Μιχαέλα Αντωνίου: 7+1 ερωτήσεις για τη Δήμαινα, τη μάνα του Μήτρου

Μεγάλη Παρασκευή βράδυ, στο Θαλασσοχώρι, άντρες και γυναίκες περιμένουν τον Επιτάφιο. Κι εκεί που όλα κυλούν όπως θα έπρεπε, ξαφνικά ο Μήτσος έχει ένα ατύχημα: «Φέρε μου έναν καθρέφτη, μάνα», λέει στη Δήμαινα. Η Μιχαέλα Αντωνίου, που ενσαρκώνει τη μητέρα του μιλά για τον ρόλο της στην παράσταση «Θάνατος παλληκαριού» του Κωστή Παλαμά στον Μικρό Κεραμεικό, σε σκηνοθεσία που συνυπογράφει με τη Βάσια Σκιαδά.

Μιχαέλα Αντωνίου: Ποια είναι η Δήμαινα στην παράσταση «Θάνατος παλληκαριού» στον Μικρό Κεραμεικό

1. Γράμμα στον ήρωά μου: Αν μπορούσες να μιλήσεις απευθείας στον χαρακτήρα του έργου -με τρυφερότητα, απορία, ή ακόμα και κριτική- τι θα του έλεγες;
Σε καταλαβαίνω, βρέθηκες σε συνθήκες δύσκολες, άντεξες πολλά και κατάφερες να αναθρέψεις ένα αγόρι μόνη σου. Ανάθρεψες ένα παιδί καλό, που σε νοιάζεται και νοιάζεται για τους γύρω του, που «ήταν της Θεσσαλίας έπαινος η εμορφιά του», όπως λέει ο Καβάφης (στο ποίημά του «Η απιστία»). Όμως, επεμβαίνεις στη ζωή του και τον σπρώχνεις σε μονοπάτια που θα του βγουν σε κακό. Πρόσεχε, γιατί ακόμα και από αγάπη μπορεί κάποιος να καταστραφεί!

2. Ο ήρωάς μου κι εγώ: Αν συγκρίνεις τον εαυτό σου με τον ρόλο, τι κοινό θα έβρισκες και πού είσαι τελείως αντίθετος;
Η Δήμαινα, η μάνα του Μήτρου, γυναίκα χωρίς δικό της όνομα, που προσδιορίζεται από τους άντρες της ζωής της, τον άντρα και το γιό της, είναι σκληρή και δυνατή. Είναι γυναίκα της υπαίθρου, βασανισμένη και ψημένη. Είναι μάνα, ένας άξιος και πονεμένος άνθρωπος. Μα είναι πεισματάρα και στενόμυαλη. Πιστεύει στα μάγια και τα ξωτικά. Ελπίζει να σωθεί από τη βοήθεια των κομπογιαννιτών και των μαντισσών. Εκτός λοιπόν από το ότι είμαι κι εγώ μάνα και πεισματάρα – κάτι που δεν είναι πάντα καλό (χαχα) – είναι πολύ μακριά από εμένα. Όμως, το ταξίδι μου μαζί της ήταν απολαυστικό, με έκανε καλύτερο άνθρωπο και πιο ευαίσθητη ηθοποιό. Και βέβαια πρέπει να αγαπάς βαθιά τον ρόλο σου, να τον συμπονάς και να τον καταλαβαίνεις, για να μπορέσεις να τον ερμηνεύσεις στη σκηνή.

3. Αν ήμουν εγώ στη θέση σου: Πώς θα αντιδρούσες εσύ στις καταστάσεις που βιώνει ο ήρωας που υποδύεσαι;
Τελείως διαφορετικά! Η αλήθεια είναι ότι, ειδικά με την κόρη μου, είμαι πολλή ψύχραιμη. Μου αρέσει να συζητάμε, να της δίνω χώρο, να την αφήνω να αποφασίζει μόνη της. Μου αρέσει οι άνθρωποι γύρω μου να είναι ελεύθεροι. Να βρίσκονται κοντά μου από επιλογή τους. Δεν μου αρέσει καθόλου να επεμβαίνω στη ζωή τους. Και, κυρίως, είμαι πολύ λογική. Βαθιά συναισθηματική, αλλά απόλυτα λογική. Η γυναίκα που παίζω ξεφεύγει, παραλογίζεται, παρανοεί. Είναι υπέροχο να ανιχνεύεις τέτοια στοιχεία ως ηθοποιός, ποια είναι τα όρια του ανθρώπινου νου και μέχρι πού μπορεί να σε φτάσει το πείσμα και η αμορφωσιά, η ευπιστία και η στενομυαλιά.

