Ένας δικός της δρόμος: Η Αργυρώ Μαντόγλου χαρτογραφεί τη γυναικεία φωνή σε τρεις εποχές

Υπάρχουν βιβλία που σε παρασύρουν σε διαφορετικούς αιώνες, σε γεωγραφίες και στοχασμούς οι οποίοι οδηγούν στο λεπτό εκείνο σημείο όπου η Ιστορία γίνεται φωνή που ανασαίνει ξανά. Το νέο μυθιστόρημα της Αργυρώς Μαντόγλου, «Ένας δικός της δρόμος» (εκδόσεις Καστανιώτη), ανήκει σε αυτή την κατηγορία βιβλίων.

Σαν ένα παλίμψηστο φωνών, το βιβλίο απλώνεται σε τρεις αφηγήσεις που συνομιλούν μεταξύ τους και σχηματίζουν ένα ενιαίο, συγκινητικά εύθραυστο αλλά επίμονα δυνατό πορτρέτο: αυτό της γυναίκας που επιμένει να ζήσει, να γράψει, να υπάρξει.

Η Αργυρώ Μαντόγλου, μια συγγραφέας της οποίας το πλούσιο έργο έχει αποδείξει πως ξέρει να ανασύρει με συναρπαστικά αποτελέσματα από το σκοτάδι λησμονημένες μορφές, επιλέγει εδώ να τοποθετήσει στο επίκεντρο τρεις γυναίκες που διασχίζουν τον χρόνο σαν υπόγειες αρτηρίες μνήμης.

Η πρώτη, η Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, ζει στη Ζάκυνθο του 1823, μέσα σε έναν κόσμο που επιμένει να κρατά τις γυναίκες «άλαλα κατοικίδια στο σπιτικό». Κλειδωμένη στο σπίτι, ανακαλύπτει στη γραφή τη μοναδική της έξοδο προς τον ορίζοντα. Η συγγραφέας αξιοποιεί τα λιγοστά σωζόμενα γραπτά της για να φέρει στο φως μια γυναίκα που πασχίζει μάταια να δραπετεύσει από τις συμβάσεις της εποχής και της κοινωνίας της. «Η φιλομάθεια ήταν αποκοτιά και η φιλοδοξία αμαρτία», διαβάζουμε, και η πικρία στη φωνή της πρώτης Ελληνίδας πεζογράφου, (ένας τίτλος που απέκτησε μετά θάνατον) διαπερνά το χαρτί.

Στη δεύτερη ιστορία, μεταφερόμαστε στην Εύβοια του 1906, όπου η νεαρή Βιρτζίνια Στίβεν, (προτού εξελιχθεί στην Βιρτζίνια Γουλφ της οποίας το έργο σφράγισε τη λογοτεχνία), επισκέπτεται ελληνικά τοπία που μοιάζουν να της αποκαλύπτουν τα πρώτα ψήγματα της δικής της συγγραφικής ταυτότητας. Η Αργυρώ Μαντόγλου ανασυνθέτει ένα ταξίδι που, αν και ιστορικά υπαρκτό, αποκτά εδώ μυθοπλαστικές διαστάσεις. Η Βιρτζίνια Γουλφ παρατηρεί τη λεπτή γραμμή μεταξύ ζωής και θανάτου, τέχνης και λήθης. Οι ανασκαφές στις οποίες συμμετέχει λειτουργούν ως μεταφορά για τις δικές της καταβυθίσεις στον ψυχισμό και τη γραφή. «Τίποτα δεν γεννιέται στην ασφάλεια»: Και αυτό ακριβώς είναι το οξυγόνο της τέχνης της.

Η τρίτη ιστορία, τοποθετημένη στη σύγχρονη Βενετία, λειτουργεί σαν ένας καθρέφτης που αντανακλά τους άλλους δύο χρόνους. Μια γυναίκα περιπλανιέται στην πλωτή πόλη και συναντά έναν αρχαιολόγο που αναζητά τα ίχνη γυναικών-«μαγισσών» που καταδικάστηκαν και θάφτηκαν με πέτρα στο στόμα. Η ιστορία της, πιο υπαινικτική από τις άλλες, αφορά την ανάγκη της να ανακτήσει τη δική της φωνή μέσα από το βάρος της σιωπής των αιώνων. Η Βενετία δεν είναι απλώς το σκηνικό: είναι ένας υδάτινος λαβύρινθος που αντιπαραθέτει την επιβλητική του ομορφιά με τις βυθισμένες, λιμνάζουσες μνήμες του.

Σε αυτές τις τρεις γυναίκες, τόσο διαφορετικές και τόσο όμοιες, η Αργυρώ Μαντόγλου δεν προσφέρει απλώς ζωή, αλλά συνομιλεί μαζί τους, τις ακροάζεται, τις παραδίδει τη μία στην άλλη και παράλληλα στο αναγνωστικό κοινό. Η αφήγησή της κινείται με λεπτή, σχεδόν οραματική ισορροπία ανάμεσα στην ιστορική τεκμηρίωση και τη λογοτεχνική απογείωση.

Το «Ένας δικός της δρόμος» δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα εποχής: Είναι μια διεξοδική εξερεύνηση της γυναικείας επιθυμίας να ακουστεί.

Αργυρώ Μαντόγλου - «Ένας δικός της δρόμος»: Παρουσίαση του βιβλίου στον Ιανό

Οι εκδόσεις Καστανιώτη και ο Ianos (Σταδίου 24, Αθήνα) προσκαλούν το αναγνωστικό κοινό την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου στις 19:30 στην παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Αργυρώς Μαντόγλου, «Ένας δικός της δρόμος». Για το βιβλίο θα μιλήσουν o Θανάσης Αγαθός, αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας ΕΚΠΑ, και η Λιάνα Σακελλίου, ποιήτρια, πανεπιστημιακός. Αποσπάσματα θα διαβάσουν οι ηθοποιοί Εβελίνα Αραπίδη και Εύρη Σωφρονιάδου.