Οι «φτωχοτουρίστες» και πώς αντιμετωπίζονται

Λίγοι Δυτικοευρωπαίοι νέοι δεν έχουν καταναλώσει υπερβολική ποσότητα μπίρας στην Πράγα. Η τιμή μιας πίντας στην Ανατολική Ευρώπη έχει ενθαρρύνει κάμποσες ακρότητες. Αλλά ήρθε η στιγμή του απολογισμού: όποιος άδειασε θριαμβευτικά τα μπαρ της Βουδαπέστης, του Βερολίνου ή της Κρακοβίας στα είκοσί του, καλείται να ζητήσει συγγνώμη. Ο νεανικός τουρισμός έχει γίνει μάστιγα — ή ήταν πάντοτε αλλά δεν τολμούσαμε να το ξεστομίσουμε — και πολλές τουριστικές πόλεις, από το Παρίσι και το Άμστερνταμ μέχρι τη Βαρκελώνη και την Πράγα έχουν βαρεθεί τους τουρίστες που έλκονται περισσότερο από τις μπίρες παρά από την αρχιτεκτονική των εκκλησιών και τα μουσεία. Η τσεχική πρωτεύουσα έκανε το μεγάλο βήμα: απαγόρευσε τους «μπαραθωνίους» μεταξύ 10 μ.μ. και 6 π.μ. Με άλλα λόγια: τέλος οι βόλτες σε παμπ που οργανώνουν οι ταξιδιωτικοί πράκτορες με σκοπό την μπιροποσία.

Αλλά όπως λέει ο Jean-Pierre Mas, πρόεδρος των ταξιδιωτικών εταιρειών, μπορείς κάλλιστα να μεθύσεις και να κάνεις ασχήμιες πριν από τις 10 μ.μ., όπως μπορείς και να μη μεθύσεις στη διάρκεια της νύχτας. Έτσι κι αλλιώς, η συμβίωση τουριστών, ιδιαίτερα νέων και ντόπιων γίνεται όλο και δυσκολότερη. Παρά το οικονομικό όφελος, οι ντόπιοι έχουν αρχίσει να αγανακτούν: πληθυσμοί με εντελώς διαφορετικούς περιορισμούς ή χρονοδιαγράμματα, μοιράζονται τους ίδιους χώρους και πόρους, οι οποίοι λιγοστεύουν. Τα λήθη στα σοκάκια της Σαντορίνη από το πρωί μέχρι το βράδυ, η "Airbnbοποίηση" χιλιάδων διαμερισμάτων στη Βαρκελώνη, η διόγκωση των σκουπιδιών στη Ρώμη είναι χρόνια προβλήματα που, ωστόσο, έχουν επιδεινωθεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια με την έκρηξη των πτήσεων χαμηλού κόστους. Τα ταξίδια low cost συνοδεύονται από αναζήτηση φτηνών διασκεδάσεων: κι αν η μπίρα κάνει 13 ευρώ σε ένα καλό παριζιάνικο μπαρ, δεν ξεπερνά τα 5 στη Βαρσοβία.

Μπορεί μια πόλη να επιλέξει τους τουρίστες της; Δύσκολο αλλά όχι ανέφικτο. «Η Πράγα αναζητεί πιο καλλιεργημένους, πλουσιότερους τουρίστες, όχι τον φοιτητόκοσμο που έρχεται για τρεις μέρες μόνο και μόνο για να μεθύσει», δήλωσε ο Jiri Pospisil, δημοτικός σύμβουλος της πόλης. «Αυτή είναι μια υποκείμενη τάση», εξηγεί η Γαλλίδα ειδήμων στον τουρισμό Armelle Solelhac, «τα τελευταία πέντε-έξι χρόνια, οι μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις επιδιώκουν να αναβαθμίσουν την τουριστική πελατεία τους». Πώς γίνεται αυτό; Συνήθως με αύξηση των τιμών — η οποία ωστόσο μπορεί να επηρεάσει και τους αυτόχθονες — και με περιορισμούς στην κατανάλωση των οινοπνευματωδών. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι τουρίστες θα γίνουν πιο καλλιεργημένοι και θα σέβονται την πολιτιστική κληρονομιά· μπορεί να είναι, π.χ. απαίσιοι νεόπλουτοι, θορυβώδεις, απαιτητικοί και δύστροποι. Όπως γράφει το σάιτ "20 minutes", χρειάζονται περίπου 20 χρόνια για να αλλάξει branding μια πόλη και να διαμορφώσει «σοβαρότερη» εικόνα, ακόμα κι αν το θέλει.

Για παράδειγμα, πώς θα μπορούσε η Μαγιόρκα, ιδίως η Magaluf που είναι διάσημη για την έντονη νυχτερινή ζωή να αποθαρρύνει τους party tourists; Κι όμως οι ντόπιοι έχουν δει τη ζωή τους να υποβαθμίζεται σοβαρά από μεθυσμένους τουρίστες, σε pub crawls. Το ίδιο ισχύει για την Ίμπιζα, για την Πράγα — που έχει γίνει δημοφιλής για έξαλλα bachelor parties — και για τη Βουδαπέστη, την Κρακοβία, Πολωνία και τη Ρίγα που ελκύουν Βρετανούς φοιτητές και γκρουπ. Το Βουκουρέστι και η Κωνστάντζα έχουν αναπτύξει σκηνή clubbing με φτηνά ποτά και εξίσου φτηνή διαμονή σε hostels. Στις πόλεις των Βαλτικών δημοκρατιών, ιδιαίτερα στη Ρίγα της Λετονίας και στο Ταλίν της Εσθονίας ακούγονται παράπονα για Σκανδιναβούς που εισβάλλουν σαν τους Βίκινγκς. Όσο για τη νότια Ευρώπη είναι γνωστή η υποβάθμιση στον Λαγανά (Ζάκυνθος), στα Μάλια (Κρήτη), στο Φαληράκι (Ρόδος) που έχουν συνδεθεί με τον «μεθυσμένο τουρισμό». Παρόμοια κατάσταση επικρατεί στην Αλμπουφέιρα (Αλγκάρβε) της Πορτογαλίας όπου πλέον δεν πλησιάζουν Πορτογάλοι.

O υπερτουρισμός απασχολεί όλο και περισσότερο την Ευρώπη, αλλά έχει προηγηθεί σε πολλά μέρη εκτός Ευρώπης κάνοντας πολλές ζημιές: στην Πουκέτ της Ταϊλάνδης, στην Γκόα της Ινδίας (πάρτι στην παραλία, φτηνά καταλύματα), στην Καμπότζη (ιδίως Σιχανούκβιλ πριν από τις κινεζικές επενδύσεις). Οι χώρες που έχουν στηριχθεί στον τουρισμό προσφέροντας νυχτερινή ζωή δίχως κανόνες, βρίσκονται σήμερα μπροστά σε τοπία συνωστισμού, μέθης και βανδαλισμών.