4. Τι μου έμαθες: Τι σου δίδαξε ο συγκεκριμένος ρόλος ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνη;
Κάθε νέος ρόλος είναι και ένα καινούργιο ταξίδι, ένα υπέροχο μονοπάτι. Το ταξίδι μου με τη Δήμαινα, αυτή τη μάνα που δεν έχει άλλη ζωή πέρα από τη ζωή που ζει μέσα από το αγόρι της, ήταν συναρπαστικό. Καταρχάς, δεν είχα παίξει ποτέ τη μάνα. Όχι έναν άνθρωπο που έχει παιδί, αλλά ένα πλάσμα που ετεροκαθορίζεται από το παιδί της, που η ταυτότητά της είναι η ύπαρξη του παιδιού της· αν αυτό χαθεί, τότε χάνεται και εκείνη. Αυτό από μόνο του είναι μια παράνοια. Να μην έχεις τη δική σου ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα να είσαι δυναμική, τρομερή και επιβλητική. Πολύ απαιτητικό! Ναι. Αυτό μου έμαθε. Το μεταίχμιο. Την ισορροπία.

5. Αν μπορούσα να σε αλλάξω: Αν σου δινόταν η ευκαιρία να γράψεις εσύ τον ρόλο, τι θα άλλαζες;
Αυτό το πλάσμα, έτσι όπως το έχει σχεδιάσει ο Παλαμάς, είναι γραμμένο αριστοτεχνικά! Με συνέπεια, από την αρχή μέχρι το τέλος. Είναι η Ελληνίδα μάνα, που καταπιέζεται, και γι’ αυτό καταπιέζει, που προκαλεί ασφυξία, επειδή η ίδια δεν μπορεί να αναπνεύσει. Σε αυτή την ιστορία ο ρόλος δεν μπορεί να αλλάξει. Όλοι μαζί οι ήρωες συμπαρασύρονται σε ένα κυνήγι της αποκατάστασης μιαςσυνθήκης και πραγματικότητας που έχει χαθεί για πάντα, ανεπιστρεπτί. Αν την άλλαζα, θα άλλαζε όλη η ιστορία. Αν όμως ήθελα να της αλλάξω κάτι, θα της έλεγα να αγαπάει χωρίς να περιμένει ότι οι άλλοι θα της δώσουν αντάλλαγμα ή θα της εκπληρώσουν αυτό που ελπίζει εκείνη.

6. Αυτό ήταν δύσκολο: Υπήρξε κάποιο στοιχείο του ρόλου που σε δυσκόλεψε ιδιαίτερα και γιατί;
Η αλήθεια είναι ότι πρώτη φορά στη ζωή μου έκανα έναν τέτοιο ρόλο. Με εντάσεις που δεν τις περιμένεις. Με έναν λόγο ελλειπτικό, που από τη σιωπή φτάνει στην κραυγή και το μοιρολόι. Ναι, η εναλλαγή των συναισθηματικών καταστάσεων που περνάει αυτός ο ρόλος ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Η σχέση μου με τον γιο μου, το πώς και το γιατί, ήταν αυτά που μου δημιούργησαντη μεγαλύτερη δυσκολία. Ανταλλάσσουν τόσες λίγες κουβέντες σε όλο το έργο και όμως καθορίζουν ο ένας τη ζωή της άλλης και αντίστροφα.

7. Έλα στη θέση μου: Αν μπορούσες να συναντήσεις τον χαρακτήρα στην πραγματική ζωή, τι θα του έλεγες;
Θα της έπιανα τα χέρια και θα της έλεγα να ηρεμήσει. Επειδή όμως δεν θα ήθελε να την αγγίζω και δεν θα με άκουγε, θα την ξεγελούσα. Θα της έλεγα το μεγαλύτερο ψέμα κάνοντας την να δράσει με λογική και νομίζω στο τέλος θα με ευχαριστούσε.

8. Το soundtrack του ήρωά μου: Αν ο ήρωας είχε playlist, ποια τραγούδια θα είχε και γιατί;
Το πρώτο τραγούδι που χρησιμοποίησα και στις πρόβες, σε μια ειδική άσκηση αυτοσχεδιασμού που κάνουμε, ήταν το «Mother»των Pink Floyd από το The Wall. Άλλο τραγούδι της Δήμαινας είναι το «Superstition»του Stevie Wonder. Τα «Μάγια» του Μίκη Θεοδωράκη και το «Της Γερακίνας γιος» του Τσιτσάνη. Θα μου πεις τώρα, πώς δένει ο Παλαμάς με τους Pink Floyd και τον Stevie Wonder, τον Θεοδωράκη και τον Τσιτσάνη; Μα η παράστασή μας στέκεται μακριά από την ηθογραφία και συνομιλεί με το σήμερα, ακριβώς επειδή θίγει ζητήματα που μας αφορούν. Άλλωστε, ούτε ο Παλαμάς με αυτό το κείμενό του κάνει ηθογραφία, η μουσική της παράστασης (του Δημήτρη Κλεισαρχάκη) φέρνει κοντά παραδοσιακά στοιχεία με στοιχεία ροκ, ακόμα και τζαζ.