ορατότητα, ενώ τα συστήματα AI χρειάζονται συνεχή εκπαίδευση για να μειώσουν τα ψευδή ευρήματα.

Παράλληλα, ανακύπτουν και ηθικά ζητήματα. «Μόλις αποκτήσεις εναέριες εικόνες, έχεις ευθύνη για το πώς θα τις χρησιμοποιήσεις», προειδοποιεί ο Ντανιέλε Τζορντάν του Ιταλικού Ινστιτούτου Έρευνας Γεωκινδύνων. «Η αναγνώριση ανθρώπινων μορφών μπορεί να δημιουργήσει νομικά προβλήματα».

Το μέλλον της διάσωσης με AI

Ερευνητικές ομάδες εργάζονται ήδη πάνω σε πιο προηγμένα συστήματα που θα συνδυάζουν δεδομένα από drones, ομάδες πεδίου και προβλεπτικά μοντέλα ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στόχος είναι η ανάλυση να γίνεται σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και κατά τη διάρκεια της πτήσης.

Σε έναν αγώνα όπου ο χρόνος μπορεί να καθορίσει τη ζωή ή τον θάνατο, τέτοια εργαλεία ενδέχεται να γίνουν καθοριστικά για τις υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης.

Τελικά, θα μπορούσαν να σώσουν ζωές.

Πηγή: BBC