Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος: «Η παράσταση είναι μια επιστολή αγάπης προς τη μητέρα»

Ένας άντρας επί σκηνής μιλά για τη μητέρα του και τη ζωή του μαζί της. Το έργο του Εντουάρ Λουί «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας» ζωντανεύει στο θέατρο Τζένη Καρέζη, σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Σωτηρίου. Τον ρόλο του γιου και αφηγητή έχει ο Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος ενώ τη μητέρα υποδύεται η Ελένη Κοκκίδου. Εμείς μιλήσαμε με τον Κωνσταντίνο Γεωργόπουλο για την παράσταση, για τα ζητήματα που θίγει και για τον ρόλο του θεάτρου στη σύγχρονη κοινωνία.

Συνέντευξη με τον Κωνσταντίνο Γεωργόπουλο για την παράσταση «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας» στο θέατρο Τζένη Καρέζη

Ποια ήταν η πρώτη σου αντίδραση όταν πήρες το κείμενο του Εντουάρ Λουί στα χέρια σου;
Το διάβασα όχι απλώς σε μια μέρα, αλλά σε 5 ώρες. Είναι ένα μικρό κείμενο και ευκολοδιάβαστο. Και μου μίλησε με διάφορους τρόπους, με ένα στιλ αυτοβιογραφικό και κατά κάποιο τρόπο ημερολογιακό. Δεν έχει ούτε πυκνό λόγο, ούτε λογοτεχνικά τεχνάσματα, δηλαδή δεν χρειάζεται να πας πίσω και μπρος και να ξαναδιαβάζει για να καταλάβεις τι εννοεί. Καταλαβαίνεις απευθείας τι εννοεί, ενώ συχνά επαναλαμβάνεται μέσα στο ίδιο του το κείμενο. Οι θεματικές με τις οποίες καταπιάνεται άλλωστε είναι γνωστές. Με αφετηρία κοινωνικά ζητήματα, στοχεύει να θίξει πολιτικά θέματα με την ευρεία έννοια του όρου, όπως η πατριαρχία, οι κοινωνικές και ταξικές διαφορές, η σεξουαλικότητα… Οπότε μου «μίλησε» εξ αρχής. Θεωρώ ότι σε όλους «μιλά» αυτό το έργο ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, χρώματος ή σεξουαλικότητας. Άλλωστε η οικογένεια είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας και αφορά τους πάντες. Είναι εκείνη που σε πλάθει και σε φέρνει σε επαφή με τον κόσμο. Και μέσα σε αυτήν ενδέχεται να συντελεστούν και πολλά λάθη, αδικίες, ακόμη και «εγκλήματα». Ξεχνάμε ότι ο άλλος δεν είναι κτήμα μας. Και μπορούμε να κάνουμε πολύ άσχημα πράγματα ο ένας στον άλλον. Να ξεσπάσουμε νεύρα μας, τη φτώχεια μας, την αδικία που νιώθουμε από τον κόσμο.

