Οι Τρωάδες αλλάζουν τα δεδομένα στον πολιτισμό

Το ήξερες ότι μόλις ένας στους δέκα πολίτες με σοβαρή αναπηρία έχει παρακολουθήσει ζωντανές θεατρικές ή μουσικές παραστάσεις στην Ελλάδα και ότι μόνο το 5,4% του πληθυσμού των ατόμων με σοβαρή αναπηρία έχει επισκεφθεί κάποιον αρχαιολογικό χώρο ή μουσείο μέσα σε ένα δωδεκάμηνο;

Κι όμως, αυτά τα νούμερα είναι η πραγματικότητα και η καθημερινότητα των ανθρώπων με αναπηρίες, που είναι αποκλεισμένοι από τα κοινωνικά και πολιτιστικά δρώμενα του τόπου τους.

Την κατάσταση αυτή επιχειρεί να ανατρέψει η Alpha Bank σε συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο, μία διαδρομή που μετρά ήδη τρία χρόνια, 19 προσβάσιμες παραστάσεις και περισσότερους από 1.600 θεατές να έχουν αξιοποιήσει τις διαθέσιμες υπηρεσίες προσβασιμότητας. Κορωνίδα της συνεργασίας αυτής είναι η φετινή παράσταση «Τρωάδες» που ανεβαίνει στις 31 Ιουλίου στο Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου.

Για πρώτη φορά στην Επίδαυρο θα ανέβει μια ολοκληρωμένη παράσταση προσβάσιμη και για άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες (όρασης και ακοής), ενώ η παραγωγή είναι εξ’ αρχής σχεδιασμένη από τη Liminal για αυτό το σκοπό. Οι Τρωάδες του Ευριπίδη, μια τραγωδία που μας μεταφέρει στο στρατόπεδο των ηττημένων του Τρωικού Πολέμου, επιχειρούν να ανατρέψουν ό, τι γνωρίζαμε μέχρι τώρα για το θέατρο και τον πολιτισμό και φέρνουν επί σκηνής μικτό θίασο ηθοποιών και ερμηνευτών/-τριών με και χωρίς αναπηρία, επιχειρώντας κάτι καινοτόμο για τα ελληνικά πολιτιστικά δεδομένα. Η παράσταση θα ανέβει στη σκηνή της Επιδαύρου και την 1^η Αυγούστου, ωστόσο εκείνη της 31^ης Ιουλίου θα είναι το σημείο αναφοράς για τον πολιτισμό χωρίς αποκλεισμούς.

Η προσβασιμότητα και η συμπερίληψη στον πυρήνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας

Η συγκεκριμένη παραγωγή αποτελεί ορόσημο για έναν από τους κορυφαίους πολιτιστικούς χώρους στον κόσμο. Κι αυτό γιατί η προσβασιμότητα δεν προστέθηκε εκ των υστέρων ως υπηρεσία στην παράσταση, αλλά ενσωματώθηκε από την αρχή στον σχεδιασμό της παραγωγής, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια ολοκληρωμένη και ισότιμη εμπειρία παρακολούθησης βασιζόμενη στις αρχές της συμπερίληψης.

«Τώρα, η συζήτηση μετατοπίζεται από το "πόσοι ωφελούνται" στο "πώς αλλάζει η εμπειρία για όλους", αναδεικνύοντας την προσβασιμότητα ως δείκτη ποιότητας και όχι μόνο ποσότητας», δήλωσε η Αργυρώ Χιώτη, Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου.

Για πρώτη φορά στη σκηνή του Αρχαίου Θεάτρου πρωταγωνιστεί ένας μικτός θίασος ερμηνευτών και ερμηνευτριών, με και χωρίς αναπηρία. Μέλη από την ομάδα Εν Δυνάμει συνεργάζονται επί σκηνής με γνωστά ονόματα του ελληνικού θεάτρου, όπως η Λυδία Φωτοπούλου, ο Αργύρης Ξάφης, η Εύη Σαουλίδου και η Βασιλική Τρουφάκου και το αποτέλεσμα αναμένεται εντυπωσιακό.

