Καίτη Ιμπροχώρη: «Έζησα όπως ένιωθα. Δεν έγινα σταρ, δεν παντρεύτηκα»

Η Καίτη Ιμπροχώρη ανήκει σε εκείνη τη γενιά ηθοποιών που έζησαν το ελληνικό θέατρο ως τρόπο ζωής και όχι απλώς ως επάγγελμα. Με διαδρομή που ξεκινά από τα δύσκολα χρόνια της μεταπολεμικής Ελλάδας και φτάνει μέχρι τη σύγχρονη θεατρική σκηνή, συνεργάστηκε με σημαντικές προσωπικότητες του θεάτρου και του κινηματογράφου, συμμετείχε σε γνωστές κινηματογραφικές παραγωγές και αγαπήθηκε από το τηλεοπτικό κοινό μέσα από τον ρόλο της στο «Ρετιρέ». Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλάει για τις μνήμες της από την παλιά Αθήνα, τους ανθρώπους που σημάδεψαν την πορεία της και τη βαθιά της πίστη στη δύναμη του θεάτρου.

Καίτη Ιμπροχώρη: Mνήμες από την παλιά Αθήνα και μια ζωή στη σκηνή

Γεννήθηκα μέσα στην Κατοχή, το 1943. Οι οικογένειες της μάνας μου και του πατέρα μου κατάγονταν από την Αρκαδία και τη Θεσσαλονίκη. Ο προπάππος μου ήταν αγωνιστής του 1921. Ο πατέρας μου είχε πάει εξορία. Ήταν γιατρός και τον έστειλαν στην Ικαρία. Βέβαια, υποτίθεται ότι θα ταξίδευε για δουλειά. Μεγαλώνοντας, σιγά σιγά καταλάβαινα τι γινόταν. Ένιωθα όλες αυτές τις κακουχίες που είχε υποστεί, τον αγώνα του. Οι εμπειρίες εκείνων των χρόνων με διαμόρφωσαν. Ήταν εποχές περίεργες, δύσκολες, αλλά ευτυχώς εγώ πέρασα πολύ καλά παιδικά χρόνια, γιατί είχα πολύ καλή οικογένεια.

Θυμάμαι την παλιά Αθήνα, ήταν γεμάτη ζωή, με θέατρα, κινηματογράφους, κόσμο στους δρόμους. Ήταν μια διαφορετική εποχή, οι άνθρωποι γνωρίζονταν μεταξύ τους. Η καρδιά της πόλης χτυπούσε αλλιώς, υπήρχε δημιουργία, πάθος, παραγωγή, επικρατούσε μια άλλη αίσθηση. Θυμάμαι την πλατεία Κάνιγγος που έσφυζε από ζωή, με κινηματογραφικές παραγωγές και ηθοποιούς να πηγαινοέρχονται. Στα καφέ συναντούσες γνωστούς που εργάζονταν για την τέχνη, πίστευαν σε κάτι μεγαλύτερο, σ’ έναν καλύτερο κόσμο, είχαν ιδανικά.

Μεγάλωσα στην περιοχή της Ακαδημίας, σε μια μορφωμένη οικογένεια, με αγάπη για την τέχνη. Είχαν ευαισθησίες, νοιάζονταν για τα κοινά, οραματίζονταν μια καλύτερη κοινωνία. Ο πατέρας μου διέθετε μια μεγάλη βιβλιοθήκη. Από παιδί διάβαζα πολύ κι ασχολήθηκα με τον χορό και τη μουσική. Στην εφηβεία μου, όταν τον έχασα, κλείστηκα στον εαυτό μου. Δεν ήξερα τότε αν θα ακολουθούσα το θέατρο, σκεφτόμουν μήπως γίνω και εγώ γιατρός ή σπουδάσω γαλλική φιλολογία.

Ο Δημήτρης Ροντήρης, οικογενειακός φίλος και αργότερα δάσκαλός μου, με παρότρυνε να σπουδάσω υποκριτική. Ήταν σπουδαίος δάσκαλος, μια τεράστια προσωπικότητα. Έτσι αποφάσισα να φοιτήσω στη Δραματική Σχολή του Ωδείο Αθηνών. Στην πορεία συνάντησα δασκάλους που με επηρέασαν καθοριστικά. Από αυτούς έμαθα τι σημαίνει θέατρο: να αναζητάς την αλήθεια σου και να εκφράζεις την ψυχή σου. Όταν, αργότερα, δίδαξα κι εγώ, προσπάθησα μέσα στις ώρες της διδασκαλίας να δείξω στους μαθητές μου πώς να κατανοούν την ουσία: τι είναι πολιτισμός, τι είναι τέχνη και ειδικά θέατρο, τι σημαίνει ήθος. Το θέατρο δεν είναι μόνο τεχνική, είναι εσωτερική καλλιέργεια.

