5ο Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης- Δημήτρης Κρεμαστινός: ο προγραμματισμός του 2026

Από το 2022, το Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός αποτελεί μια σταθερή πολιτιστική δράση του νησιού. Η φετινή, πέμπτη διοργάνωση πραγματοποιείται από τις 8 έως τις 12 Σεπτεμβρίου, σε συνεργασία με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η διοργάνωση είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Δημήτρη Κρεμαστινού, γιατρού, ακαδημαϊκού, επιστήμονα και πολιτικού, ο οποίος υποστήριζε τη σημασία της μουσικής παιδείας και της πολιτιστικής καλλιέργειας.

5ο Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης- Δημήτρης Κρεμαστινός: ο φετινός προγραμματισμός

Η φετινή διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερο βάρος και για έναν ακόμη λόγο. Το Φεστιβάλ επιλέχθηκε από το European Heritage Hub ως μία από τις δέκα νέες «καλές πρακτικές» πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη. Η επιλογή αφορά τον τρόπο με τον οποίο η διοργάνωση συνδέει τη μουσική δημιουργία με την εκπαίδευση, τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και τη βιώσιμη πολιτιστική ανάπτυξη ενός μικρού νησιωτικού τόπου.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία κυρίως επειδή το φεστιβάλ δεν αντιμετωπίζει τον πολιτισμό ως μια αποσπασματική δραστηριότητα που απευθύνεται αποκλειστικά στους επισκέπτες. Η βασική του κατεύθυνση είναι η ενίσχυση της πολιτιστικής ζωής της Χάλκης, η πρόσβαση των κατοίκων σε διαφορετικές μορφές μουσικής, η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και η δημιουργία ενός σταθερού θεσμού σε έναν μικρό νησιωτικό δήμο. Παράλληλα, η διοργάνωση εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική της Χάλκης ως GR Eco-Island, συνδέοντας την πολιτιστική δραστηριότητα με το μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης του νησιού.

Αυτός ο συνδυασμός είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί το φεστιβάλ: η μουσική λειτουργεί ως εργαλείο πολιτιστικής αποκέντρωσης, αλλά και ως τρόπος ενίσχυσης της σχέσης ενός τόπου με τους κατοίκους του. Στόχος είναι η δημιουργία ευκαιριών για καλλιτεχνικές και εκπαιδευτικές συνεργασίες, η παρουσία Ελλήνων καλλιτεχνών, η γνωριμία του κοινού με διαφορετικά μουσικά είδη και η συμμετοχή ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικών ομάδων.

Από την παράδοση στη σύγχρονη δημιουργία

Ο φετινός θεματικός άξονας είναι οι «Μουσικές Ρίζες». Οι πέντε συναυλίες της διοργάνωσης αναζητούν τις απαρχές της μουσικής δημιουργίας και παρακολουθούν την εξέλιξή της μέσα στον χρόνο, από την παράδοση έως τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση. Το πρόγραμμα επιχειρεί να αναδείξει τις σχέσεις ανάμεσα σε διαφορετικές μουσικές παραδόσεις και τις πολιτισμικές επιρροές που διαμορφώνουν τα μουσικά ιδιώματα.

Οι συναυλίες θα πραγματοποιηθούν σε πέντε διαφορετικά σημεία της Χάλκης, αξιοποιώντας ιστορικά και χαρακτηριστικά τοπόσημα του νησιού αντί για έναν ενιαίο συναυλιακό χώρο. Η επιλογή αυτή αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό της διοργάνωσης και εντάσσει τις μουσικές εκδηλώσεις στον ίδιο τον αστικό και ιστορικό ιστό της Χάλκης.

Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει συμμετοχές από την Ελλάδα και το εξωτερικό και κινείται ανάμεσα σε διαφορετικές μουσικές παραδόσεις και είδη. Καλλιτεχνικός διευθυντής της φετινής διοργάνωσης είναι ο μαέστρος και μέλος της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών Νίκος Χαλιάσας.

Πέντε ημέρες, πέντε συναυλίες και ένας θεσμός που, πέντε χρόνια μετά την έναρξή του, έχει πλέον αποκτήσει μια θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη των πολιτιστικών πρακτικών. Η Χάλκη δεν διεκδικεί απλώς περισσότερη πολιτιστική δραστηριότητα· επιχειρεί να διαμορφώσει ένα σταθερό μοντέλο όπου η μουσική, η εκπαίδευση, η τοπική κοινωνία και η βιώσιμη ανάπτυξη λειτουργούν στο ίδιο πλαίσιο.

Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα:

Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου- Εναρκτήρια συναυλία
Οικία Δ. Κρεμαστινού, στις 21:00

Η 5η διοργάνωση ξεκινά με ένα αφιέρωμα στον αρχιμουσικό Μάκη Φουρλάνο, σημαντική μουσική φυσιογνωμία με καταγωγή από τη Χάλκη, που δραστηριοποιήθηκε στην Ιαλυσσό της Ρόδου και είχε μακρά παρουσία και προσφορά στη συμφωνική μουσική.

Το αφιέρωμα βασίζεται στη συνάντηση του πιάνου με την πεντάχορδη κρητική λύρα, αναδεικνύοντας παράλληλα τις πολιτισμικές σχέσεις ανάμεσα στη Χάλκη και την Κρήτη. Οι θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν τα δύο νησιά έφεραν στο Αιγαίο μουσικές επιρροές της Κρήτης, με την κρητική λύρα να αποτελεί περισσότερο στοιχείο πολιτισμικής ώσμωσης παρά μέρος του βασικού δωδεκανησιακού μουσικού ιδιώματος της Χάλκης.

Το Elysium Duo, με τη διεθνώς καταξιωμένη πιανίστα Τζένια Μανουσάκη και τον δεξιοτέχνη της πεντάχορδης κρητικής λύρας Δημήτρη Αγγελάτο, μαθητή Γ΄ Λυκείου, παρουσιάζει ένα πρόγραμμα που συνδέει την ελληνική μουσική παράδοση με έργα κορυφαίων κλασικών συνθετών. Θα ακουστούν έργα των Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, Φραντς Λιστ, Σεργκέι Ραχμάνινοφ, Καμίγ Σεν-Σανς, Γιάννη Κωνσταντινίδη και άλλων.

Το ντουέτο έχει ήδη εμφανιστεί στη γιορτή για τα 70 χρόνια της ΕΡΤ και στην Πρωτοχρονιάτικη συναυλία της ΕΡΤ για το 2025. Την εκδήλωση παρουσιάζει ο παραγωγός του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, πιανίστας και συνθέτης Χρίστος Παπαγεωργίου, ενώ guest της βραδιάς είναι ο κορυφαίος κλαρινετίστας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών Σπύρος Μουρίκης.

Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 
Άκρη Λιμανιού, στις 21:00

Ο Haig Yazdjian, μία από τις σημαντικές διεθνείς παρουσίες της world music, φέρνει στη Χάλκη ένα μουσικό ιδίωμα που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο, την Αρμενία και τα Βαλκάνια. Γεννημένος στη Συρία από Αρμένιους γονείς και εγκατεστημένος στην Ελλάδα εδώ και δύο δεκαετίες, ο ουτίστας συνδυάζει τις μουσικές παραδόσεις της περιοχής όπου μεγάλωσε με δυτικές επιρροές.

Η μουσική του βασίζεται στη συνάντηση διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων, μια συνθήκη που χαρακτηρίζει διαχρονικά την Ανατολική Μεσόγειο, περιοχή μετακινήσεων, ανταλλαγών και πολιτισμικών επιρροών. Το ούτι λειτουργεί εδώ ως το βασικό όργανο αυτής της μουσικής σύνθεσης, με τον Yazdjian να αναδεικνύει τον λυρισμό, τη δεξιοτεχνία και τη συναισθηματική ένταση των διαφορετικών ιδιωμάτων.

Μαζί του εμφανίζονται οι Γιώργος Κοντογιάννης στη λύρα, Τάσος Πούλιος στο κανονάκι, Γιάννης Κυριμκυρίδης στα πλήκτρα και Θάνος Χατζηαναγνώστου στα τύμπανα.

Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου
Περίβολος εκκλησίας Αγίου Νικολάου, στις 21:00

Η διεθνής συμμετοχή της φετινής διοργάνωσης έρχεται από την Αυστραλία με το Darlington Quartet, αποτελούμενο από διακεκριμένα μέλη της Συμφωνικής Ορχήστρας της Δυτικής Αυστραλίας στο Περθ.

