Στέλιος Νικολάου, Οδυσσέας Ρεκούμης, Παρασκευή Τζιωρτζούδα μιλούν για τα νέα τους βιβλία

Συνέντευξη στον Γιάννη Παπαδόπουλο

Τι είναι εκείνο που σας ωθεί να γράφετε;

Στέλιος Νικολάου: Θαρρώ πως πάντοτε η απάντηση θα είναι η αγάπη για το έθνος, αλλά με διαφορετικές παραλλαγές να την εμπλουτίζουνε. Στο βιβλίο «Όσα ξέρουμε μα δεν τα λέμε» για παράδειγμα, είναι και η ανάγκη μου να εκφράσω κάποιες διδαχές που έμαθα από τη ζωή μου, και να βοηθήσω να αφήσω τον κόσμο λίγο καλύτερο από ό,τι τον βρήκα χθες.

Οδυσσέας Ρεκούμης: Η ανάγκη να καταγράψω ό,τι δεν χωρά εύκολα στον λόγο της καθημερινότητας. Η γραφή έρχεται συνήθως όταν κάτι επιμένει μέσα μου και δεν βρίσκει διέξοδο αλλού.

Παρασκευή Τζιωρτζούδα: Η συγγραφή είναι μια ανάγκη για μένα. Μια ανάγκη της ψυχής μου να εκφράσει τα συναισθήματα, τους φόβους και τις σκέψεις μου. Μέσα από αυτά που γράφω προσπαθώ να καταλάβω καλύτερα τον εαυτό μου και τον κόσμο.

Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για εσάς είναι να καταφέρετε να εκφράσετε τη σκέψη σας πάνω στο χαρτί;

Σ.Ν.: Για εμένα είναι εύκολο το να εκφράσω τα συναισθήματα μου στο χαρτί, κάτι που πολλές φορές δεν είναι συνώνυμο με τη σκέψη μου. Δηλαδή, σε ένα ποίημα του τελευταίου μου βιβλίου, ένιωθα πως ένα συμβάν στον παλαιό Βασιλέα της Κύπρου, του μικρού Πέτρου, ίσως να είναι οι αντίστοιχες μέλισσες του Ονήσιλου για ό,τι γίνεται σήμερα στο νησί μου. Άρα, η σκέψη για το πως και γιατί θα ερχόμουν να το εξέφραζα ήθελε περισσότερο «κόπο».

Ο.Ρ.: Δεν θα το έλεγα εύκολο. Η δυσκολία δεν βρίσκεται τόσο στη σκέψη, όσο στη διατύπωσή της με ακρίβεια. Το χαρτί απαιτεί ειλικρίνεια και πειθαρχία.

Π.Τ.: Υπάρχουν μέρες που η έκφραση μοιάζει πιο εύκολη, σαν να ρέουν οι λέξεις μόνες τους πάνω στο χαρτί. Υπάρχουν και άλλες μέρες που η έμπνευση δεν σε επισκέπτεται, και αυτό είναι οκ. Όταν έχεις κάτι να πεις, πιστεύω θα έρθει και θα το γράψεις.

Ποιες είναι οι επιρροές σας;

Σ.Ν.: Ο κάθε πράος άνθρωπος που έχει πάθος και φιλότιμο. Μαζί με κάποια anime και κάποια βιβλία, ταινίες και σειρές κλασσικής λογοτεχνίας. Έχω μια εκτενής λίστα, από τον James Bond μέχρι το έπος του Gilgamesh, και τον Ozymandias – αλλά στην τελική, όλα τα ποιοτικά πράγματα.

Ο.Ρ.: Οι επιρροές μου προέρχονται τόσο από την ποίηση όσο και από τη ζωγραφική, αλλά και από την ιστορία και τη συλλογική μνήμη. Με ενδιαφέρει ο διάλογος ανάμεσα στο προσωπικό βίωμα και το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Π.Τ.: Συγγραφείς που θαυμάζω γιατί μιλούν στην ψυχή μου και συντονίζομαι μαζί τους είναι ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε και άλλοι.

Ποια θεματολογία κρατεί τον κυρίαρχο ρόλο στα έργα σας;

Σ.Ν.: Το τρίπτυχο «Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια».

Ο.Ρ.: Κυρίαρχο ρόλο έχουν η απώλεια, ο φόβος, η βία – όχι μόνο ως προσωπικές εμπειρίες αλλά και ως ιστορικά και κοινωνικά φαινόμενα. Με απασχολεί το πώς αυτά εγγράφονται στην ανθρώπινη συνείδηση.

Π.Τ.: Με απασχολούν διάφορες σκέψεις, όπως η θέση του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο, οι αξίες που κουβαλάμε και τα κοινωνικά θέματα.

Πείτε μας λίγα λόγια για το βιβλίο σας.