Οι εμπειρίες μου στον κινηματογράφο και στο θέατρο ήταν πολλές και έντονες. Συνεργάστηκα με σπουδαίους ανθρώπους, έζησα όμορφες στιγμές.

Καθοριστική υπήρξε η συνεργασία μου με τον Μάνο Κατράκη, όταν δουλέψαμε στο Μικρό Λαϊκό. Ήταν από τις πρώτες ομάδες που περιόδευαν στην Ελλάδα και, παρότι ο κόσμος δεν το γνωρίζει ιδιαίτερα, έκανε εξαιρετική δουλειά. Η ομάδα είχε σημαντική κοινωνική διάσταση: ταξιδεύαμε σε διάφορες περιοχές της χώρας, προβάλλοντας έργα που δεν ήταν απλώς ψυχαγωγικά, αλλά με κοινωνικοπολιτικό μήνυμα. Υπήρξε πρωτοποριακή για την εποχή της, γιατί τόλμησε να φέρει στην πρώτη γραμμή νέους συντελεστές και καινοτόμες ιδέες, στήνοντας παραγωγές με νεαρούς ηθοποιούς. Αυτή η εμπειρία με σημάδεψε βαθιά και πίστεψα σε όσα έζησα εκεί.

Από τις ταινίες που έχω συμμετάσχει αγαπημένη μου είναι ο «Επαναστάτης Ποπολάρος», όπου ενσάρκωσα τον ρόλο της Κιάρας, κόρης ενός αστού μεγαλογαιοκτήμονα. Τον Κώστα Πρέκα, που πρωταγωνιστούσε στην ταινία, τον ήξερα από την πισίνα, γιατί ήμουν αθλήτρια κολύμβησης και εκείνος κατάδυσης. Με πολλούς από τους ηθοποιούς γνωριζόμασταν από το θέατρο. Ο Ανδρέας Φιλιππίδης ήταν δάσκαλός μου στη σχολή. Η Κατερίνα Γιουλάκη ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος. Ως νεότερος, αποκόμιζες γνώση από τέτοιους συνεργάτες. Ο «Επαναστάτης Ποπολάρος» ήταν μια ακριβή παραγωγή, με εξωτερικά γυρίσματα στη Ζάκυνθο –περιλαμβανομένης της περιοχής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας του Αγίου Μάρκου– αλλά και στο Ναύπλιο και την Κέρκυρα, τόπους που απέδωσαν την ατμόσφαιρα του 19ου αιώνα. Δεν ήταν δυνατόν να γίνουν όλα τα γυρίσματα στη Ζάκυνθο, λόγω του μεγάλου σεισμού που την είχε καταστρέψει το 1950.

Έπαιξα στις ταινίες «Γαμπρός απ’ το Λονδίνο» και «Είκοσι γυναίκες κι εγώ» στο πλευρό του υπέροχου Κώστα Βουτσά. Ήταν ένας θαυμάσιος άνθρωπος και σπουδαίος ηθοποιός, παρών καθημερινά στο θέατρο, που δούλευε ακούραστα και γεννούσε συνεχώς ιδέες.

Μετά τον Φίνο, έπαιξα σε ταινίες του Νίκου Νικολαΐδη, του Νίκου Παναγιωτόπουλου, του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ο οποίος ήταν και φίλος μου. Τότε όλοι οι ηθοποιοί βοηθούσαμε ο ένας τον άλλον, κάναμε τα πάντα. Θυμάμαι να μπαίνω τον Φεβρουάριο στη θάλασσα στον Σχοινιά με μια μπλούζα και μια φούστα. Ο Θόδωρος ήταν απαιτητικός με τους ηθοποιούς του, αλλά έπραττε σωστά – γι’ αυτό οι ταινίες του έβγαιναν πάντα εξαιρετικές. Τον πιστεύαμε και τον υποστηρίζαμε ιδεολογικά, καλλιτεχνικά και πολιτικά. Ήμασταν νέοι τότε και κάναμε ό,τι μπορούσαμε για έναν καλύτερο κόσμο.

