Ελένη Γιοβάνογλου και Στεφανία Τσουκαλίδου: δύο πρωτοεμφανιζόμενες συγγραφείς μάς συστήνονται

→ Συνέντευξη στον Γιώργο Ανδρέου

Μια φινετσάτη γυναίκα ερωτεύεται έναν βοσκό, ένας άντρας τρώει παγωτό για να πεθάνει, μια εργαζόμενη αποφασίζει να ξυρίσει το κεφάλι της προκειμένου να κρατήσει τη δουλειά της, ένας ασφαλιστής νομίζει πως διέπραξε φόνο μετά από ένα one night stand, μια γυναίκα σκέφτεται να γίνει οικογένεια με ένα ζευγάρι γκέι αντρών, ένας αστυνομικός των ΜΑΤ δέχεται επίθεση από την πρώτη του αγάπη κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης, ένας άντρας σπρώχνει απαλά τη σύζυγό του από το μπαλκόνι επειδή δεν την αντέχει.

Αυτοί είναι μερικοί μόνο από τους ήρωες και αντιήρωες των είκοσι έξι νουάρ ιστοριών του Παλμαρέ της Στεφανίας Τσουκαλίδου, οι οποίες εκτυλίσσονται σαν ταινίες μικρού μήκους, άλλοτε δραματικές και άλλοτε κωμικές. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στη ζωή. Με λόγο μεστό, η συγγραφέας σκιαγραφεί χαρακτήρες που πορεύονται παράλληλα ή συγκρούονται μετωπικά, πάντα έξω από το κάδρο της «κανονικότητας», με φόντο έρωτες, σεξ και συμπερίληψη, συζυγοκτονίες και από τα δύο φύλα, ακραία φτώχεια, ακρωτηριασμούς

*

Η Ελένη Γιοβάνογλου έχει γράψει τρία παιδικά βιβλία: Τα παράξενα σπίτια (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα 2005), Η μεγάλη περιπέτεια της Κυβέλης (εκδόσεις Ιεράπετρα 21ος Αιών 2010) και Η χρονιά που δεν παραδόθηκαν τα δώρα (εκδόσεις Συμπαντικές Διαδρομές 2025). Το Απεταξάμην είναι η πρώτη ποιητική συλλογή της, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Εν αρχή είν’ ο λόγος.
Ο λόγος που το μολύβι θα ναυαγήσει στο χαρτί.
Δεν χρειάζονται πολλά.
Ένα μολύβι, ένα χαρτί
και μια τρικυμία.

Στεφανία Τσουκαλίδου και Ελένη Γιοβάνογλου μιλούν για τα βιβλία τους που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Βακχικόν

Μιλήστε μας για το πρώτο σας βιβλίο.

Ελένη Γιοβάνογλου: Το πρώτο μου βιβλίο από τις εκδόσεις Βακχικόν είναι μια ποιητική συλλογή. Έχει τίτλο «Απεταξάμην» και αποτελείται από 60 ποιήματα που πραγματεύονται στοχασμούς, συναισθήματα, προβληματισμούς στην προσπάθειά μου να ξορκίσω τα κακά που έχουν συμβεί στη ζωή μου τα τελευταία χρόνια.

Στεφανία Τσουκαλίδου: Είναι είκοσι έξι διηγήματα, σα νουάρ ιστορίες και σαν ιστορίες μικρού μήκους, με δομή κινηματογραφική. Αποτελούν επιλογή από διηγήματα γραμμένα σε διαφορετικές περιόδους, γι’ αυτό ο αναγνώστης θα διακρίνει πολυποίκιλο ύφος γραφής. Είναι άλλοτε ρεαλιστικά και άλλοτε περιέχουν στοιχεία ποιητικά. Είναι δράματα κι άλλοτε κωμωδίες, το δίπολο της ίδιας της ζωής. Ενδεικτικά θα πω, ότι υπάρχουν συζυγοκτονίες και από τα δυο φύλα, έρωτες, σεξ και συμπερίληψη, εργασιακή αλλοτρίωση, πόθοι κάτω από τις λεύκες κι ένας σκύλος.

