Η Γαλλία σε «πόλεμο» με το Shein - Διαμαρτυρίες και νομοσχέδια για το ultra-fast fashion που επεκτείνεται στη χώρα

Λίγες ώρες πριν από το άνοιγμα ενός pop-up καταστήματος της Shein στη Ντιζόν το περασμένο καλοκαίρι, σύνθημα στους τοίχους έγραφε «Shein kills» και «εκμετάλλευση, καταναγκαστική εργασία, δουλεία, ρύπανση». Παρά τις έντονες αντιδράσεις που προκαλούν τα προσωρινά καταστήματά της στη Γαλλία τα τελευταία χρόνια, η κινεζικής προέλευσης πλατφόρμα ultra-fast fashion προχωρά πλέον στο άνοιγμα μόνιμων φυσικών σημείων πώλησης, ξεκινώντας από τα Galeries Lafayette σε πέντε πόλεις και το πολυκατάστημα BHV στο Παρίσι.

Η απόφαση έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από τον γαλλικό χώρο της μόδας. Ο Γιάν Ριβολάν, επικεφαλής της Fédération Française du Prêt à Porter Féminin, κατηγόρησε την εταιρεία ότι κατακλύζει την αγορά με «αναλώσιμα προϊόντα» εις βάρος των γαλλικών brands. Η δημοσιογράφος Σοφί Αμπριάτ χαρακτήρισε το μοντέλο της Shein «παροξυσμό της αναλωσιμότητας», αντίθετο με την παράδοση της γαλλικής κουλτούρας γύρω από το savoir-faire και τη διατήρηση αντικειμένων. Παρά την αντίθεση, ωστόσο, και μια ηλεκτρονική καμπάνια με πάνω από 270.000 υπογραφές για απαγόρευση της εταιρείας, η παρουσία της στη Γαλλία έχει ενισχυθεί θεαματικά τα τελευταία πέντε χρόνια.

Το επιχειρηματικό μοντέλο της Shein, που βασίζεται στην απευθείας αποστολή φθηνών ρούχων από κινεζικά εργοστάσια στα σπίτια των πελατών, της απέφερε κέρδη άνω του 1 δισ. δολαρίων το 2023. Παρά τις καταγγελίες για κακές εργασιακές πρακτικές και παιδική εργασία –τις οποίες αρνείται– η εταιρεία έχει κυριαρχήσει χάρη στην αδιανόητη ταχύτητα παραγωγής της: 7.200 νέα προϊόντα καταχωρίζονται καθημερινά, με 1,5 εκατομμύριο νέα είδη να εισάγονται στην αγορά των ΗΠΑ μέσα σε έναν χρόνο, δεκάδες φορές περισσότερα από τους ανταγωνιστές Zara και H&M.

Η εκρηκτική αυτή ανάπτυξη προκάλεσε την αντίδραση της γαλλικής Γερουσίας, η οποία ψήφισε νόμο κατά της «ultra-fast fashion» με μέτρα όπως οικολογικούς φόρους, περιορισμούς στη διαφήμιση και στις συνεργασίες με influencers, καθώς και υποχρεωτική διαφάνεια για τις πρακτικές παραγωγής. Αν και πολλοί χαιρέτισαν την πρωτοβουλία, επικρίθηκε το γεγονός ότι οι παραδοσιακές αλυσίδες fast fashion αντιμετωπίζονται πιο επιεικώς, κάτι που ερμηνεύεται είτε ως εύνοια προς ευρωπαϊκές μάρκες είτε ως προσπάθεια να πληγεί κυρίως ο κινεζικός ανταγωνισμός.

Η Γαλλία, πάντως, έχει δική της παράδοση στη γρήγορη μόδα, με το Παρίσι και την περιοχή του Sentier να αποτελούν από τη δεκαετία του 1970 κέντρα ταχείας παραγωγής για μάρκες όπως Naf Naf και Kookaï. Ωστόσο, αυτές οι εταιρείες σταδιακά υποσκελίστηκαν από διεθνείς κολοσσούς όπως H&M και Zara, που προσέδωσαν νέα νομιμοποίηση στο «fast fashion» μέσω συνεργασιών με καταξιωμένους σχεδιαστές και fashion editors. Σήμερα, η ανάμειξη κομματιών από Zara ή H&M με vintage και luxury είναι διαδεδομένη στο παριζιάνικο στυλ, αν και συχνά δεν δηλώνεται ανοιχτά.

Σε αντίθεση με αυτά τα brands, η Shein λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά διαδικτυακά, εισάγοντας νέες συνήθειες κατανάλωσης που στηρίζονται σε μαζικές και φθηνές παραγγελίες, συχνά για ρούχα που φοριούνται μία μόνο φορά. Η εταιρεία υπερασπίζεται το μοντέλο της με το σύνθημα «Η μόδα είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο», υποστηρίζοντας ότι προσφέρει προσιτές επιλογές σε χαμηλόμισθους καταναλωτές. Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι το πρόβλημα της υπερπαραγωγής παραμένει, με βουνά ρούχων να καταλήγουν σε second-hand αγορές και με τη συναισθηματική αξία των αντικειμένων να εξαφανίζεται.