Le Trio Joubran: «Καθήκον μας είναι να κληροδοτήσουμε την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον»

Τρία ούτια, τρεις αδελφοί, μία πατρίδα, μία συλλογική φωνή, ένα συγκρότημα. Στην οικογένεια Joubran η μουσική μοιάζει περισσότερο με μνήμη που κληρονομείται με το ούτι στο κέντρο της ζωής της για πάνω από έναν αιώνα: κατασκευάζεται πάνω στο τραπέζι της κουζίνας, συνοδεύει τις οικογενειακές συζητήσεις και μεταφέρει από τον έναν αιώνα στον επόμενο τις μυρωδιές, τους ήχους και τις ιστορίες της Ναζαρέτ. Και για πάνω από δύο δεκαετίες οι "Le Trio Joubran" μετατρέπουν αυτή τη φαινομενικά απλή εξίσωση σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους ήχους της σύγχρονης παραδοσιακής παλαιστινιακής μουσικής.

Στο σπίτι όπου μεγάλωσαν o Samir, o Wissam και ο Adnan στη Ναζαρέτ, η μουσική ήταν τρόπος ζωής και καθημερινή γλώσσα: η μητέρα τους τραγουδούσε και ο πατέρας τους, Hatem Joubran, έπαιζε και κατασκεύαζε ούτια. Αυτή η εικόνα συμπυκνώνει και συνοψίζει ίσως κάτι από την ουσία των Le Trio Joubran: το ούτι δεν αντιμετωπίζεται ως μουσειακό κειμήλιο αλλά αντιμετωπίζεται ως ζωντανό σώμα μέσα στο σπίτι, ως φορέας μνήμης που οφείλει να συνεχίσει να κινείται και να δημιουργεί στο σήμερα.

Το εγχείρημα ξεκίνησε το 2004 και η συνύπαρξη τριών εκδοχών του ίδιου οργάνου έγινε το πεδίο πάνω στο οποίο οι αδελφοί Joubran ανέπτυξαν μια σπάνια μουσική γεωμετρία. Οι διακριτές προσωπικότητές τους δεν εξαφανίζονται μέσα στο σύνολο· δημιουργούν τις διαφορετικές διαστάσεις του. Ανάμεσα στις συνθέσεις, στους αυτοσχεδιασμούς και —κυρίως— στις παύσεις, το τρίο διαμορφώνει μια μουσική στην οποία η ακρόαση έχει την ίδια βαρύτητα με το παίξιμο. «Για να ακούσεις, πρέπει να σωπάσεις», λένε, εξηγώντας ότι ακόμη και οι διαφωνίες τους αφορούν συχνά το πόσα δευτερόλεπτα σιωπής χρειάζονται ανάμεσα σε δύο νότες.

Καθοριστική για την πορεία τους υπήρξε η σχέση τους με τον Mahmoud Darwish. Δεν υπήρξε μόνο ένας σπουδαίος συνεργάτης και στενός φίλος, αλλά ο άνθρωπος που τους έδειξε πώς η ποίηση μπορεί να περάσει στη μουσική χωρίς να χρειάζεται λέξεις. Από εκείνον προέρχεται και η ιδέα των «Twenty Springs»: 20 ανοίξεις αντί για μια συμβατική επέτειο 20 χρόνων. Η επιλογή δεν είναι διακοσμητική. Δηλώνει μια πορεία που μετριέται όχι μόνο με τον χρόνο αλλά με την ανανέωση, την επιμονή και την προσδοκία μιας επόμενης άνοιξης.

Οι Le Trio Jourban επιστρέφουν στην Αθήνα την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, στο Θέατρο Δόρα Στράτου, στο πλαίσιο των Φ hill Sessions, κουβαλώντας μαζί τους μια οικογενειακή παράδοση τεσσάρων γενεών γύρω από το ούτι και μια ιστορία που εδώ και καιρό έχει ξεπεράσει τα όρια της οικογένειάς τους σε μια περίοδο όμως που η λέξη «γιορτή» μοιάζει δύσκολη. Μιλώντας στην Athens Voice, o Wissam Jourban δεν αποσυνδέει τη μουσική τους από την πραγματικότητα των Παλαιστινίων, αλλά μοιράζεται την πρόθεση του σχήματος να μην αφήσει αυτή την πραγματικότητα να περιορίσει την τέχνη τους αποκλειστικά στη σύγκρουση, στο πένθος ή στην αντίσταση. Οι Le Trio Jourban θέλουν το ευρωπαϊκό κοινό να ακούσει στην ιστορία και στη μουσική τους κάτι ευρύτερο: ανθρώπους με πολιτισμό, δεξιοτεχνία, όνειρα και την ανάγκη να αγαπήσουν και να αγαπηθούν. Μια παλαιστινιακή ταυτότητα που δεν περιορίζεται σε ετικέτες και σημαίες αλλά γίνεται αφετηρία για μια μουσική και έναν πολιτισμό που διεκδικούν μέσα από την ποιότητά τους το δικαίωμα τους να ακουστούν και να αναγνωριστούν - και μαζί την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον.