Για να πείσετε κάποιον να αγοράσει το βιβλίο σας, τι θα του λέγατε;

Ε.Γ.: Δεν πιστεύω ότι πρέπει κάποιος να πειστεί για να διαβάσει ένα βιβλίο, πόσω μάλλον μια ποιητική συλλογή. Η ποίηση πρέπει να  «μιλάει» στον καθένα προσωπικά. Αν αναγκαζόμουν όμως να παρουσιάσω ένα πρακτικό επιχείρημα, θα ήταν ότι είναι μικρές φόρμες, οπότε δεν κουράζει.

Σ.Τ.: Θέλω κάποιος να διαβάσει το βιβλίο μου και να το ευχαριστηθεί. Για να γίνει αυτό πρέπει να το αγοράσει πρώτα; Οκ, ναι, οι νόμοι της αγοράς. Θα του έλεγα πως θέλω να νιώσει την ίδια απόλαυση που ένιωθα κι εγώ κατά τη διαδικασία της γραφής, είναι ζητούμενο η απόλαυση του αναγνώστη. Οι χαρακτήρες μου είναι μεστοί και αδρά σχηματισμένοι, οι ιστορίες είναι πειστικές, καθημερινές, ένας αυτοσχεδιασμός πιθανοτήτων. Οι άνθρωποι είναι η ιστορία τους.

Αυτές μου αρέσει να διηγούμαι με ερεθίσματα μέσα από την κατάσταση των πραγμάτων, όπως τα βιώνουμε όλοι. Οι άνθρωποί μου είναι με σάρκα με αίμα κι αυτή τη θερμοκρασία επιθυμώ να νιώσει ο αναγνώστης. Γράφω για ό,τι μας απασχολεί όλους, τις σχέσεις μας, τον νέο κόσμο που αναδύεται, τις κρίσεις, το παλιό που υποχωρεί, την πανδημία, το υπαρξιακό κενό του ανθρώπου που αδυνατεί να απορροφήσει τους κραδασμούς γύρω του.

Περιγράψτε μας τον τρόπο που δουλέψατε για τη συγγραφή του βιβλίου σας;

Ε.Γ.: Η συλλογή μου πήρε έναν χρόνο για να ολοκληρωθεί. Προσπάθησα να παρέμβω το λιγότερο δυνατό στην πρωτόλεια σκέψη για να είναι όσο πιο γνήσιο και ωμό, όσο πιο πιστό στην πραγματικότητα που βίωνα. Έγραφα κυρίως το βράδυ, όταν έμενα μόνη με τις σκέψεις μου.

Σ.Τ.: Μια ιδέα φασματική ξεπηδάει από το πουθενά και γράφοντας αρχίζει να σχηματίζεται η πλοκή με πολλές πιθανότητες εξέλιξης και ταυτόχρονα οι χαρακτήρες. Ο κεντρικός και οι περιφερειακοί. Μεγαλώνω μαζί του, μεγαλώνει μαζί μου. Δεν τον ξέρω από πριν, σχηματίζεται καθώς κυλούν οι λέξεις, δανείζεται ίσως κάποια χαρακτηριστικά από γνώριμους ή φανταστικούς φίλους κι έτσι τον μεγαλώνω με αγάπη. Συχνά οι χαρακτήρες μου είναι άντρες, αγαπώ πολύ τους άντρες κι ελπίζω να τους αποτυπώνω δίκαια.  Χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένη θεματολογία όταν ξεκινώ μια ιστορία, με οδηγεί η ίδια η ιστορία χωρίς να έχω προαποφασίσει τίποτα. Θα έλεγα ότι με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι που έχουν ζόρια, που βρίσκονται σε κενό, που κάτι άλλο επιθυμούσαν από αυτό που είναι. Που δυσκολεύονται στις δουλειές τους, στις ζωές τους, στις σχέσεις τους, και τελικά αντιστέκονται ή καταρρέουν. Είναι μια τοιχογραφία ανασφάλειας, συμβατή με την εποχή που διανύουμε, ψυχογραφήματα προσωπικής αστάθειας των χαρακτήρων μου. Νομίζω πως είναι όλοι τους «καλοί», έχω εμπιστοσύνη στην καλοσύνη, ως αξία, που πέφτουν πάνω στο κακό. Σίγουρα, οι ήρωές μου δεν περιλαμβάνονται σε κανένα «παλμαρέ», δεν διαθέτουν δηλαδή προσωπικό κατάλογο επιτευγμάτων, όπως σημαίνει ο τίτλος.

