Explainer: Τι κρύβεται πίσω από την κατάσχεση του δεξαμενόπλοιου στον Ατλαντικό - Κουβαλούσε ρωσικά όπλα;

Ένα τεράστιο, σκουριασμένο δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου που πλέει προς βορρά στον Ατλαντικό έχει μετατραπεί στο επίκεντρο παγκόσμιου ενδιαφέροντος, αφού παρακολουθήθηκε επί ημέρες και τελικά κατασχέθηκε από αμερικανικές δυνάμεις, την ώρα που ρωσικές στρατιωτικές μονάδες έσπευδαν προς την περιοχή.

Παρότι δεν μετέφερε πετρέλαιο, το πλοίο μήκους 300 μέτρων είναι προφανώς μεγάλης αξίας. Οι θεωρίες για το γιατί συμβαίνει αυτό στον Ατλαντικό κυμαίνονται από εικασίες ότι στο κύτος του κρύβονται ρωσικά όπλα υψηλής αξίας, έως το ενδεχόμενο να αποτελέσει ένα συμβολικό «τρόπαιο» σε μια διατλαντική αναμέτρηση ισχύος μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας.

Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του ο Guardian, το πλοίο, που σήμερα ονομάζεται Marinera, αλλάζει συχνά όνομα και εδώ και χρόνια αποτελεί μέρος των λεγόμενων «σκιωδών» ή «φαντασμάτων» στόλων που χρησιμοποιούν η Ρωσία, το Ιράν και η Βενεζουέλα για να αποφεύγουν τις δυτικές κυρώσεις. Για χρόνια, τέτοια πλοία μεταφέρουν φορτία και φθηνά καύσιμα σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων αποστολών προς την Κίνα.

Παράνομο θαλάσσιο εμπόριο

Η Ουάσινγκτον και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της επιδιώκουν εδώ και καιρό να πατάξουν το παράνομο αυτό θαλάσσιο εμπόριο. Οι προσπάθειες αυτές έφτασαν σε κρίσιμο σημείο τον περασμένο μήνα, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό σε δεξαμενόπλοια που παραβίαζαν τις κυρώσεις και επιχειρούσαν κοντά στη Βενεζουέλα, χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και βασικό προορισμό των πλοίων του σκιώδους στόλου.

Η Marinera είναι το πιο διαβόητο από περίπου δώδεκα δεξαμενόπλοια που προσπάθησαν να διαφύγουν από τον αποκλεισμό. Τον Δεκέμβριο απέφυγε τη σύλληψη στην Καραϊβική, άλλαξε όνομα από Bella 1 και κατεύθυνση προς τη βόρεια Ρωσία, πριν τελικά καταληφθεί την Τετάρτη, ενώ έπλεε στα παγωμένα νερά του Ατλαντικού.

Η Marinera τελεί υπό κυρώσεις του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών από τον Ιούλιο του 2024, με την κατηγορία ότι μετέφερε παράνομο φορτίο για τη Χεζμπολάχ, τη λιβανέζικη ένοπλη οργάνωση που υποστηρίζεται από το Ιράν.

Η Ακτοφυλακή των ΗΠΑ είχε επιχειρήσει να επιβιβαστεί στο πλοίο στην Καραϊβική τον Δεκέμβριο, καθώς κατευθυνόταν προς τη Βενεζουέλα, όμως το πλήρωμα αρνήθηκε.

Υπάρχει προηγούμενο αμερικανικών επιχειρήσεων επιβίβασης σε πλοία του σκιώδους στόλου. Τον περασμένο μήνα, Αμερικανοί κομάντος κατέβηκαν με σχοινιά από ελικόπτερα για να καταλάβουν το δεξαμενόπλοιο Skipper ανοιχτά της Βενεζουέλας, το οποίο είχε τεθεί υπό κυρώσεις από το 2022. Την Τετάρτη, μέλη της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ εθεάθησαν να επιβιβάζονται σε δεξαμενόπλοιο σε διεθνή ύδατα κοντά στην Καραϊβική.

Ανανηολογήθηκε πρόσφατα υπό ρωσική σημαία

Ωστόσο, η επιχείρηση κατά της Marinera είναι πολύ διαφορετική και με πολύ μεγαλύτερο διακύβευμα. Ενώ το Skipper έπλεε υπό τη σημαία της Γουιάνας, η Marinera είναι νηολογημένη και φέρει ρωσική σημαία.

Αυτό αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη, καθώς το πλήρωμα έσπευσε τον περασμένο μήνα να ζωγραφίσει ρωσική σημαία στο κύτος του πλοίου. Η Μόσχα υπέβαλε στη συνέχεια επίσημη διπλωματική διαμαρτυρία, απαιτώντας από την Ουάσινγκτον να σταματήσει την καταδίωξη στην ανοιχτή θάλασσα.