- Έχετε περιγράψει την ιστορία των Le Trio Joubran ως μια ιστορία που δεν αφορά μόνο τη μουσική αλλά και την οικογένεια. Έπειτα από περισσότερα από είκοσι χρόνια μαζί, μπορείτε ακόμη να διαχωρίσετε τα δύο;

Πράγματι, δεν αφορά μόνο τη μουσική. Είναι ίσως το ιδανικό παράδειγμα για το πώς μπορεί να υπάρξει αρμονία ανάμεσα σε αδελφούς. Για να δημιουργηθεί αρμονία πρέπει να είμαστε διαφορετικοί — όπως στη μουσική, όπου οι διαφορετικές νότες δημιουργούν ένα αρμονικό σύνολο, αρκεί να έχουν επιλεγεί σωστά.
Πιστεύουμε ότι το γεγονός πως είμαστε αδελφοί μάς βοηθά να διατηρούμε τη μουσική μας οργανική και μακριά από το εγώ. Θα μείνουμε ενωμένοι, επιδιώκοντας τον καλύτερο δυνατό ήχο και ερχόμενοι διαρκώς πιο κοντά.

- Μεγαλώσατε σε ένα σπίτι όπου η μητέρα σας τραγουδούσε, ενώ ο πατέρας σας έπαιζε και κατασκεύαζε ούτια. Ποια είναι η πρώτη σας ανάμνηση από τη στιγμή που καταλάβατε ότι η μουσική δεν ήταν απλώς κάτι που αγαπούσε η οικογένειά σας, αλλά κάτι που καθόριζε την ταυτότητά της;

Η οικογένεια Joubran ξεκίνησε αυτό το ταξίδι πριν από περισσότερο από έναν αιώνα: η πρώτη γενιά ήταν ο Dib Joubran, η δεύτερη ο Bassem Joubran και η τρίτη οι γονείς μας. Θυμάμαι τον πατέρα μου, τον Hatem Joubran, να κατασκευάζει ούτια στο σπίτι, πάνω στο τραπέζι της κουζίνας. Η εικόνα αυτή έχει μείνει χαραγμένη στο μυαλό μου. Δεν μπορώ να ξεχάσω τη μυρωδιά του ξύλου, σαν να ήταν ένα δεύτερο φαγητό που ετοιμαζόταν εκεί. Αντιμετωπίζουμε το ούτι σαν έναν ζωντανό άνθρωπο που κατοικεί μαζί μας. Όλες οι συζητήσεις μας ήταν καλλιτεχνικές. Αυτό το πλούσιο περιβάλλον έκανε τους αδελφούς Joubran δυνατούς από την αρχή. Οι ρίζες της οικογένειας είναι πολύ βαθιές.

- Παραμένει αυτή η σωματική μνήμη της παιδικής ηλικίας συνδεδεμένη με όσα παίζετε σήμερα;

Απολύτως. Είμαστε δεμένοι με κάθε λεπτομέρεια: με την ομορφιά της γης μας, παρότι υποφέρει τόσο πολύ, με τη μυρωδιά των βοτάνων στον κήπο μας, τα μικρά δρομάκια της παλιάς πόλης της Ναζαρέτ, τη γεύση του φαγητού μας, την ομορφιά της παλαιστινιακής παραδοσιακής μουσικής. Όλες αυτές οι λεπτομέρειες μεταφράζονται σε μελωδίες.