Διαβάζετε άλλους συγγραφείς, Έλληνες και ξένους; Ποια βιβλία αποτέλεσαν οδηγοί για την πρώτη σας συγγραφική δουλειά;

Ε.Γ.: Διαβάζω Έλληνες και ξένους, κλασικούς και μη. Συγκεκριμένα στην ποιητική συλλογή, χωρίς να προσπαθώ σε καμιά περίπτωση ν’ αναμετρηθώ μαζί τους, θα έλεγα ότι είχα επιρροές από Καβάφη, Τίτο Πατρίκιο, Κική Δημουλά, Σύλβια Πλαθ και Ανν Σέξτον.

Σ.Τ.: Από μικρό παιδί διάβαζα πολύ και αδιάκριτα, ό,τι έπεφτε στα χέρια μου. Ήμουν φιλομαθής και φιλοπερίεργη και συνεχίζω. Έτσι, ξεκοκκάλιζα μεθοδικά τις εγκυκλοπαίδειες που υπήρχαν στο σπίτι. Αργότερα διάβαζα κλασικούς, και τα λαϊκά αναγνώσματα στο «Φαντάζιο»,  όπως και «Αστερίξ» και «Λούκυ Λουκ». Κι έτσι συνέχισα. Από πολιτική φιλοσοφία και Καστοριάδη το πρωί, το βράδυ μεταμεσονύχτια στην trash tv,  ήθελα να είμαι παρούσα σε όλη τη γκάμα της ζωής. Επιρροές, σίγουρα πολλές, με αγαπημένους τους Καμύ, Πεσσόα, Κάφκα, Κάρβερ, Γουλφ, Ουελμπέκ, Λιόσα, Μήτσου, Σκαμπαρδώνη, Οικονόμου, Σωτηροπούλου, Μαρούτσου, Φάις. Κι η λίστα συνεχίζεται. Δεν είχα βιβλία για οδηγούς στη γραφή. «Περιέχω πλήθη», λέει ο Ουίτμαν. Είμαι όσα είδα, διάβασα, σκέφτηκα, φαντάστηκα.

Ποια ήταν η εμπειρία σας μέχρι την έκδοση του βιβλίου σας;

Ε.Γ.: Η ομάδα του Βακχικόν είναι απόλυτα δοσμένοι σε αυτό που κάνουν. Είναι κοντά στους δημιουργούς με κατανόηση, υπομονή και διάθεση συνεργασίας. Προσπαθούν πραγματικά να διεισδύσουν στον εσωτερικό κόσμο του συγγραφέα-δημιουργού και να τον αποκωδικοποιήσουν. Ένιωσα ότι πλέον ανήκω σε μια ευρύτερη λογοτεχνική οικογένεια.

Σ.Τ.: Ήταν μια πολύ γόνιμη περίοδος «κυοφορίας». Οι συζητήσεις με την επιμελήτρια του βιβλίου, την Όλγα Παλαμήδη, ευχάριστες και παραγωγικές. Το εξώφυλλο με πίνακα του αγαπημένου ζωγράφου Γιάννη Κουβέλη, που τον ευχαριστώ θερμά για την παραχώρηση του έργου. Όλη η διαδικασία ήταν γόνιμη και παραγωγική και περίμενα με ανυπομονησία το αποτέλεσμα, που με ικανοποίησε απόλυτα. Ευχαριστώ θερμά τις εκδόσεις Βακχικόν, για την άριστη συνεργασία και το άρτιο αισθητικά και ποιοτικά αποτέλεσμα που επιφύλαξαν για το βιβλίο μου.