Ουκρανία: 20 χρόνια από την Πορτοκαλί επανάσταση

Η Πορτοκαλί Επανάσταση ήταν μια σειρά διαμαρτυριών και πολιτικών εξελίξεων που έλαβαν χώρα στην Ουκρανία από τα τέλη Νοεμβρίου 2004 μέχρι τον Ιανουάριο του 2005, μετά τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών. Στις διαμαρτυρίες πρωτοστατούσαν οπαδοί της πλευράς του φιλοευρωπαϊστή Βίκτορ Γιούστσενκο, οι οποίοι ισχυρίζονταν πως οι εκλογές αμαυρώθηκαν από εκτεταμένη διαφθορά, εκφοβισμό ψηφοφόρων και νοθεία. Ο Γιούστσενκο ήταν πρόεδρος της χώρας από το 2005 μέχρι το 2010 και κύριος υποψήφιος της αντιπολίτευσης ως επικεφαλής του Κόμματος «Η δική μας Ουκρανία» στις εκλογές του 2004. Ανακηρύχθηκε νικητής των επαναληπτικών εκλογών του Δεκεμβρίου 2004, με 52% έναντι 44% για τον φιλορώσο Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Προηγουμένως, είχε θητεύσει πρωθυπουργός της Ουκρανίας την περίοδο 1999-2001.

Το χρονικό της Πορτοκαλί Επανάστασης στην Ουκρανία το 2004

Οι υποστηρικτές του φορούσαν πορτοκαλί κορδέλες, εξού το όνομα των διαδηλώσεων οι οποίες πυροδοτήθηκαν όταν τον Σεπτέμβριο του 2004, ο Γιούστσενκο αρρώστησε βαριά και μεταφέρθηκε επειγόντως σε κλινική της Βιέννης για θεραπεία. Διαγνώστηκε με οξεία παγκρεατίτιδα και με σοβαρές οιδηματώδεις ιογενείς λοιμώξεις. Καθώς στον οργανισμό του ανιχνεύτηκαν χημικές ουσίες που δεν υπάρχουν στα συνηθισμένα τρόφιμα, φαίνεται ότι ο Γιούστσενκο έπεσε θύμα κακόβουλης δηλητηρίασης από τις τότε φιλορωσικές κυβερνητικές υπηρεσίες της Ουκρανίας.

Στη συνέχεια, στο Κίεβο —με επίκεντρο την πλατεία της Ανεξαρτησίας— και σε άλλες πόλεις οργανώθηκαν διαμαρτυρίες και απεργίες από το κίνημα της αντιπολίτευσης με αφορμή την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη του κοινού ότι τα αποτελέσματα των επαναληπτικών εκλογών της 21ης Νοεμβρίου 2004 μεταξύ των κορυφαίων υποψηφίων Γιούστσενκο και Γιανουκόβιτς ήταν στημένα από τις αρχές υπέρ του τελευταίου. Τα αποτελέσματα των αρχικών επαναληπτικών εκλογών ακυρώθηκαν, καθώς και διατάχθηκε ακόμη μία επαναληπτική ψηφοφορία από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ουκρανίας για τις 26 Δεκεμβρίου 2004. Κάτω από εξονυχιστικό έλεγχο από τους εγχώριους και διεθνείς παρατηρητές, οι δεύτερες επαναληπτικές εκλογές κηρύχθηκαν «δίκαιες και ελεύθερες». Τα τελικά αποτελέσματα έδειξαν μια σαφή νίκη για τον Γιούσενκο, ο οποίος έλαβε περίπου το 52% των ψήφων, σε σύγκριση με το 44% του Γιανουκόβιτς. Τέλος, ο Γιούστσενκο ανακηρύχθηκε νικητής και με την ανάληψη των καθηκόντων του στις 23 Ιανουαρίου 2005 στο Κίεβο, η Πορτοκαλί Επανάσταση πήρε τέλος.

Αλλά, το 2010 ο Γιανουκόβιτς διαδέχτηκε τον Γιουστσένκο στην προεδρία της Ουκρανίας, αφού η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή και διεθνείς παρατηρητές επιβεβαίωσαν την εγκυρότητα των προεδρικών εκλογών.

Ο σημερινός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αναλάβει καθήκοντα από τις 20 Μαΐου 2019 ως ανεξάρτητος. Όσο για τους Ρώσους, θεώρησαν ότι η εκλογική πλειοψηφία υπέρ του Γιούστσενκο ήταν αποτέλεσμα παρέμβασης και προπαγάνδας των δυτικών και του ΝΑΤΟ. O Γιούστσενκο χαρακτήρισε τον Πούτιν «ρωσική χούντα»· ο δε Γιανουκόβιτς εγκαταστάθηκε στη Μόσχα.