- Προέρχεστε από τέσσερις γενιές μουσικών και κατασκευαστών ουτιού. Μια τέτοια παράδοση είναι κυρίως δώρο, ευθύνη ή κάτι απέναντι στο οποίο χρειάζεται μερικές φορές να επαναστατήσετε για να το κάνετε δικό σας; Πώς προστατεύετε μια παράδοση χωρίς να τη συντηρείτε τόσο προσεκτικά ώστε να πάψει να είναι ζωντανή;

Εγώ, ο Wissam Joubran, εκπροσωπώ την τέταρτη γενιά κατασκευαστών ουτιού στην οικογένεια. Κληρονόμησα αυτή την παράδοση και είμαι πολύ υπερήφανος γι’ αυτό. Το 2018 ίδρυσα τη International Oud Association για να διαφυλάξω την τέχνη του ουτιού. Για πρώτη φορά δημιουργήθηκε σχολή κατασκευής ουτιού, η οποία παράλληλα πραγματοποιεί έρευνα και αποκαθιστά παλιά όργανα. Στόχος της ένωσης είναι να δημιουργήσει μια μεγάλη κοινότητα γύρω από το ούτι σε όλο τον κόσμο.

- Επάνω στη σκηνή μοιάζετε να συνδέεστε σχεδόν ενστικτωδώς. Μακριά από αυτήν, είστε τρεις αδελφοί που έτυχε να παίζουν μαζί ή το τρίο έχει γίνει ένα τέταρτο μέλος της οικογένειας, με τις δικές του ανάγκες και απαιτήσεις;

Το όνομα και η ύπαρξη των Le Trio Joubran είναι μεγαλύτερα από οποιονδήποτε από εμάς ξεχωριστά. Είναι η ενωμένη φωνή που μεταφέρει ένα μήνυμα.

- Παίζετε τρεις εκδοχές του ίδιου οργάνου, αλλά ο καθένας πρέπει να διατηρεί μια ξεχωριστή μουσική φωνή. Έπειτα από είκοσι χρόνια, πού τελειώνει η μουσική προσωπικότητα του ενός και πού αρχίζει του άλλου;

Συμπληρώνουμε ο ένας τον άλλο. Ένα έργο τέχνης μπορεί να υπάρχει σε δύο διαστάσεις, αλλά με τις τρεις διαστάσεις αποκτάς περισσότερα συναισθήματα.

- Έχει αλλάξει περισσότερο ο τρόπος με τον οποίο ακούτε ο ένας τον άλλο από τον τρόπο με τον οποίο παίζετε; Μπορούν τρεις αδελφοί να λύνουν τις διαφωνίες τους μέσα από τη μουσική;

Πιστεύουμε ότι η σιωπή είναι πάντοτε η καλύτερη αφετηρία. Για να ακούσεις πρέπει να σωπάσεις και, για να δημιουργήσεις μουσική, πρέπει να σεβαστείς τη σιωπή. Οι διαφωνίες μεταξύ μας αφορούν συνήθως το πόσα δευτερόλεπτα σιωπής χρειάζονται ανάμεσα σε νότες ή μουσικές φράσεις. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι δεν κάνουμε ποτέ συμβιβασμούς. Η απόφαση λαμβάνεται με βάση το τι είναι καλύτερο για τον ακροατή.

- Πώς μπορεί ένας καλλιτέχνης να φέρει μια συλλογική ταυτότητα χωρίς να παραδίδει την πολυπλοκότητα της ατομικής του φωνής;

Όταν μοιραζόμαστε τον ίδιο στόχο, η ατομική φωνή δεν αποτελεί προτεραιότητα. Υπάρχει, όμως, χώρος για τον καθένα μας στους αυτοσχεδιασμούς. Ο αυτοσχεδιασμός είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της μουσικής μας. Εκεί ο μουσικός εκφράζει το πάθος και τον ενθουσιασμό του.

- Ο Mahmoud Darwish υπήρξε σημαντικός καλλιτεχνικός συνεργάτης αλλά και άνθρωπος πολύ κοντινός σας. Ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα που πήρατε από αυτή τη σχέση;

Πώς να είμαστε επαγγελματίες, πώς να είμαστε ευαίσθητοι μουσικοί και πώς να υπηρετούμε με τον καλύτερο τρόπο την πατρίδα μας, την Παλαιστίνη. Τα μαθήματα είναι αμέτρητα.

- Περιγράφετε αυτά τα είκοσι χρόνια ως «Twenty Springs» και όχι απλώς ως μια επετειακή γιορτή. Τι σημαίνει σήμερα για εσάς η λέξη «άνοιξη»: ανανέωση, αντίσταση, υπομονή ή άρνηση να δεχτούμε ότι η Ιστορία είναι παγιωμένη;

Είναι ακόμη ένα μάθημα που πήραμε από τον σπουδαίο ποιητή Mahmoud Darwish: πώς να είμαστε ποιητικοί μέσα στη μουσική, πώς να αφήνουμε το κοινό να τη γεύεται με μεταφορικό τρόπο. Ο Darwish χρησιμοποίησε αρκετές φορές στην ποίησή του την άνοιξη ως μέτρο ενός έτους. Μας ενέπνευσε — και συνεχίζει να μας εμπνέει.