Στη θρυλική σειρά του Γιάννη Δαλιανίδη, το «Ρετιρέ», ενσάρκωσα τον ρόλο της Καίτης. Ο Δαλιανίδης είχε υιοθετηθεί από την οικογένεια του πατέρα μου. Δεν ήταν λίγες οι φορές που μ’ έκανε να κλάψω, επειδή ήξεραν ότι ήμουν «δικός του άνθρωπος» και δεν ήθελε να πιστεύουν οι άλλοι ότι με επέλεγε γι’ αυτόν τον λόγο. Αγαπούσε πολύ τη δουλειά του αλλά και τους ηθοποιούς του.

Στο θέατρο έχω συμμετάσχει σε σημαντικές παραστάσεις και είχα την τύχη να συνεργαστώ με ανθρώπους που έφεραν έργα υψηλών απαιτήσεων στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια συνεργάζομαι με τον Γιώργο Λιβανό και τον θίασο Θεατρίνων Θεατές. Μαζί έχουμε ταξιδέψει και έρθει σε επαφή με εκατοντάδες ρόλους, συγγραφείς και έργα.

Φέτος παίζω στο «Αναζητώντας τη Μαγεία» στο Studio Κυψέλης – έναν τριώροφο pocket θεατρικό χώρο, vintage, με θεατρικά ενθύμια σπουδαίων δημιουργών και κομμάτια από το Μοντέρνο Θέατρο, το θέατρο Κέα και το Piccolo Teatro. Η μουσικοθεατρική αυτή βοντβίλ παράσταση του Γιώργου Βασιλειάδη είναι επετειακή, αφιερωμένη στις μεγάλες επιτυχίες που σημάδεψαν την πορεία του γνωστού θιάσου. Πρόκειται για μια νέα παραγωγή με κινηματογραφημένα στιγμιότυπα, τραγούδια και μικρές σκηνές από μια σειρά έργων όπως τα «Τι απέγινε η Νόρα», «Leonardo’s ring», «Όταν ο Παζολίνι συνάντησε το αγόρι που του πρόσφερε το θάνατο», «Δωδέκατη νύχτα και μισή», «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε», «Το μπαλκόνι», «Ο Γλάρος έφυγε με το Λεωφορείο», «Η Κάρεν Στόουν δε μένει πια εδώ», «Ορλάντο», «Κομμάτια και θρύψαλα» κ.ά.

Πιστεύω πολύ στη δύναμη της ομάδας στο θέατρο και μου αρέσει που τώρα οι νέοι ηθοποιοί δημιουργούν ομάδες και παίζουν σε μικρά θέατρα. Θεωρώ πως από αυτές τις ομάδες θα ξεπηδήσουν τα επόμενα μεγάλα ταλέντα. Στη δική μας ομάδα είμαστε σαν μια οικογένεια, μιλάμε όλοι την ίδια γλώσσα και περνάω πολύ καλά όταν βρίσκομαι εκεί. Είναι πολύ καλό που οι νεότερες γενιές των ηθοποιών πηγαίνουν στο πανεπιστήμιο και σε σχολές, μαθαίνουν ψυχολογία – όλα αυτά ακονίζουν το μυαλό τους και τους δίνουν τη δυνατότητα να ερμηνεύσουν τους ρόλους με βάθος και αλήθεια.

Οι καλλιτέχνες πολλές φορές περνούν περιόδους που πρέπει να ψάχνουν από την αρχή για δουλειά – αυτή είναι η πραγματικότητα του επαγγέλματος. Ο χώρος αυτός έχει σωστά χαρακτηριστεί ως αβέβαιος, αλλά είναι ταυτόχρονα γεμάτος δυνατότητες. Κάποιες περιόδους σε βρίσκει να δουλεύεις ταυτόχρονα σε θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση. Πλέον γίνονται πολλές δουλειές που ζητούν νεότερους ηθοποιούς.

