«Άντερσεν» του Αντώνη Τουμανίδη: Ένα περίεργο αστυνομικό μυθιστόρημα

Ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν είναι ο Μεγάλος Παραμυθάς, «ο Δανός πρίγκιπας του παραμυθιού», με ένα στοκ πολύ στενάχωρων και δραματικών παραμυθιών – μη κοιτάτε πώς είναι η Χολυγουντιανή/Ντισνευ-κή εκδοχή της «Μικρής Γοργόνας» ή του «Φρόζεν» (αρχικά, «Βασίλισσα του Χιονιού»), σκεφτείτε π.χ. «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα» ή τον «Μολυβένιο στρατιώτη» στις ορίτζιναλ, βαθιά στεναχωρητικές βερσιόν που (ίσως) έχετε διαβάσει ως παιδιά: όλα τα υπέροχα κατά τα άλλα παραμύθια του ‘Αντερσεν είναι «γκόθικ», για να μην πω ισοπεδωτικά. Όχι ότι αμφισβητώ τον Άντερσεν, για όνομα. Έχει γράψει συγκλονιστικά πράγματα. Κι έχω μείνει ξύπνια πολλά βράδια, στα παιδικά μου χρόνια, φρικαρισμένη ελαφρώς από την μαύρη κι άραχλη μοίρα της «Μικρής Γοργόνας» ή την ταλαιπωρία του «Ασχημόπαπου».

Ο Αντώνης Τουμανίδης τώρα… έγραψε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, με φόνους που είναι σχεδόν αδύνατον να διαλευκανθούν, με έναν ερευνητή που ψάχνει, με ανατριχιαστικές περιγραφές, και με παραμυθένιο φόντο: όλοι οι φόνοι μοιάζουν να διαπράχθηκαν από τον Χανς Κρίστιαν Αντερσεν αυτοπροσώπως, μόνον που ο Χανς, θεός σχωρέστον, έχει φύγει από το 1875. Και μόνον αυτή η πληροφορία, σαν δεδομένο, σε κάνει να αναρωτιέσαι τι είναι αυτό που διαβάζεις. Πράγμα ενδιαφέρον σε ένα μυθιστόρημα, ειδικά όταν (το μυθιστόρημα) είναι γραμμένο ωραία, με σωστό ρυθμό, και με ζωηρούς χαρακτήρες. Όπως το «Άντερσεν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.

Ο Τουμανίδης έχει ένα στυλ πολύ περιγραφικό, μέχρι και γλαφυρό (παρόλο που δε τη χωνεύω αυτή τη λέξη), οι περιγραφές είναι γκόθικ κανονικά, όπως και όλες οι ατμόσφαιρες που δημιουργεί, και η παραμυθένια βάση κάνει την αφήγηση να μοιάζει εξωπραγματική ακόμα κι όταν είναι ρεαλιστική. Που δεν είναι, τουλάχιστον όχι πάντα. Η περίεργη, δύσκολη ζωή του Άντερσεν έχει μελετηθεί διεξοδικά από τον συγγραφέα, ο οποίος στο τέλος του βιβλίου περιλαμβάνει και ένα χρονολόγιο, από τις 2/4/1805 που γεννήθηκε (ο Άντερσεν) μέχρι τον θάνατό του το 1875, μάλλον από καρκίνο στο συκώτι. Ο Μόριτζ Μελχιόρ που αναφέρεται στο βιβλίο είναι ο φίλος του Άντερσεν, ο οποίος τον φιλοξένησε τις τελευταίες μέρες της ζωής του. Κι όταν λέω ότι είχε περίεργη ζωή δεν μιλάω καν για τις γκέι και στρέιτ σχέσεις του, οι οποίες παίζει να ήτανε μόνο πλατωνικές, ή για τις πέντε εβδομάδες που έμεινε φιλοξενούμενος στο σπίτι του Καρόλου Ντίκενς στην Αγγλία, χωρίς να καταλαβαίνει πως το παρατράβηξε, μέχρι που ο Ντίκενς τον πέταξε έξω. Η πιο συγκινητική λεπτομέρεια είναι ότι όταν πέθανε ο Άντερσεν, είχε δεμένο στο λαιμό του ένα σακουλάκι με το μακροσκελές γράμμα που του είχε γράψει η πρώτη κοπέλα που ερωτεύτηκε, όταν ήταν έφηβος. Λεπτομέρεια την οποία είτε γνωρίζει ο Τουμανίδης είτε όχι, έγραψε ένα βιβλίο πολύ διαφορετικό από το μέσο αστυνομικό βιβλίο, το οποίο δεν θέλεις να αφήσεις από το χέρι σου, αν έχεις αγαπήσει έστω και ένα παραμύθι στη ζωή σου.