Πώς θα περιέγραφες τον ρόλο που υποδύεσαι; Έχεις διπλό ρόλο, του αφηγητή και του γιου. Πώς το διαχειρίζεσαι αυτό; Και πόσο δύσκολο ήταν;
Ήταν μια δύσκολη διαδικασία καθώς είχαμε να διαχειριστούμε ως ομάδα ένα κείμενο που δεν είναι κατ' αρχή θεατρικό. Επίσης στο λογοτεχνικό έργο έχουμε ξεκάθαρα έναν αφηγητή, ενώ στο κέντρο της ιστορίας δεν βρίσκεται εκείνος αλλά η μητέρα του. Οπότε η προσέγγιση του Αλέξανδρου Σωτηρίου ήταν να κρατηθεί αυτή η διττότητα του χαρακτήρα, δηλαδή να βρίσκεται τόσο μέσα όσο και έξω από τα πράγματα. Βλέπουμε δηλαδή έναν άνθρωπο ο οποίος αφηγείται την ιστορία και μπαίνει μέσα σε αυτήν, αλλά είναι και ο συνδετικός κρίκος με το κοινό. Παίρνει το κοινό από το χέρι και λέει «τώρα θα σας πω μια προσωπική ιστορία και δικιά μου και της μαμάς μου, ωστόσο θα εστιάσουμε στη μαμά μου. Δεν θα σας δείξω τόσο πολύ ποιος είμαι εγώ, αλλά εσείς θα καταλάβετε χωρίς να σας το δείξω». Άλλωστε τα γεγονότα που διηγούμαι και αφορούν τη μητέρα μου, επηρεάζουν έμμεσα ή άμεσα και εμένα. Επειδή τα άλλα βιβλία του περιγράφουν με πιο γλαφυρό τρόπο την ασχήμια των συνθηκών της ζωής τους, εδώ έχουμε ένα «love letter» προς τη μητέρα του. Φαίνεται σαν αυτό το έργο να συγκεντρώνει περισσότερη αγάπη, μαλακότητα και στοργή. Σαν να χρώσταγε στη μητέρα του να της πει: «Ok, σε καταλαβαίνω, ήσουν θύμα, το βλέπω τώρα πιο καθαρά. Και βλέπω ότι κι εγώ με τον τρόπο μου δυσκόλεψα πάρα πολύ τη ζωή σου, γιατί ήμουν ένα διαφορετικό παιδί. Και δίχως να το θέλω λειτουργούσα ως ένα επιπλέον βαρίδιο σε σένα, που είχες ήδη πολλά βάρη». Τα περισσότερα έργα του Λουί όταν ανεβαίνουν, επειδή είναι αφηγήσεις, συνήθως δεν έχουν κάποια δράση. Δηλαδή ο ρόλος του αφηγητή είναι ξεκάθαρος. Ο Αλέξανδρος με τη δική του σκηνοθετική προσέγγιση προσπάθησε να κάνει αυτές τις αφηγήσεις πιο θεατρικές μέσα από τον δικό μου ρόλο. Οπότε κάποιες φορές δεν είναι ξεκάθαρο αν βρίσκομαι σε θέση αφηγητή ή χαρακτήρα. Και έπρεπε να δούμε τι σημαίνει όταν είσαι μέσα στα πράγματα, να είσαι και λίγο έξω από αυτά. Και όταν είσαι έξω, να μην είσαι τελείως έξω. Σαν να μη σε αφορούν, σαν να μη σε ακουμπάνε. Ταυτόχρονα όμως είμαι και ο άνθρωπος που αυτή τη στιγμή παίζω τον ρόλο που πλέον μπορεί να μιλήσει για αυτά, δεν κρύβεται πια. Είναι πιο συνειδητοποιημένος, μορφωμένος και έχει χτίσει τον δικό του εαυτό. Και αυτό είναι και το στοίχημα σε κάθε παράσταση. Ο Αλέξανδρος θέλει να υπάρχει μια εσωτερικότητα στον λόγο μου και αυτό δεν είναι εύκολο σε κάθε παράσταση, σε ένα θέατρο 350 θέσεων χωρίς μικρόφωνα. Είναι όμως μια πρόκληση για μένα.