Εγώ είχα συνεχώς προτάσεις. Λένε συχνά πως μεγαλώνοντας δεν υπάρχουν ρόλοι για να παίξεις, διαφωνώ απόλυτα. Υπάρχουν και μάλιστα πολύ σημαντικοί. Ειδικά το θέατρο προσφέρει ρόλους για όλες τις ηλικίες. Μπορεί να μην είναι πάντα πρωταγωνιστικοί, αλλά είναι ουσιαστικοί. Ένας ηθοποιός μπορεί να βγει στη σκηνή για δέκα λεπτά και να κλέψει την παράσταση – αυτό είναι που μετράει. Έχω δει συναδέλφους να εμφανίζονται για λίγο και να είναι αριστουργηματικοί. Κάποιοι ρόλοι χρειάζονται εμπειρία την οποία δεν μπορεί να αποδώσει εύκολα ένας πολύ νέος ηθοποιός. Άλλωστε, τόσοι μεγάλοι ηθοποιοί έπαιξαν σημαντικούς ρόλους μέχρι το τέλος της ζωής τους. Οι κανόνες και οι ευκαιρίες αλλάζουν, αλλά η δημιουργία δεν σταματά. Ίσως το πρόβλημα του ηθοποιού να είναι ότι δεν παίζει όλους τους ρόλους που θα ήθελε, αλλά, αν ερμηνεύεις με συνέπεια, ο ρόλος σου γίνεται μια πολύ καλή ανάμνηση.

Στην καθημερινότητά μου δεν σταματώ να διαβάζω, να μελετώ, να σκέφτομαι και να δημιουργώ. Ασχολούμαι με ομάδες, με έργα, με ιδέες. Η δημιουργική απασχόληση είναι τρόπος ζωής για μένα, δεν σταματά ποτέ. Περνώ τον χρόνο μου φροντίζοντας το σπίτι και διαβάζοντας έργα που θέλουμε να ανεβάσουμε. Διαθέτω μεγάλη βιβλιοθήκη και δίνω βιβλία σε παιδιά και συλλόγους.

Επίσης, πάντα είχα ζώα, αγαπώ τη συντροφιά τους και θεωρώ σημαντικό να δείχνουμε φροντίδα στα ζωντανά πλάσματα γύρω μας. Έχω γατούλες, είχα σκύλο, φροντίζω τα αδέσποτα.

Σχετικά με τις μικρές λεπτομέρειες των ενδυματολογικών μου προτιμήσεων, το αγαπημένο μου χρώμα είναι το κόκκινο. Παρότι κάποιοι με συνδέουν με το μοβ των δεκαετιών του ’70, εγώ παραμένω πιστή στο κόκκινο!

Δεν βλέπω τηλεόραση, με κουράζει. Προτιμώ το ραδιόφωνο, τις ειδήσεις και τις συζητήσεις για όσα μας απασχολούν σήμερα. Οι σύγχρονες σειρές, γεμάτες ίντριγκες και εγκλήματα, δεν με εκφράζουν. Θυμάμαι εποχές που η τηλεόραση, παρότι φτωχότερη σε μέσα, παρήγαγε σπουδαίες δουλειές: έργα βασισμένα στη λογοτεχνία, όπως το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» ή το «Γιούγκερμαν». Υπήρχε ποιότητα, στοιχείο που σήμερα σπανίζει.

Πάντα ακολουθούσα τον δικό μου δρόμο. Δεν με ενδιέφερε να συμμορφωθώ με προσδοκίες ή κοινωνικά στερεότυπα. Έζησα όπως ένιωθα, με τον τρόπο που αντιλαμβανόμουν σωστό, αγωνίστηκα και προσπάθησα να εξελιχθώ. Δεν εντάχθηκα στις κοινωνικές νόρμες. Δεν έγινα σταρ, δεν παντρεύτηκα. Είμαι κατά του γάμου, αλλά είχα δύο μακροχρόνιες σχέσεις. Κοιτάζοντας πίσω, έχω πολλές όμορφες αναμνήσεις – όχι απλώς αυτές που σου προσφέρουν διασκέδαση, αλλά αυτές που σε ολοκληρώνουν ως άτομο.

Όταν τίθεται το ζήτημα της θέσης της γυναίκας ή των αποκαλύψεων των τελευταίων χρόνων, μπορώ να μιλήσω μόνο από τη δική μου εμπειρία. Δεν βίωσα ποτέ τέτοιες καταστάσεις, ίσως υπήρχαν και παρέμεναν κρυφές. Υπήρχαν μικρά φλερτ, όπως συμβαίνει παντού, αλλά τίποτε από τα σοβαρά περιστατικά για τα οποία ακούμε σήμερα. Αυτά που αποκαλύπτονται είναι τραγικά, σ’ αυτό δεν χωράει αμφιβολία. Στον δικό μου επαγγελματικό περίγυρο, όμως, δεν συνάντησα τέτοια φαινόμενα.

