Ο Ραλφ Τάουνερ, κιθαρίστας, πιανίστας και συνθέτης, μια από τις πιο ιδιοσυγκρασιακές και επιδραστικές μορφές της σύγχρονης τζαζ, πέθανε την Κυριακή στη Ρώμη σε ηλικία 85 ετών. Τον θάνατό του επιβεβαίωσε η κόρη του, Σελέστ Τάουνερ, χωρίς να δοθούν λεπτομέρειες για την αιτία. Ο Τάουνερ ζούσε στην Ιταλία από τις αρχές της δεκαετίας του ’90.
Γνωστός στο ευρύ κοινό κυρίως ως ιδρυτικό μέλος του εμβληματικού συγκροτήματος Oregon, αλλά και ως σπουδαίος σολίστ της ακουστικής κιθάρας, ο Τάουνερ υπήρξε ένας από τους καλλιτέχνες που κατόρθωσαν να συγχωνεύσουν οργανικά την τζαζ, την κλασική μουσική και παραδόσεις από όλο τον κόσμο σε μια ενιαία, απολύτως προσωπική γλώσσα. Η καριέρα του εκτεινόταν σε επτά δεκαετίες, με δεκάδες ηχογραφήσεις και αφοσιωμένο διεθνές κοινό.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, στο απόγειο της εποχής του jazz fusion, ο Τάουνερ αναδείχθηκε μέσα από τις κυκλοφορίες του στη γερμανική εταιρεία ECM Records, η οποία θα γινόταν το καλλιτεχνικό του «σπίτι» για περισσότερα από 50 χρόνια. Κυκλοφόρησε πάνω από δύο δωδεκάδες άλμπουμ, πολλά από αυτά σόλο, σε ακουστική κιθάρα έξι και δώδεκα χορδών, διαμορφώνοντας ένα ύφος γεμάτο διαύγεια, ζεστασιά και πολυφωνική σκέψη.
«Η κιθάρα είναι τόσο καλό σόλο όργανο», είχε πει σε συνέντευξή του. «Υπάρχει η αίσθηση ότι παίζεις μουσική για ένα σύνολο, αλλά μόνος σου». Αυτή η φιλοσοφία διαπερνούσε το σύνολο του έργου του.
Το συγκρότημα Oregon δημιουργήθηκε το 1971, όταν ο Τάουνερ, ο μπασίστας Γκλεν Μουρ, ο πολυπνευστός Πολ ΜακΚάντλες και ο ινδικών κρουστών Κόλιν Γουόλκοτ αποχώρησαν από το σύνολο του σαξοφωνίστα Πολ Γουίντερ. Στους Oregon, ο Τάουνερ δεν έπαιζε μόνο κιθάρα αλλά και πιάνο και υπήρξε ο βασικός συνθέτης. Το συγκρότημα έγινε σημείο αναφοράς για τη «world jazz», συνδυάζοντας μουσική δωματίου, αυτοσχεδιασμό και επιρροές από την Ινδία και άλλες παραδόσεις. Παρέμεινε ενεργό για δεκαετίες, ακόμη και μετά τον θάνατο του Γουόλκοτ το 1984.
Ο Ραλφ Τάουνερ γεννήθηκε την 1η Μαρτίου 1940 στην πόλη Τσέχαλες της πολιτείας Ουάσινγκτον. Μεγάλωσε σε σπίτι γεμάτο μουσική: η μητέρα του, Μπερνίς Τάουνερ, ήταν δασκάλα πιάνου και οργανίστα εκκλησίας, ενώ ο πατέρας του, Μάιλο Τάουνερ, τρομπετίστας, σκοτώθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ξεκίνησε αυτοσχεδιάζοντας στο πιάνο, έπαιξε τρομπέτα σε εφηβικές μπάντες και σπούδασε σύνθεση στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον, όπου γνώρισε τον Μουρ.
Αφορμή για να στραφεί στην κλασική κιθάρα στάθηκε το άκουσμα ενός συμφοιτητή του να παίζει Μπαχ. Μετά την αποφοίτησή του, μετακόμισε στη Βιέννη για να μαθητεύσει κοντά στον διάσημο Αυστριακό κιθαρίστα Καρλ Σάιτ, αφιερώνοντας, όπως έλεγε, επτά ημέρες την εβδομάδα στη μελέτη.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου γνώρισε μουσικούς όπως ο κιθαρίστας Τζον Αμπερκρόμπι και εμφανίστηκε στο Γούντστοκ το 1969, συνοδεύοντας τον τραγουδοποιό Τιμ Χάρντιν. Αργότερα συνεργάστηκε με τον Γουέιν Σόρτερ, εμφανιζόμενος στο ιστορικό άλμπουμ των Weather Report I Sing the Body Electric.
Σε μια εποχή που η ηλεκτρική κιθάρα κυριαρχούσε στην τζαζ, ο Τάουνερ έμεινε πιστός στην ακουστική. «Δεν με ενδιέφερε καθόλου η ηλεκτρική κιθάρα», είχε πει. «Απλώς δεν με τραβούσε».
Μετακόμισε μόνιμα στην Ιταλία στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Παντρεύτηκε την Ιταλίδα ηθοποιό Μαριέλα Λο Σάρντο το 1994 και έζησε αρχικά στο Παλέρμο και αργότερα στη Ρώμη. Από τον πρώτο του γάμο είχε μία κόρη, τη Σελέστ.
Ο Ραλφ Τάουνερ αφήνει πίσω του ένα έργο που ξεπερνά τα όρια των ειδών και μια μουσική κληρονομιά που συνεχίζει να εμπνέει κιθαρίστες, συνθέτες σε όλο τον κόσμο.
5°
