Η Εθνική Λυρική Σκηνή στο Carnegie Hall

Η Εθνική Λυρική Σκηνή έκανε το ντεμπούτο της στην ιστορική αίθουσα της Νέας Υόρκης με μια συναυλία αφιερωμένη στον Νίκο Καζαντζάκη, ενώνοντας πέντε συνθέτες και διαφορετικές μουσικές παραδόσεις, από τον Μητρόπουλο και τον Σκαλκώτα έως τον Χατζιδάκι και τον Θεοδωράκη.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή στο Carnegie Hall: το πρόγραμμα της βραδιάς και το standing ovation

Ένα μουσικό ταξίδι στον κόσμο του Νίκου Καζαντζάκη, με αφετηρία την Κρήτη και σταθμό μία από τις ιστορικότερες συναυλιακές αίθουσες της Νέας Υόρκης, πραγματοποίησε η Εθνική Λυρική Σκηνή στις 15 Οκτωβρίου. Η συναυλία Nikos Kazantzakis: An Odyssey in Music φιλοξενήθηκε στο Stern Auditorium / Perelman Stage του Carnegie Hall, μπροστά σε ένα κατάμεστο ακροατήριο περίπου 3.000 θέσεων, που υποδέχθηκε με θερμό χειροκρότημα τους μουσικούς και τους ερμηνευτές της βραδιάς.

Υπό τη διεύθυνση του Βασίλη Χριστόπουλου, η Ορχήστρα της ΕΛΣ, το Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις και οι σολίστ Ανίτα Ρατσβελισβίλι και Μαρία Κωστράκη παρουσίασαν ένα πρόγραμμα που έφερε σε διάλογο τη λόγια και τη λαϊκή μουσική δημιουργία. Πέντε Έλληνες συνθέτες, ο Δημήτρης Μητρόπουλος, ο Νίκος Σκαλκώτας, ο Γιώργος Κουμεντάκης, ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίκης Θεοδωράκης, προσέγγισαν με διαφορετικά μέσα τον πνευματικό κόσμο του Καζαντζάκη, τη σχέση του με την Κρήτη και τις ιδέες της ελευθερίας, της μοίρας και της ανθρώπινης πάλης.

Η βραδιά άρχισε με την Κρητική γιορτή του Δημήτρη Μητρόπουλου, σε ενορχήστρωση του Νίκου Σκαλκώτα. Το έργο, που αντλεί έμπνευση από την κρητική μουσική παράδοση, έδωσε τον τόνο για όσα θα ακολουθούσαν. Οι Τρεις κρητικοί χοροί του Σκαλκώτα μετέφεραν στη συμφωνική ορχήστρα τον ρυθμό και την ενέργεια των παραδοσιακών χορών, μέσα από μια γραφή που συνδυάζει το δημοτικό ιδίωμα με τις αναζητήσεις της σύγχρονης μουσικής. Στη συνέχεια, το Amor Fati του Γιώργου Κουμεντάκη, έργο εμπνευσμένο από τον κόσμο του Καζαντζάκη, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κρητική μουσική μνήμη διατρέχει τη σύνθεση χωρίς να αναπαράγεται αυτούσια, καθώς μετασχηματίζεται σε μια προσωπική συμφωνική γλώσσα. Η αποδοχή της μοίρας, η ένταση ανάμεσα στο σώμα και το πνεύμα και η διαρκής αναμέτρηση του ανθρώπου με την ύπαρξή του βρίσκουν εδώ τη δική τους μουσική έκφραση. Το δεύτερο μέρος έφερε στο προσκήνιο δύο έργα που έχουν συνδεθεί με τη συλλογική μνήμη του ελληνικού κοινού. Ο Καπετάν Μιχάλης του Μάνου Χατζιδάκι, βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Καζαντζάκη, προσέγγισε μουσικά τον κόσμο της τουρκοκρατούμενης Κρήτης, τις συγκρούσεις, τις διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές και την αναζήτηση της ελευθερίας. Η Μαρία Κωστράκη ερμήνευσε το έργο με τη συνοδεία του Συνόλου Μάνος Χατζιδάκις, σε μια ενότητα που έδωσε έμφαση στη λυρική και υπαρξιακή διάσταση της γραφής του συνθέτη.

Η συναυλία ολοκληρώθηκε με τον Ζορμπά του Μίκη Θεοδωράκη. Η μουσική που γεννήθηκε για την κινηματογραφική μεταφορά του Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά από τον Μιχάλη Κακογιάννη έχει αποκτήσει εδώ και δεκαετίες διεθνή αναγνωρισιμότητα, συνδέοντας το ελληνικό μουσικό ιδίωμα με μια εικόνα ελευθερίας και αυθορμητισμού. Η Ανίτα Ρατσβελισβίλι ερμήνευσε τα τραγούδια «Με τ’ αστεράκι της αυγής», «Μαρίνα» και «Στρώσε το στρώμα σου», ενώ η συμφωνική εκδοχή του έργου έκλεισε τη βραδιά σε εορταστικό κλίμα, με το κοινό να ανταποκρίνεται με παρατεταμένο χειροκρότημα.