«Η συνύπαρξη καλλιτεχνών με και χωρίς αναπηρία επηρεάζει δημιουργικά τόσο την καλλιτεχνική διαδικασία όσο και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το θέατρο», δήλωσε η Ελένη Δημοπούλου, συνιδρύτρια της ομάδας Εν Δυνάμει και ηθοποιός.

Ακόμα ένα καινοτόμο στοιχείο της παράστασης αυτής είναι και η παράλληλη στήριξη που έχουν οι ηθοποιοί με αναπηρία καθ’ όλη τη διάρκεια των προβών, με παράλληλη στήριξη για τους ερμηνευτές και ερμηνεύτριες της ομάδας που το έχουν ανάγκη. Όπως επισήμανε η κ. Δημοπούλου, μάλιστα, «αυτό το νέο μοντέλο κρίθηκε αναγκαίο και όπως αποδείχθηκε, είναι πραγματικά ουσιαστικό και κάνει τον κόσμο πιο όμορφο, καθώς αντιλαμβανόμαστε πλέον όλοι- οι τουλάχιστον περισσότεροι από πριν- τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία».

Μια συνολική εμπειρία προσβασιμότητας

Στην άλλη πλευρά της σκηνής, αυτή του κοινού, η προσβασιμότητα αποτυπώνεται ως εξής: με την υποστήριξη της AlphaBank προσφέρεται μια συνολική εμπειρία για τους θεατές με αισθητηριακές αναπηρίες. Η 31^η Ιουλίου δεν θα είναι απλώς η μέρα της προσβάσιμης παράστασης, ούτε και η εμπειρία θα περιορίζεται στη διάρκεια της παράστασης, αλλά έχει σχεδιαστεί ώστε να ξεκινά ήδη από την αναχώρηση για την Επίδαυρο.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται μεταφορά από το κτήριο Τσίλλερ του Εθνικού Θεάτρου στην Αθήνα προς το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και επιστροφή, τόσο για τους θεατές όσο και για τους συνοδούς τους. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, εξειδικευμένοι θεατρολόγοι και δραματουργοί θα παρουσιάσουν την ιστορία του χώρου, το έργο του Ευριπίδη και τη σκηνοθετική προσέγγιση της παράστασης.

Παράλληλα, οι συμμετέχοντες θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν βιωματικά τη σκηνική και ενδυματολογική αισθητική της παραγωγής μέσα από απτική ξενάγηση, ενώ θα διατίθεται υποστηρικτικό υλικό, όπως μακέτα του σκηνικού, δείγματα κοστουμιών και πρόγραμμα σε γραφή Βraille.

Στο πλαίσιο των υπηρεσιών προσβασιμότητας έχει δημιουργηθεί και σχετικό ενημερωτικό βίντεο.

Στον αρχαιολογικό χώρο, επίσης, εξειδικευμένο προσωπικό θα αναλαμβάνει την υποδοχή και την ασφαλή καθοδήγηση των θεατών, ενώ καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης θα παρέχονται υπηρεσίες διερμηνείας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα, υπέρτιτλοι και ακουστική περιγραφή μέσω ειδικών ακουστικών.

Το καινοτόμο αυτής της παράστασης είναι ότι για πρώτη φορά, δεν καλούνται οι θεατές να προσαρμοστούν στις ιδιαιτερότητες του χώρου ώστε να παρακολουθήσουν μια παράσταση, αλλά ο ίδιος ο χώρος προσαρμόζεται ώστε να μπορεί να υποδεχθεί ισότιμα όλους.

«Ίσως το πιο συγκινητικό είναι ότι για πρώτη φορά δεν προσαρμόζονται οι άνθρωποι στον χώρο· προσαρμόζουμε τον χώρο ώστε να υποδεχθεί όλους τους ανθρώπους. Ας είναι αυτή η στιγμή μια υπενθύμιση του πώς μπορεί ένα θέατρο που στέκει εδώ και αιώνες, να εκπληρώνει στο σήμερα την αποστολή του: να αποτελεί τόπο συνάντησης της κοινότητας στο σύνολό της», τόνισε η κ. Χιώτη, στο πλαίσιο της εκδήλωσης για την παρουσίαση της παράστασης.

