Πώς ένα ματς για την πρόκριση στο Μουντιάλ οδήγησε σε πόλεμο με χιλιάδες νεκρούς

Τις περισσότερες φορές όταν γίνεται λόγος για αγώνα ποδοσφαίρου που λειτούργησε ως αφορμή για έναν πόλεμο, το μυαλό πηγαίνει στην επεισοδιακή αναμέτρηση ανάμεσα στην Ντιναμό Ζάγκρεμπ και στον Ερυθρό Αστέρα. Το άγριο ξύλο μεταξύ των χούλιγκανς στις κερκίδες άναψε τη σπίθα στη φωτιά που σάρωσε τη Γιουγκοσλαβία και οδήγησε στη διάλυσή της. Το ημερολόγιο έγραφε 13 Μαΐου 1990.

21 χρόνια νωρίτερα, σαν σήμερα 14 Ιουλίου, το 1969, Ονδούρα και Ελ Σαλβαδόρ βρέθηκαν αντιμέτωπες στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου, με διακύβευμα την πρόκριση στα τελικά του Μουντιάλ, που θα διεξαγόταν την επόμενη χρονιά στο Μεξικό.

Η Ονδούρα είχε τερματίσει πρώτη στον 1ο όμιλο και το Ελ Σαλβαδόρ πρώτο στον 3ο όμιλο. Οι δύο ομάδες διασταυρώθηκαν, με τον νικητή να βγαίνει μέσα από δύο αναμετρήσεις.

Στο πρώτο παιχνίδι η Ονδούρα κέρδισε δύσκολα με 1-0. Το γκολ μπήκε στα τελευταία δευτερόλεπτα της αναμέτρησης. Η ρεβάνς ήταν προγραμματισμένη μια εβδομάδα μετά, με το Ελ Σαλβαδόρ να επικρατεί άνετα με 3-0. Και στα δύο παιχνίδια, οι μάχες εντός των τεσσάρων γραμμών του γηπέδου ήταν σκληρές, στα όρια του αντιαθλητικού, την ώρα που στις εξέδρες μύριζε «μπαρούτι», ενώ δεν έλειψαν τα επεισόδια.

TODAY is EL SALVADOR 🇸🇻 vs HONDURAS🇭🇳:

A heated ⚽️ rivalry that once broke out into a war between the two countries. In English, it's known as the "Football War" it lasted 100 hours. "Guerra de las Cien Horas", in Spanish.

A quick recap: pic.twitter.com/LXIxi34Tk9

— Nico Cantor (@Nicocantor1) September 5, 2021

Από τη στιγμή που δεν υπήρχε ακόμη ο κανόνας της διαφοράς των γκολ, Ελ Σαλβαδόρ και Ονδούρα πήγαν σε τρίτο παιχνίδι, προκειμένου να βγει ο νικητής, το οποίο μάλιστα ορίστηκε σε «ουδέτερη» έδρα: Το θρυλικό στάδιο «Αζτέκα» στην Πόλη του Μεξικού.

Το παιχνίδι έληξε ισόπαλο (2-2) στην κανονική διάρκεια και τα πάντα κρίθηκαν στην παράταση, με το Ελ Σαλβαδόρ να παίρνει τη νίκη με σκορ 3-2 και μαζί την πρόκριση για το Μουντιάλ του 1970 στο Μεξικό, για πρώτη φορά στην ιστορία του.

Το ξύλο στο γήπεδο και ο πόλεμος ανάμεσα σε Ονδούρα και Ελ Σαλβαδόρ

Τόσο μέσα όσο και έξω από το στάδιο «Αζτέκα» σημειώθηκαν αιματηρά επεισόδια ανάμεσα στους οπαδούς των δύο εθνικών ομάδων.

Και αυτή ήταν μόνο η αρχή, καθώς λίγο αργότερα ξέσπασε ο πόλεμος ανάμεσα σε Ονδούρα και Ελ Σαλβαδόρ, ο οποίος κράτησε 100 ώρες με τα θύματα να ξεπερνούν τις 3.000. Από αυτά οι 2.000 ήταν άμαχοι.