Σ.Ν.: Τι να πρωτοπώ για αυτό το βιβλίο που για εμένα είναι μια έκδοση ορόσημο. Με διαφορά η πιο ποιοτική μου δουλειά (από κριτική άποψη φιλολογικής αξίας). Ώριμη ποίηση που στοχάζεται και επιδιώκει να διδάξει – για την πατρίδα, το έθνος, τις αξίες της κουλτούρας μας, το βάθος του πολιτισμού μας, και την κατάντια της κοινωνίας. Όσα πολλοί απλά αγνοούν να δουν, και άλλοι αποφεύγουν να συζητήσουν, αυτό το βιβλίο τα αναλύει και αφαιρεί το πέπλο ασφαλείας που τα καλύπτει. Σκοπός; Μια πολιτισμική και πνευματική αναγέννηση.

Ο.Ρ.: «Το αντίδωρον» είναι η πρώτη μου ποιητική συλλογή. Αποτελείται από ποιήματα που κινούνται ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό, επιχειρώντας να αποτυπώσουν ψυχολογικά και κοινωνικά τοπία. Δεν προσφέρει απαντήσεις, αλλά μια χειρονομία επιστροφής – κάτι που δίνεται χωρίς προσδοκία ανταπόδοσης.

Π.Τ.: Είναι ένας συνδυασμός νουβέλας και ποίησης. Βρισκόμαστε σε ένα σκοτεινό δυστοπικό μέλλον, στην Ελλάδα του 2049, όπου ένας παππούς και η εγγονή του μας ταξιδεύουν προς το φως, προς την άνοιξη. Γνωρίζοντας διάφορους ήρωες στη μικρή τους γειτονιά, καταλαβαίνουμε τον κόσμο τους και φτάνουμε στην αλήθεια.

Συγγραφέας γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Σ.Ν.: Είσαι.

Ο.Ρ.: Ίσως γεννιέσαι με μια ευαισθησία, αλλά γίνεσαι συγγραφέας μέσα από την επιμονή, τη δουλειά και τη συνεχή αμφισβήτηση του εαυτού σου.

Π.Τ.: Κατά μία έννοια, σε ένα βαθμό ισχύουν και τα δύο. Γεννιέσαι με μια έμφυτη τάση, με ένα ταλέντο, αλλά το ταλέντο καταλήγει άχρηστο αν δεν αφιερώσεις χρόνο και σκληρή δουλειά για να το καλλιεργήσεις.

Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον τομέα της λογοτεχνίας τι θα ήταν αυτό;

Σ.Ν.: Θα δημιουργούσα τις απαραίτητες ‘δομές’ που θα βοηθούσαν τους καλλιτέχνες και τους επαγγελματίες του χώρου να είναι πιο επαγγελματίες, να προσεγγίζουν πιο εύκολα το αναγνωστικό κοινό, και να υπάρξει μια αναγέννηση στη λογοτεχνία.

Ο.Ρ.: Θα ήθελα λιγότερη βιασύνη και περισσότερη σιωπή γύρω από το έργο. Η λογοτεχνία χρειάζεται χρόνο – τόσο για να γραφτεί όσο και για να διαβαστεί.

Π.Τ.: Θα ήθελα να καταλάβουμε πως η λογοτεχνία δεν είναι για τους λίγους, είναι για όλους όσους θέλουν να αφιερώσουν λίγο χρόνο σε αυτή. Δεν μου αρέσει η λογοτεχνία να θεωρείται ακατανόητη και απρόσιτη, και να προσπαθούμε να βρούμε «τι θέλει να πει ο ποιητής». Ο κάθε άνθρωπος θα ερμηνεύσει ένα κείμενο με βάση τις δικές του εμπειρίες, και αυτό πάντα θα έχει να του προσφέρει κάτι καλό.

Έχετε επόμενα συγγραφικά σχέδια;

Σ.Ν.: Πάντοτε! Αυτή τη περίοδο είμαι πολύ χαρούμενος γιατί εδώ και 3 χρόνια γράφω ένα Αγγλικό ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο τελειώνει σύντομα. Σε αυτό το βιβλίο αφιέρωσα όλη μου τη ψυχή με ελπίδα να βοηθήσω τη Ρωμιοσύνη να ακμάσει ξανά – σκεφτείτε ιππότες, πολιτικές ίντριγκες, μάχες και φυλακές. Αυτό το βιβλίο λοιπόν, με τη δύναμη του Θεού, θα το προωθήσω όπως και όσο μπορώ στο εξωτερικό. Και μετά; Ποιος ξέρει; Προς το παρόν εκδίδω βιβλία με τις Εκδόσεις Αρμίδα στην Κύπρο, και με το Βακχικόν στην Ελλάδα. Το μέλλον είναι απεριόριστο.

Ο.Ρ.: Υπάρχουν σκέψεις και σημειώσεις, χωρίς βιασύνη. Προτιμώ να αφήνω τον χρόνο να δείξει πότε ένα νέο έργο είναι έτοιμο να πάρει μορφή.

Π.Τ.: Υπάρχουν πολλά ανέκδοτα γραπτά στα τετράδιά μου, παρόλα αυτά το νέο βιβλίο μου μόλις κυκλοφόρησε, οπότε το απολαμβάνω και δεν βιάζομαι.