Gender Snapshot 2026: Οι γυναίκες στην εξουσία, αλλά όχι στις αποφάσεις - Η ισότητα των φύλων πήρε νέα ημερομηνία παράδοσης και είναι το 2197
Αν η ισότητα ήταν brand, θα είχε άψογη παρουσία στο ράφι και σχεδόν μηδενικό μερίδιο φωνής, γιατί, σύμφωνα με τη νέα έκθεση Gender Snapshot 2026 του ΟΗΕ, οι γυναίκες κάθονται πια σε κοινοβούλια, συμβούλια και υπουργικά τραπέζια, αλλά τα ταμεία, την άμυνα και την τελική υπογραφή τα κρατούν ακόμη οι άνδρες.
Τι είναι αυτή η έκθεση; Κάθε Σεπτέμβριο, ο οργανισμός του ΟΗΕ για την ισότητα των φύλων, UN Women, μαζί με το Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων (UN DESA), δημοσιεύει το Gender Snapshot, μια ακτινογραφία της ισότητας μέσα από τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs). Φέτος το θέμα είναι η ηγεσία και η εξουσία λήψης αποφάσεων. Το μήνυμα είναι απλό: δεν αρκεί να είναι οι γυναίκες στο δωμάτιο. Μετρά ποιος κρατά τον λόγο. Και η απάντηση, σχεδόν σε κάθε πεδίο, είναι ακόμη οι άνδρες.
Πόσο μακριά είμαστε; Πολύ. Τέσσερα χρόνια πριν από το 2030, κανένας από τους στόχους για την ισότητα των φύλων (SDG 5) δεν βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης. Με τον σημερινό ρυθμό θα χρειαστούν 171 χρόνια, δηλαδή ως το 2197. Οι γυναίκες κρατούν το 27,4% των εδρών στα εθνικά κοινοβούλια, έναντι 22,3% το 2015, όμως πέρσι η άνοδος ήταν μόλις 0,2 μονάδες. Με τον ρυθμό της τελευταίας πενταετίας, η ισότητα στα κοινοβούλια έρχεται το 2089. Στις κυβερνήσεις, το ποσοστό των γυναικών υπουργών έπεσε στο 22,4%, από 23,3% το 2024. Οι γυναίκες πρόεδροι κοινοβουλίων μειώθηκαν για πρώτη φορά σε 21 χρόνια.
Το μήνυμα της επικεφαλής της UN Women για την Ημέρα της Γυναίκας 2026:
Ποια υπουργεία δίνονται σε γυναίκες; Η εικόνα θυμίζει σχεδόν καρικατούρα. Οι γυναίκες έχουν το 90% των υπουργείων ισότητας και το 73% των υπουργείων οικογένειας. Στα οικονομικά υπουργεία πέφτουν στο 17%, στην άμυνα στο 12%, στα εσωτερικά στο 11%. Η έκθεση επιμένει ότι αυτό δεν αντανακλά τα ενδιαφέροντα των γυναικών, αλλά θεσμική προκατάληψη στους διορισμούς. Και φέρνει ένα στοιχείο που το στηρίζει: στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2025, οι γυναίκες ηγέτιδες μίλησαν για ασφάλεια, άμυνα και οικονομία εξίσου συχνά με τους άνδρες. Απλώς δεν τους δίνουν αυτά τα χαρτοφυλάκια.
Και στις επιχειρήσεις; Η έκθεση φέρνει έναν όρο που αξίζει να κρατήσουμε: τη «στοιβαγμένη γυάλινη οροφή» (stacked glass ceiling). Σε σχεδόν 9.600 εισηγμένες εταιρείες σε 62 χώρες, οι γυναίκες έχουν το 25,1% των θέσεων στα διοικητικά συμβούλια, αλλά μόλις το 5,8% των θέσεων διευθύνοντος συμβούλου (CEO). Οι αμοιβές τους στα συμβούλια είναι κατά μέσο όρο 67,6% χαμηλότερες. Και δεν φταίνε τα προσόντα: το 40,5% των γυναικών μελών έχει μεταπτυχιακό ή διδακτορικό, έναντι 33,5% των ανδρών. Η έκθεση μιλά για «χάσμα εξουσίας» (gender power gap). Στο 71,8% των εταιρειών οι γυναίκες έχουν λιγότερη επιρροή απ’ όση δείχνει η παρουσία τους, ποσοστό που φτάνει το 82,8% στις μεγαλύτερες.
Γιατί αφορά έναν άνθρωπο του marketing; Γιατί μοιάζει με κάτι που ξέρουμε καλά. Στο marketing ξεχωρίζουμε την παρουσία στο ράφι από το μερίδιο φωνής (share of voice). Ένα brand μπορεί να είναι παντού και να μην το ακούει κανείς. Το ίδιο δείχνει η έκθεση για τις γυναίκες στην εξουσία: η παρουσία ανεβαίνει, η φωνή όχι. Σύμφωνα με τη συμμαχία Unstereotype Alliance, που συγκαλεί η UN Women με μεγάλους διαφημιζόμενους, ο δείκτης της για τις θετικές απεικονίσεις των φύλων στις διαφημίσεις ανέβηκε 30% το 2025, η μεγαλύτερη βελτίωση από το 2021. Οι καμπάνιες χωρίς στερεότυπα αποδίδουν: σε μελέτη της συμμαχίας με τη Σχολή Επιχειρήσεων Saïd της Οξφόρδης, οι μακροπρόθεσμες πωλήσεις τους ήταν 16% υψηλότερες. Δεν είναι τυχαίο ότι μία από τις οκτώ προτάσεις της έκθεσης ζητά να αλλάξουν οι αφηγήσεις (narratives) για τις γυναίκες στην ηγεσία. Αυτό είναι, κυριολεκτικά, η δουλειά μας. Στα μέσα ενημέρωσης πάντως, το 2024 οι γυναίκες κρατούσαν μόλις το 24% των θέσεων επικεφαλής σύνταξης σε 240 μέσα δώδεκα χωρών.