Ο πόλεμος ξεκίνησε με αεροπορική επίθεση του Ελ Σαλβαδόρ στην Ονδούρα και συνοδεύτηκε από χερσαία επέμβαση. Χιλιάδες άνθρωποι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους.Τελικά, ο στρατός του Ελ Σαλβαδόρ αποχώρησε από τα εδάφη της Ονδούρας τον Αύγουστο.

Το ποδόσφαιρο ήταν μόνο η αφορμή…

Όπως, όμως, και στο επεισοδιακό ματς ανάμεσα στην Ντιναμό Ζάγκρεμπ και στον Ερυθρό Αστέρα, τα αίτια της αντιπαράθεσης που εξελίχθηκε σε πόλεμο, ήταν βαθύτερα.

Στην περίπτωση της Ονδούρας και του Ελ Σαλβαδόρ, για να εντοπιστεί η πηγή του κακού πρέπει να πάμε δεκαετίες πίσω, και συγκεκριμένα στις αρχές του 20ου αι. όταν οι δύο χώρες καθόρισαν τα μεταξύ τους σύνορα μετά το ναυάγιο του project «Μεγάλη Δημοκρατία της Κεντρικής Αμερικής». Μαζί με τη Νικαράγουα είχαν επιχειρήσει να δημιουργήσουν ένα ενιαίο κράτος. Η ομοσπονδία, όμως, άντεξε μετά βίας τρία χρόνια (1896-1898).

Λάθη και παραλείψεις, καθώς και η αυθαίρετη οριοθέτηση που δεν έλαβε υπ’ όψιν εθνοτικά και άλλα κοινωνικοοικονομικά στοιχεία, είχαν ως αποτέλεσμα να ξεσπούν κατά διαστήματα σοβαρές εντάσεις ανάμεσα στα δύο κράτη. Ειδικά για τους κατοίκους του Ελ Σαλβαδόρ, τα σύνορα δεν ήταν σωστά διαμορφωμένα, καθώς η Ονδούρα είχε πάρει μεγάλες εύφορες και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Για δύο κράτη με οικονομία καθαρά αγροτική, τα χωράφια μετατράπηκαν πολύ σύντομα σε πεδίο σφοδρής αντιπαράθεσης. Η κατάσταση για τους κατοίκους στο Ελ Σαλβαδόρ έγινε ακόμα πιο ανυπόφορη, καθώς το «μονοπώλιο του καφέ» είχε ως αποτέλεσμα η γη να συγκεντρωθεί στα χέρια μιας ολιγαρχίας μερικών εκατοντάδων οικογενειών, η οποία -με τις ευλογίες της κεντρικής διοίκησης- λειτουργούσε ως «κράτος εν κράτει». 

Το συνεχιζόμενο μεταναστευτικό ρεύμα εργατών γης από το Ελ Σαλβαδόρ προς την Ονδούρα ήρθε ως φυσικό επακόλουθο, προκαλώντας σταδιακά μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις. Στις αρχές, μάλιστα, της δεκαετίας του 1960, το καθεστώς στην Ονδούρα προχώρησε σε δήμευση περιουσίων, που άνηκαν σε μετανάστες από το Ελ Σαλβαδόρ, δίνοντας παράλληλα εντολή για μαζικές απελάσεις.

Η ένοπλη σύγκρουση ανάμεσα στο Ελ Σαλβαδόρ και στην Ονδούρα, που κράτησε 100 ώρες, έμεινε γνωστή ως «πόλεμος του ποδοσφαίρου» και συνέβη σαν σήμερα 14 Ιουλίου, το 1969. Χρειάστηκε να περάσουν 11 χρόνια για να υπογράψουν οι δύο χώρες τη συμφωνία που έβαζε τέλος στη διασυνοριακή διαμάχη. Όλο αυτό το χρονικό διάστημα, το Ελ Σαλβαδόρ είχε βυθιστεί στη δίνη του εμφυλίου πολέμου.

Ωστόσο, οι διαφωνίες συνεχίστηκαν και ακολούθησε το 1992 η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο επιδίκασε το μεγαλύτερο μέρος των αμφισβητούμενων εδαφών στην Ονδούρα. Το Ελ Σσλβαδόρ επικύρωσε τη δικαστική απόφαση το 1998. Ακόμα, όμως, και σήμερα δεν λείπουν οι λεκτικές επιθέσεις, οι εντάσεις και οι απειλές μεταξύ των δύο κρατών.