Τι είναι οι Afropolitans και τι σημαίνει «αφροπολιτισμός»

Oι Afropolitans είναι μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της αφρικανικής εμπειρίας που δίνει έμφαση στη ζωή των πολιτών στην Αφρική -των «πολιτών» που μοιάζουν με εκείνους του υπόλοιπου κόσμου. Αν και ο «αφροπολιτισμός» περιέχει στοιχεία  της παλαιότερης ιδεολογίας του παναφρικανισμού -«όλα και όλοι ξεκίνησαν από την αφρικανική ήπειρο- ορίζει την ιδιότητα του «Αφρικανού» ως πολυφυλετική απορρίπτοντας τις προθέσεις για θυματοποίησή του. 

Ο όρος δεν είναι καινούργιος: χρονολογείται από το 2005 όταν ένα δοκίμιο με τίτλο "Bye-Bye, Babar" της Taiye Selasi διεκδικούσε την κοσμοπολιτική ταυτότητα των ανθρώπων που κατάγονταν από την Αφρική και ζούσαν σε διάφορες χώρες του κόσμου. O τίτλος του κειμένου της Selasi αναφερόταν σε ένα παιδικό βιβλίο του Jean De Brunhoff που έχει αποσυρθεί από τις βρετανικές βιβλιοθήκες ως «ρατσιστικό»: επρόκειτο για μια εικονογραφημένη περιπέτεια στην Αφρική όπου οι ιθαγενείς παρουσιάζονταν βάρβαροι με υπερβολικά χοντρά χείλη. 

Η Taiye Selasi, με καταγωγή από τη Νιγηρία και την Γκάνα, περιέγραφε στο "Bye-Bye, Babar", τον καινούργιο Αφρικανό που δεν αναφέρεται πια στο δουλεμπόριο και στους αφρικανικούς λιμούς αλλά στη μητροπολιτική ζωή και στις διεθνείς καριέρες. Οι Afropolitans δεν θεωρούν τον εαυτό τους μέλος μιας φυλής «χρώματος», αλλά αναγνωρίζουν την καταγωγή τους από την αφρικανική ήπειρο διατηρώντας κριτική ματιά τόσο για την Αφρική όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο. Αντίθετα από τις συνιστώσες του μαύρου εθνικισμού της δεκαετίας του 1970 και το κίνημα «Επιστροφής στην Αφρική» -το οποίο έπεσε στο κενό: κανείς από τον δυτικό κόσμο δεν θέλησε να επιστρέψει στα αφρικανικά εδάφη- οι Afropolitans αναφέρονται στην κινητικότητα των ανθρώπων, στο μετέρωρό τους βήμα υπεράνω των συνόρων.

Όπως συμβαίνει συνήθως στους κόλπους των πολιτιστικών κινημάτων, οι Αfropolitans δεν είναι συμπαγής ιδεολογία: στους κόλπους της υπάρχoυν ομάδες ριζοσπαστικού αντιρατσισμού τον οποίον προωθούν μαύροι εθνικιστές και άλλες ακτιβιστικές ταυτοτικές ομάδες. Ωστόσο, αναγνωρισμένοι Αφρικανοί φιλόσοφοι όπως ο Καμερουνέζος Achille Mbembe υπογραμμίζουν την πολυπολιτισμικότητα των Αφρικανών οι οποίοι είχαν πάντοτε ανάμεικτα στοιχεία κουλτούρας, πεποιθήσεων και τρόπων ύπαρξης. Σύμφωνα με τον Mbembe η κινητικότητα από και προς την αφρικανική ήπειρο και οι διεθνείς διασταυρώσεις οδηγούν όλο και περισσότερους Αφρικανούς σε μια «ευρυχωρία», που επιτρέπει τη δημιουργική και κριτική σκέψη. Αυτή η θεώρηση είναι πολύ χρησιμότερη από τα ιστορικά παράπονα και τη διχαστική ρητορική που προκύπτει από την οδυνηρή επανάλψη του παρελθόντος. Μετά τις δημοσιεύσεις της Selasi και του Mbembe, ο όρος Afropolitans έχει γίνει όλο και πιο ορατός μέσω του Afropolitan Network, του Afropolitan Legacy Theatre, του νοτιοαφρικανικού περιοδικού "The Afropolitan" καθώς και μέσω πολυσυλλεκτικών καλλιτεχνικών εκθέσεων που έγιναν στο Μουσείο Βικτώριας και Άλμπερτ στο Λονδίνο και στο Μουσείο Αφροαμερικανικού Πολιτισμού στο Χιούστον του Τέξας. Η ουσία των εκθέαεων και των δημοσιεύσεων ήταν, πρωτίστως, η ανάδειξη της επιρροής της αφρικανικής κουλτούρας στον κόσμο: το πώς η αφρικανική κινητικότητα συνεισέφερε στον δυτικό πολιτισμό και το πώς η σημερινή αφρικανική διασπορά έχει επηρεάσει τη λογοτεχνία, την τέχνη, τη μουσική ή τη μόδα.