Τι λέει για την τεχνολογία; Ίσως το πιο ανησυχητικό εύρημα για το μέλλον. Οι γυναίκες είναι περίπου το 22% των επαγγελματιών της τεχνητής νοημοσύνης και κατέχουν λιγότερο από το 14% των ανώτερων θέσεων. Έχουν περίπου 20% μικρότερη πιθανότητα από τους άνδρες να χρησιμοποιούν εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (generative AI). Το 2024, μόλις το 2,3% των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου (venture capital) πήγε σε ομάδες με μόνο γυναίκες ιδρύτριες. Και η βία μέσω τεχνολογίας (technology facilitated violence) κατά των γυναικών δεν αναφέρθηκε από κανέναν ηγέτη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ούτε το 2024 ούτε το 2025. Αν τα συστήματα που θα αποφασίζουν αύριο τα σχεδιάζει σήμερα μια ομοιογενής ομάδα, θα κουβαλούν τις τυφλές της γωνίες.
Υπάρχει κάτι που δουλεύει; Ναι, και η έκθεση το λέει καθαρά. Στις χώρες με φιλόδοξες, καλά σχεδιασμένες ποσοστώσεις (quotas), οι γυναίκες έχουν 16 μονάδες περισσότερες έδρες στα κοινοβούλια και 17 στην τοπική αυτοδιοίκηση. Από το 2019 ως το 2024, 99 νομοθετικές μεταρρυθμίσεις σε 47 χώρες κατάργησαν διακρίσεις. Τα χρήματα όμως κινούνται αντίθετα. Η χρηματοδότηση για οργανώσεις γυναικείων δικαιωμάτων μειώθηκε 28% μέσα σε έναν χρόνο, και ένας στους τρεις εθνικούς μηχανισμούς ισότητας (national gender equality mechanisms) δήλωσε ότι έχασε εξουσία μέσα σε δύο χρόνια. Η έκθεση το περιγράφει ως μια αρχιτεκτονική που υπάρχει στα χαρτιά, αλλά χάνει δύναμη στην πράξη.
Και η Ελλάδα; Η έκθεση δεν έχει ειδική ενότητα για τη χώρα μας, κρύβει όμως μια έκπληξη. Σε 66 από τις 83 χώρες με διαθέσιμα στοιχεία, οι γυναίκες διευθυντικά στελέχη αμείβονται ανά ώρα λιγότερο από τους άνδρες. Με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, η Ελλάδα βρίσκεται στην αντίθετη άκρη. Εδώ οι γυναίκες μάνατζερ κερδίζουν ανά ώρα 15,1% περισσότερα από τους άνδρες, η μεγαλύτερη τέτοια διαφορά από όσες αναφέρει η έκθεση. Πριν πανηγυρίσουμε, αξίζει μια επιφύλαξη, που είναι δική μου ανάγνωση και όχι της έκθεσης. Όταν λίγες γυναίκες φτάνουν σε θέσεις διοίκησης, συχνά είναι εκείνες με τα περισσότερα προσόντα ή σε καλύτερα αμειβόμενους κλάδους. Ο αριθμός μπορεί να λέει περισσότερα για το ποιες περνούν την πόρτα παρά για το πόσο ανοιχτή είναι.
Τι θα ζητούσα εγώ; Έχω διαβάσει δεκάδες εκθέσεις βιωσιμότητας όπου η ισότητα γράφεται με ωραίες λέξεις. Αυτή η έκθεση με έκανε να σκεφτώ κάτι πιο άβολο. Μετράμε συνήθως πόσες γυναίκες έχουμε. Σπάνια μετράμε πόσες αποφασίζουν. Αν καθόμουν αύριο σε ένα διοικητικό συμβούλιο, θα ζητούσα έναν απλό δείκτη: ποιος κρατά τον προϋπολογισμό, ποιος υπογράφει τη στρατηγική, ποιος μιλά τελευταίος στη συνάντηση. Στο marketing δεν θα δεχόμασταν ποτέ να μετράμε μόνο την παρουσία ενός brand χωρίς την επίδρασή του. Γιατί να το δεχτούμε για τους ανθρώπους; Η ισότητα δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Η έκθεση δείχνει ότι όπου οι γυναίκες έχουν πραγματική φωνή, οι χώρες ξοδεύουν περισσότερα για υγεία και παιδεία, οι πόλεις γίνονται ασφαλέστερες και οι εταιρείες στρέφονται σε πιο υπεύθυνες πρακτικές. Είναι ζήτημα ποιότητας αποφάσεων για όλους μας.
Η 75χρονη Μεξικανή ηθοποιός Λιν Μέι πίστευε ότι έκανε ενέσεις κολλαγόνου, αλλά, όπως καταγγέλλει, της χορηγήθηκε ένα επικίνδυνο μείγμα από βρεφικό και μαγειρικό λάδι και νερό.
15°