Για το μέλλον έχω ανάμεικτα συναισθήματα. Βλέπω νέους να αγωνίζονται και αυτό είναι ελπιδοφόρο. Από την άλλη, η ζωή φαίνεται πιο σκληρή, με περισσότερη βία και πίεση, οι άνθρωποι δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν ουσιαστικά. Ίσως γι’ αυτό οι χώροι συνάντησης και οι χώροι τέχνης να γεμίζουν ασφυκτικά, όπως ποτέ άλλοτε, αποδεικνύοντας την ανάγκη για επαφή. Και παρόλα αυτά οι σχέσεις φαίνονται πιο εύθραυστες. Οι χωρισμοί είναι συχνοί, ακόμη και όταν υπάρχουν παιδιά – γεγονός που με θλίβει βαθιά. Η απόφαση για οικογένεια πρέπει να είναι απόλυτα συνειδητή και όχι αποτέλεσμα κοινωνικής πίεσης.

Για μένα η τέχνη δεν ήταν ποτέ ξεκομμένη από τη ζωή ή την πολιτική. Πίστευα και πιστεύω ότι όλα είναι πολιτική, κάθε πράξη μας επηρεάζει την κοινωνία. Αγωνιστήκαμε για έναν καλύτερο κόσμο. Σήμερα πολλές φορές απογοητεύομαι βλέποντας πως κυριαρχεί το χρήμα. Σκέφτομαι πως από τη γενιά των γονιών μου, που ταλαιπωρήθηκε για τα ιδανικά της, αλλά και τη δική μου, που αγωνίστηκε εναντίον της Χούντας και που φίλοι βασανίστηκαν, σήμερα καταλήξαμε σε μια κοινωνία άπραγη. Ο κόσμος έχει θλίψη, δεν έχει όρεξη για τίποτα. Φοβάται. Είναι θυμωμένος, αλλά κανείς δεν επαναστατεί. Βέβαια, θα μπορούσαμε να είμαστε και χειρότερα, αλλά η κατάσταση δεν είναι αυτή που ονειρευτήκαμε με τους αγώνες μας. Παρόλα αυτά, δεν σταματώ να ελπίζω.

Συνεχίζω να προχωρώ με αγάπη για το θέατρο, με πίστη στη δουλειά και σεβασμό στους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα μου. Αυτή είναι η διαδρομή μου και συνεχίζεται. Έχω πολύ καλές αναμνήσεις. Εύχομαι να είμαστε όλοι καλά, να έχουμε υγεία, ευαισθησία προς τους συνανθρώπους μας και καλούς συνεργάτες.

Ο Γιώργος Λιβανός, συνεργάτης και σκηνοθέτης, μιλάει για την Καίτη Ιμπροχώρη

Θέλω να σας μιλήσω για την πιο σημαντική συνεργάτιδα που είχα ποτέ, μια γυναίκα που υπήρξε ουσιαστική σύμβουλος και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επιλογή των έργων που σκηνοθέτησα. Τη γνώρισα σε μια περίοδο που προσπαθούσαμε να διαμορφώσουμε το ρεπερτόριό μας, θελήσαμε να κινούμαστε ανάμεσα στο κλασικό θέατρο και σε πιο σύγχρονες, μοντέρνες προσεγγίσεις, και να παρουσιάσουμε σύγχρονα έργα.

Αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι το πόσο νεανικό μυαλό έχει. Είναι διαρκώς μπροστά από την εποχή της, ενημερωμένη για τα νέα θεατρικά ρεύματα, με άποψη και σαφή αισθητική. Υποστηρίζει το καλό θέατρο και αυτό το εκτιμώ περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Και, πέρα από τη σκηνή, έχει και μια πολύ ανθρώπινη πλευρά, λατρεύει τη μαγειρική, φροντίζει τους ανθρώπους γύρω της, δημιουργεί μια αίσθηση οικογένειας. Οι σχέσεις που έχουμε χτίσει μέσα στα χρόνια είναι βαθιές και ουσιαστικές. Υπήρξαν βέβαια και στιγμές διαφωνίας, ακόμη και σε ζητήματα που αφορούσαν ρόλους ή αναφορές σε βιβλία και αφηγήσεις. Μπορεί κάποια πράγματα να μην αποδόθηκαν όπως θα έπρεπε, όμως αυτά ανήκουν στο παρελθόν. Προχωράμε με σεβασμό και αναγνώριση για όσα μοιραστήκαμε και δημιουργήσαμε μαζί.