- Έχετε πει ότι δυσκολεύεστε να αποκαλέσετε αυτή την περιοδεία «γιορτή», την ώρα που οι Παλαιστίνιοι βιώνουν τέτοια καταστροφή. Πώς έχει αλλάξει η σημερινή συγκυρία τον τρόπο με τον οποίο κοιτάζετε τη διαδρομή των είκοσι χρόνων σας;

Οι Παλαιστίνιοι αγαπούν τη ζωή. Προσπαθούμε να βλέπουμε τα πράγματα θετικά, παρότι η κατάσταση χειροτερεύει εξαιτίας της κατοχής. Εμείς οι μουσικοί οφείλουμε να αντανακλούμε την πραγματικότητα της καθημερινής ζωής των Παλαιστινίων. Μόνο όταν η Παλαιστίνη είναι ελεύθερη θα μπορέσουμε να γιορτάσουμε.

- Ο Adnan έχει πει ότι οι Le Trio Joubran δεν είναι πλέον απλώς ένα εγχείρημα τριών αδελφών, αλλά κάτι που ανήκει στον λαό της Παλαιστίνης. Αυτό προσδίδει στη μουσική μεγαλύτερο σκοπό ή και βαρύτερη ευθύνη;

Και τα δύο. Πιστεύω ότι κάθε επιτυχημένος καλλιτέχνης οφείλει να αναλαμβάνει μια ευθύνη.

- Πώς επιμένετε στην παλαιστινιακή σας ταυτότητα χωρίς να την αφήνετε να μετατραπεί σε ετικέτα που περιορίζει τα συναισθήματα, τις ιδέες και τις μουσικές δυνατότητές σας;

Αυτό ήταν ένα από τα τελευταία μηνύματα που μας άφησε ο Mahmoud Darwish: “Γίνε σπουδαίος μουσικός, ώστε οι άνθρωποι να σε ρωτήσουν από πού προέρχεσαι”. Προτεραιότητα έχει η ποιότητα της τέχνης που παρουσιάζεις. Όταν φτάσεις σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο, τότε η φωνή σου αποκτά βάρος.

- Το ευρωπαϊκό κοινό συναντά συχνά την παλαιστινιακή τέχνη κυρίως μέσα από τη γλώσσα της σύγκρουσης, του πένθους και της αντίστασης. Τι θα θέλατε να ακούσει στη μουσική σας πέρα από αυτά τα σχήματα;

Θέλουμε να ακούσει την απλή αλήθεια ότι είμαστε άνθρωποι όπως όλοι. Έχουμε έναν πλούσιο πολιτισμό και όνειρα όπως κάθε άνθρωπος. Θέλουμε να αγαπάμε και να μας αγαπούν. Θέλουμε να αναδεικνύουμε το υψηλό επίπεδο της τέχνης μας και να δημιουργούμε μια θετική ανταπόκριση.

- Σε μια εποχή που η πολιτική πραγματικότητα μοιάζει να απαιτεί πολύ άμεση γλώσσα, τι μπορεί να επικοινωνήσει η μουσική που δεν μπορεί να μεταδώσει μια ομιλία, ένα σύνθημα ή μια γραπτή δήλωση;

Το ανθρώπινο συναίσθημα.

- Αν η παράδοση της οικογένειας Joubran συνεχιστεί σε μια επόμενη γενιά, τι θα θέλατε περισσότερο να κληρονομήσουν τα παιδιά σας και ποιο βάρος θα προτιμούσατε να μην τους μεταφέρετε;

Δεν ανησυχώ για τα παιδιά μας. Έχουν λάβει την παιδεία που χρειάζεται για να διασφαλίσουν τη συνέχεια των αξιών μας, είτε γίνουν μουσικοί είτε όχι. Σήμερα η δουλειά μας επικεντρώνεται στη μεγάλη οικογένεια. Καθήκον μας είναι να κληροδοτήσουμε, μέσα από τον πολιτισμό, την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον και να μείνουμε μακριά από τη βία.

Info

Le Trio Joubran — Φ hill Sessions
Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026
Θέατρο Δόρα Στράτου, Λόφος Φιλοπάππου