«Πολιτισμός για Όλους» και Τρωάδες: Η πρόκληση για το μέλλον του πολιτισμού

Η παράσταση «Τρωάδες» σηματοδοτεί για την Alpha Bank την κορωνίδα της πρωτοβουλίας της «Πολιτισμός για Όλους», επιδιώκοντας να θέσει τα θεμέλια για έναν διαφορετικό πολιτισμό, που θα είναι ισότιμος και προσβάσιμος σε όλους.

Το εν λόγω εγχείρημα αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση σε επίπεδο προετοιμασίας, τεχνικών προδιαγραφών, μελέτης και οργάνωσης, αλλά παράλληλα φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για μεγαλύτερες δράσεις στο μέλλον του πολιτισμού.

Άλλωστε, αυτό επιδιώκει η Τράπεζα μέσα από την πρωτοβουλία «Πολιτισμός για Όλους», η οποία υποστηρίζει δράσεις στο θέατρο, τη μουσική, τον κινηματογράφο, τα εικαστικά, την πολιτιστική κληρονομιά και τη σύγχρονη δημιουργία, επενδύοντας συστηματικά στην άρση των εμποδίων που αποκλείουν ανθρώπους με αναπηρία ή ευάλωτες ομάδες από την πολιτιστική ζωή του τόπου.

Από το 2023 μέχρι σήμερα έχουν υλοποιηθεί συνολικά 219 δράσεις, με περισσότερους από 134.000 άμεσα ωφελούμενους, ενώ περισσότεροι από 220.000 πολίτες έχουν ευαισθητοποιηθεί γύρω από την ανάγκη για έναν πολιτισμό χωρίς αποκλεισμούς. Σύμμαχοι σε αυτή την προσπάθεια είναι και οι Παραολυμπιονίκες Γρηγόρης Πολυχρονίδης και Νάσος Γκαβέλας, οι οποίοι ως πρεσβευτές προσβασιμότητας της Τράπεζας με το προσωπικό τους παράδειγμα και τη συμμετοχή τους στις κοινωνικές και πολιτιστικές δράσεις, δίνουν ένα ισχυρό μήνυμα συμπερίληψης, ισότιμης συμμετοχής και υπέρβασης των εμποδίων.

«Για την Alpha Bank, αυτή η συνεργασία εκφράζει μια σταθερή επιλογή: να συμβάλλουμε σε μια κοινωνία όπου ο πολιτισμός δεν αποκλείει κανέναν», δήλωσε  στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Γιώργος Τερζής, Communications & Corporate Affairs Director της Alpha Bank.

Στόχος είναι η παράσταση Τρωάδες να αποτελέσει το σημείο κατατεθέν του ελληνικού θεάτρου και να διασπείρει το μήνυμα της προσβασιμότητας σε όλη την πολιτιστική και καλλιτεχνική κοινότητα, υλοποιώντας κάτι που μπορεί μέχρι τώρα να φάνταζε αδιανόητο. Ωστόσο, η δύναμη της συνεργασίας και το όραμα για μια κοινωνία ισότιμη, το καθιστά πλέον εφικτό και αναγκαίο επαναπροσδιορίζοντας την εμπειρία της θέασης για όλους τους θεατές.

Συνολικά, η προσδοκία της τράπεζας είναι να συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου πολιτιστικού οικοσυστήματος, όπου η διαφορετικότητα αναγνωρίζεται ως δύναμη και η ισότιμη συμμετοχή ως αυτονόητο δικαίωμα. Έτσι, ο πολιτισμός αναδεικνύεται σε έναν ζωντανό, ανοιχτό και δυναμικό χώρο, που ενώνει ανθρώπους, καλλιεργεί τη γνώση και εμπνέει μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς.

Κρατήσεις θέσεων

Εθνικό Θέατρο, Γραφείο Ομαδικών Πωλήσεων: 2107001468 (Δευτέρα - Παρασκευή: 09.00-15.00), omadikespoliseis@n-t.gr

Υποστήριξη στη διαδικασία κρατήσεων: Liminal, info@liminal.eu