Πες μας για τη μητέρα. Υπάρχουν δυο πολύ σημαντικοί πυλώνες που την εμποδίζουν να πάρει τη ζωή στα χέρια της. Η μια είναι η πατριαρχική κοινωνία μέσα στην οποία ζει και η άλλη οι συνθήκες φτώχειας. Πόσο δυσχεραίνουν τη ζωή της μητέρας αλλά και του γιου αυτά τα δυο στοιχεία;
Αυτά είναι τα στοιχεία που κάνουν αυτή την προσωπική ιστορία να αποκτά κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις, γιατί η οικονομική κατάσταση της οικογένειας και η πάλη για την επιβίωση δεν αφήνει τα πρόσωπα της ιστορίας να δουν τις συνθήκες της ζωής τους υπό τις σωστές διαστάσεις. Και τι σημαίνει φτώχεια; Είναι να παλεύει ένας άνθρωπος να βγάλει τα χρήματα τα σημερινά δίχως να μπορεί να κάνει κάποια αποταμίευση, υπάρχει αυτό το βάρος πάνω από τα κεφάλια των ηρώων, οπότε δεν μπορούν να δουν καθαρά τις μεταξύ τους σχέσεις με περισσότερη κατανόηση και ενσυναίσθηση. Αλλά και με περισσότερη αγάπη ο ένας προς τον άλλον. Η κατάστασή τους αυτή θεωρείται κανονική. Διότι αν κάποιος έχει γεννηθεί και βιώνει καθημερινά τις ίδιες συνθήκες, δεν γνωρίζει κάτι πέρα από αυτό. Και εκτός του ότι δεν θεωρεί ότι μπορεί να το αλλάξει, παράλληλα δεν μπορεί να στοχεύει και σε κάτι καλύτερο. Σε αυτήν την καθημερινότητα οι ήρωες φέρονται τοξικά ο ένας στον άλλο, βλέπουν μόνο την αρνητική πλευρά των πραγμάτων, θεωρούν ότι φταίνε οι άλλοι για την κατάστασή τους και υπάρχει αρνητική διάθεση και μεταξύ τους αλλά και στον ευρύτερο κύκλο τους. Ο φαύλος αυτός κύκλος κληροδοτείται στην επομένη γενιά, που ακολουθεί τα βήματα της προηγούμενης. Οι άντρες γίνονται αλκοολικοί, δέρνουν τις γυναίκες τους. Εκείνες κάθονται στην κουζίνα τους και φροντίζουν το σπίτι και τα παιδιά τους. Και παρόλο που η κατάσταση έχει εξελιχθεί πλέον σήμερα σε μια μεγάλη πόλη, στο Παρίσι του Λουί, ή στη δική μας Αθήνα, δεν σημαίνει ότι συμβαίνει το ίδιο σε ένα μικρό χωριό της ελληνικής ή της γαλλικής επαρχίας. Στο έργο οι ήρωες ζουν στη γαλλική επαρχία, όπου οι άνθρωποι κάνουν παιδιά από τα 17 τους, που πρέπει να εργάζονται στο εργοστάσιο διότι αυτό δίνει τα χρήματα σε μια βιομηχανική περιοχή. Όλο αυτό δεν τους αφήνει να κάνουν όνειρα. Και μόνο που τη μια μέρα έχουν λίγο κρέας να συνοδεύσουν τα μακαρόνια τούς αρκεί. Και είναι πολύ συγκινητικό ότι αυτό το παιδί γεννιέται και μεγαλώνει σε αυτό το περιβάλλον και ξαφνικά έχει όνειρα για κάτι καλύτερο. Λόγω της σεξουαλικότητάς του, νιώθει ότι δεν ανήκει σε αυτό το περιβάλλον. Και μέσω των γραμμάτων, προσπαθεί να ξεφύγει. Και καταφέρνει να τραβήξει και τη μητέρα του μαζί του από αυτό που η ίδια έχει δημιουργήσει για τη ζωή της.

Πιστεύεις ότι ο ήρωας ταυτίζεται περισσότερο με τη μητέρα του, λόγω της σεξουαλικότητάς του και της διαφορετικότητάς του σε ένα περιβάλλον που δεν είναι φιλικό σε κανέναν από τους δυο;
Βλέπουμε ότι οι άντρες της οικογένειας (ο πατέρας και ο άδερφος του ήρωα) λειτουργούν με έναν τρόπο που κοιτούν μόνο τον εαυτό τους. Ο ήρωας και η μητέρα του, αντιθέτως, είναι κι οι δύο θύματα. Ωστόσο, παρόλο που αυτό είναι φανερό, βλέπουμε ότι η μητέρα του ξεσπαγε και σε αυτόν. Αυτό ήταν και το παράπονό του. Ότι η μητέρα του δεν είχε την ωριμότητα να καταλάβει ότι το παιδί αυτό ήταν ξεχωριστό και πρέπει να το βοηθήσει. Μάλιστα ξεσπούσε πάνω του τα νεύρα που ξεσπούσαν οι άλλοι πάνω της. Ο ίδιος φοβόταν να της πει για τη σεξουαλικότητά του ενώ γνώριζε.