Η παρουσία του κουαρτέτου συνδέεται με μια σημαντική πτυχή της σύγχρονης ιστορίας της Χάλκης: τη μετανάστευση. Από τις αρχές του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, κάτοικοι του νησιού αναζήτησαν καλύτερες συνθήκες ζωής εκτός Αιγαίου. Η Αυστραλία υπήρξε ένας από τους βασικούς προορισμούς. Οι Χαλκίτες που εγκαταστάθηκαν εκεί εντάχθηκαν στην ελληνική παροικία, διατηρώντας παράλληλα τους δεσμούς τους με τον τόπο καταγωγής τους.

Η συναυλία λειτουργεί ως αναφορά στη νησιωτικότητα και στη διασπορά, δύο στοιχεία που αποτελούν μέρος της σύγχρονης ταυτότητας της Χάλκης. Το πρόγραμμα του Darlington Quartet κινείται από την κλασική δημιουργία έως τη σύγχρονη μουσική και περιλαμβάνει έργα συνθετών που άντλησαν υλικό από την παράδοση, μεταξύ των οποίων οι Μπέλα Μπάρτοκ, Γιοχάνες Μπραμς, Σεργκέι Ραχμάνινοφ, Νίκος Σκαλκώτας, καθώς και Αυστραλοί συνθέτες.

Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου
Λιμάνι της Χάλκης, στις 21:00

Η τέταρτη συναυλία είναι αφιερωμένη στον Γιώργο Ζαμπέτα, με αφορμή τη συμπλήρωση 101 χρόνων από τη γέννησή του.

Δεξιοτέχνης του μπουζουκιού, συνθέτης και χαρακτηριστική μορφή του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, ο Ζαμπέτας συνέδεσε τη λαϊκή μουσική με τη μελωδική ευρηματικότητα, το χιούμορ και την έντονη σκηνική του παρουσία. Τα τραγούδια του αποτύπωσαν την καθημερινότητα, τον έρωτα και την κοινωνική πραγματικότητα της μεταπολεμικής Ελλάδας, ενώ ο ίδιος υπήρξε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους εκφραστές της λαϊκής μουσικής του 20ού αιώνα.

Στη συναυλία της Χάλκης θα παρουσιαστούν αγαπημένα τραγούδια του σε νέες ενορχηστρώσεις που συνομιλούν με τον συμφωνικό ήχο. Συμμετέχει ο Ροδίτης δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Τάσος Νάνος, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Νίκου Χαλιάσα.

Κυριακή 12 Σεπτεμβρίου
Οικία Δ. Κρεμαστινού | «Εξέφεξε η Ανατολή», στις 21:00

Το φεστιβάλ ολοκληρώνεται με το «Εξέφεξε η Ανατολή», ένα πρόγραμμα που φέρνει σε διάλογο το δημοτικό τραγούδι και το ρεμπέτικο με τον ήχο της άρπας.

Ο αρπιστής Θοδωρής Ματούλας έχει επεξεργαστεί για δύο άρπες και φωνή δύο κύκλους τραγουδιών: ο πρώτος περιλαμβάνει δέκα δημοτικά από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και ο δεύτερος δέκα ρεμπέτικα της περιόδου 1930–1950. Τραγουδούν ο Βασίλης Αγροκώστας και η Χριστίνα Μαξούρη, ενώ στις άρπες βρίσκονται η Γωγώ Ξαγαρά και ο Θοδωρής Ματούλας.

Η επιλογή της άρπας δεν είναι μόνο μια σύγχρονη ενορχηστρωτική πρόταση. Το όργανο έχει μακρά ιστορία στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Ελλάδα, όπου απαντά ήδη από την αρχαιότητα. Η σύνδεσή του με το ελληνικό τραγούδι αποκτά έτσι μια διαφορετική διάσταση, μεταφέροντας γνωστές μελωδίες σε ένα νέο ηχητικό περιβάλλον.

Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, το ρεμπέτικο συναντά μια ακόμη πλευρά της μουσικής ιστορίας της Χάλκης. Παρότι η τοπική παράδοση παραμένει δωδεκανησιακή, το ρεμπέτικο αποτέλεσε αστική μουσική επιρροή, συνδεδεμένη με εμπειρίες μετανάστευσης, νοσταλγίας και κοινωνικής ζωής που αφορούν και τη χαλκίτικη κοινότητα.

Η τελευταία συναυλία ολοκληρώνει έτσι τη θεματική των «Μουσικών Ριζών», επιστρέφοντας σε τραγούδια οικεία, αλλά μέσα από ένα διαφορετικό όργανο και μια διαφορετική ενορχηστρωτική ματιά.

ΙΝFO
Χάλκη, 8–12 Σεπτεμβρίου 2026