Με θέμα την Ελλάδα

«Η ελληνική ιδιαιτεροτητα ΙΙ - Η πολις και οι νομοι. Σεμινάρια 1983-1984» του Κορνήλιου Καστοριάδη, μτφ.-επιμ. Ζωή Καστοριάδη, εκδ. Κριτική, σελ. 452

Συγγραφέας ρηξικέλευθων έργων («Το επαναστατικό πρόβλημα σήμερα», «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας», «Από την οικολογία στην αυτονομία», «Η “ορθολογικότητα” του καπιταλισμού», «Τα σταυροδρόμια του λαβύρινθου» κ.λπ.), συνιδρυτής και εμπνευστής της ομάδας και του περιοδικού «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» (1949-1965) και διευθυντής της Ecoles des Hautes Etudes en Sciences Sociales από το 1979, ο Κορνήλιος Καστοριάδης συγκαταλέγεται στους κορυφαίους στοχαστές του προηγούμενου αιώνα.

Η παρούσα έκδοση της σειράς «Επιστημονική βιβλιοθήκη» συμπληρώνει την αντίστοιχη περσινή με θέμα την «Ελληνική ιδιατερότητα» και συγκεντρώνει κείμενα προερχόμενα από τη διδασκαλία του Καστοριάδη στην Ανωτάτη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών το 1983-84, μαζί με ένα ανέκδοτο κείμενο του 1979. Όπως και στον πρώτο τόμο της σειράς, ο Καστοριάδης επιχειρεί και εδώ να αναλύσει τα δομικά στοιχεία που συνέθεσαν τον πυρήνα της ελληνικής σκέψης και φιλοσοφίας. Εκεί όμως που ο πρώτος τόμος ήταν κυρίως αφιερωμένος στο έργο του Ομήρου και του Ησιόδου, καθώς και των προσωκρατικών (Αναξίμανδρος, Ηράκλειτος), ο δεύτερος επικεντρώνει στη γέννηση και στα χαρακτηριστικά της αθηναϊκής δημοκρατίας, αντλώντας από το έργο του Θουκυδίδη (ειδικά από τον «Επιτάφιο»). Στο μικροσκόπιο του στοχαστή μπαίνουν ακόμη κείμενα των Σοφοκλή, Ηροδότου, Πλάτωνα, Αριστοτέλη και Ρουσό, καθώς και η προσωπικότητα του Σωκράτη.

Αυτό που απασχολεί κυρίως τον Καστοριάδη είναι η θέσμιση της αρχαίας κοινωνίας των Αθηνών και το πώς διά του πολιτικού λόγου και της πράξης της αμφισβητήθηκε για πρώτη φορά ο «πατροπαράδοτος νόμος» και εμφανίστηκε η έννοια της «κοινωνικής αυτονομίας». Ας σημειωθεί ότι η επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης φέρει την υπογραφή της συζύγου του, Ζωής Καστοριάδη. Από τις εκδόσεις Κριτική κυκλοφορεί ο κι ο Α’ τόμος της «Ελληνικής ιδιαιτερότητας - Από τον Όμηρο στον Ηράκλειτο», που έχει κερδίσει την αναγνώριση κριτικών και αναγνωστών.