Πώς ήταν η συνεργασία σου με τον σκηνοθέτη Αλέξανδρο Σωτηρίου και την Ελένη Κοκκίδου, που υποδύεται τη μητέρα σου;
Η συνεργασία αυτή είχε ενδιαφέρον γιατί τόσο ο Αλέξανδρος Σωτηρίου όσο η κυρία Κοκκίδου είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι για μένα. Εννοείται ότι μας πήρε λίγο χρόνο στην αρχή. Έγινε μια γνωριμία εφ’ όλης της ύλης που μας έφερε πιο κοντά. Και αυτό μας βοήθησε πολύ και στην παράσταση, όπου οι δύο διαφορετικοί κόσμοι του γιου και της μητέρας έπρεπε να βρουν τον τρόπο να έρθουν σε επαφή και να αγγίξουν ο ένας τον άλλον.

Για ένα διάστημα παιζόταν ένα ακόμη έργο του Λουί, το «Η Μονίκ δραπετεύει» σε σκηνοθεσία του Γιώργου Σουλεϊμάν. Πώς λειτούργησε αυτό στη δική σας παράσταση;
Όταν το μάθαμε, κατά τη διάρκεια της πρόβας, ξαφνιαστήκαμε γιατί δεν συμβαίνει συχνά. Το εντυπωσιακό με αυτήν τη σύμπτωση είναι ότι η παράσταση αυτή είναι η συνέχεια της δικής μας ιστορίας. Αλλά τα δυο έργα είχαν εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις και διαφορετική ανάγνωση. Πήγα και την είδα κιόλας, καθώς είχε κάνει πρεμιέρα νωρίτερα από τη δική μας, και εκτιμώ ιδιαίτερα την κυρία Μπαζάκα, την οποία είχα γνωρίσει στο «Milky Way».

Πολλά σύγχρονα θεατρικά κείμενα –Ελλήνων ή ξένων συγγραφέων- ασχολούνται με κοινωνικά ζητήματα της καθημερινότητάς μας. Βλέπουμε ότι και το ελληνικό θέατρο στρέφεται σιγά σιγά σε τέτοια κείμενα. Πώς κρίνεις αυτήν την τάση, ως νέος ηθοποιός;
Θεωρώ ότι υπάρχει πολλή βία στον πραγματικό κόσμο. Πάντα υπήρχε, αλλά τώρα το βλέπουμε ξεκάθαρα και μάλιστα σε μεγεθυντικό φακό, ειδικά μέσα από τα social media. Οπότε, όταν το θέατρο ασχολείται με όλα αυτά τα ζητήματα, νομίζω ότι αρχίζει λίγο να φεύγει η μαγεία του. Βλέπω πολλές παραστάσεις που επικεντρώνονται στα κοινωνικά ζητήματα αλλά και στη βία. Σήμερα νομίζω -ειδικά σήμερα- χρειαζόμαστε θεάματα τα οποία μας δίνουν ένα boost, μια ελπίδα, που μας λένε «βγες έξω από το σπίτι σου, πήγαινε, κάνε το όνειρό σου, δούλεψε, μίλα με στους φίλους σου, διασκέδασε». Θεωρώ ότι μέσα από ένα έργο πρέπει να πάρω χαρά και αισιοδοξία αλλά και κάποια νοήματα, τα οποία θα μπορώ να χρησιμοποιήσω στη ζωή μου και θα μου ανοίξουν τα μάτια κάπως στα πράγματα. Το θέατρο για μένα είναι κάτι το μαγικό. Πιστεύω ότι πρέπει να σε εμπνέει. 

Τα επόμενα σχέδιά σου;
Η παράσταση, αφού ολοκληρωθεί στην Αθήνα, θα πάει και στη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα δουλεύω σε ένα δικό μου πρότζεκτ, κάτι εντελώς διαφορετικό, που δεν είναι ακόμη ανακοινώσιμο.