Δεν είναι το μόνο δεξαμενόπλοιο που δραστηριοποιείται στα ύδατα της Βενεζουέλας και ανανηολογήθηκε πρόσφατα υπό ρωσική σημαία. Τοποθετώντας τη σημαία της σε πρώην πλοία του σκιώδους στόλου, η Μόσχα ουσιαστικά έβγαλε αυτά τα σκάφη από τη «σκιά», προκαλώντας ανοιχτά τη Δύση.

Ο Κρεγκ Κένεντι, συνεργάτης στο Davis Center for Russian and Eurasian Studies του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, δήλωσε ότι η απόφαση της Μόσχας να νηολογήσει το πλοίο ίσως αποσκοπούσε στο να αποκτήσει διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, παρακάμπτοντας τον αμερικανικό αποκλεισμό πετρελαίου στη Βενεζουέλα.

«Η κατάσχεση ενός πλοίου με ρωσική σημαία στην ανοιχτή θάλασσα σημαίνει αγνόηση των ρωσικών αξιώσεων αποκλειστικής δικαιοδοσίας επί του σκάφους», είπε ο Κένεντι, προσθέτοντας ότι η Μόσχα πιθανόν υπέθεσε πως οι ΗΠΑ δεν θα τολμούσαν να επιβιβαστούν σε πλοίο με ρωσική σημαία.

Όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, το Κρεμλίνο υποτίμησε το πόσο μακριά ήταν διατεθειμένος να φτάσει ο Τραμπ. Το περασμένο Σαββατοκύριακο, αμερικανικές δυνάμεις προχώρησαν σε νυχτερινή επιχείρηση σύλληψης του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, οι οποίοι δικάζονται πλέον στη Νέα Υόρκη.

«Η Ρωσία προσπάθησε να αποκτήσει μοχλό πίεσης παρεμβαίνοντας στον αμερικανικό αποκλεισμό», είπε ο Κένεντι. «Και αυτό γύρισε μπούμερανγκ».

Τι κουβαλούσε το δεξαμενόπλοιο

Άλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι στο εσωτερικό του πλοίου μπορεί να υπάρχει κάτι πολύτιμο για τη Μόσχα. Αν και δεν μετέφερε πετρέλαιο, η διαδρομή που ακολουθούσε στο παρελθόν μεταξύ Ιράν και Βενεζουέλας θεωρείται ύποπτη ως οδός παράνομου εμπορίου, συμπεριλαμβανομένων όπλων.

Ανεβάζοντας περαιτέρω την ένταση, η Ρωσία φέρεται να έστειλε αυτή την εβδομάδα ναυτικές μονάδες, μεταξύ των οποίων και ένα υποβρύχιο, για να συνοδεύσουν το δεξαμενόπλοιο, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Η πληροφορία αυτή δημοσιοποιήθηκε λίγες ώρες πριν οι αμερικανικές δυνάμεις επιβιβαστούν στο πλοίο, με την Ουάσινγκτον να ανακοινώνει ότι κατασχέθηκε λόγω «παραβίασης των αμερικανικών κυρώσεων».

Για ημέρες, αμερικανικά αεροσκάφη επιτήρησης παρακολουθούσαν το πλοίο, ενώ φαίνεται ότι και ένα κατασκοπευτικό αεροσκάφος της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας του Ηνωμένου Βασιλείου πέταξε πάνω από την πορεία του. Πλατφόρμες παρακολούθησης πτήσεων έδειξαν ότι ένα RAF RC-135W Rivet Joint απογειώθηκε την Τρίτη από τη βάση Waddington στο Λίνκολνσαϊρ, κατευθυνόμενο προς την ίδια περιοχή του Ατλαντικού όπου βρισκόταν το πλοίο.

Ο βρετανικός στρατός δήλωσε ότι παρείχε «προγραμματισμένη επιχειρησιακή υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης βάσεων». Ταυτόχρονα, δεδομένα παρακολούθησης και μαρτυρίες παρατηρητών έδειξαν αιφνίδια συγκέντρωση αμερικανικών στρατιωτικών μέσων, μεταξύ των οποίων μεταγωγικά C-17 Globemaster III, ικανά να μεταφέρουν ελικόπτερα, προκαλώντας εικασίες για επικείμενη επιχείρηση ειδικών δυνάμεων κατά της Marinera.

Μιλώντας πριν από την επιβίβαση των αμερικανικών δυνάμεων, ο Τζον Φόρμαν, πρώην αμυντικός ακόλουθος του Ηνωμένου Βασιλείου στη Μόσχα, δήλωσε ότι η έκταση της αμερικανικής παρακολούθησης και οι προφανείς προετοιμασίες για την κατάσχεση του πλοίου, με τη μετακίνηση αεροσκαφών στο κοντινό Ηνωμένο Βασίλειο, προκαλούν εντύπωση.

«Γιατί οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει τόσα μέσα στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνο για ένα δεξαμενόπλοιο;» διερωτήθηκε ο πρώην αξιωματούχος, πλέον αναλυτής άμυνας. «Μήπως πρόκειται για ρωσικά όπλα που κατευθύνονταν προς τη Βενεζουέλα;»

Πηγή: Guardian