Η Ζωζώ Νταλμάς χόρεψε γυμνή στον Κεμάλ Ατατούρκ και ύστερα άνθισε ο έρως 

«Έζησα τα πάντα, έκανα τα πάντα, δεν είχα φραγμούς, ήμουν ελεύθερη. Μεγάλες λέξεις, μεγάλες πόζες, ξελιγώματα, ε; Αλλά ησυχάστε, δεν πρόκειται για τέτοιο πράγμα. Νομίζετε πως μια καλλιτέχνιδα της δικής μου ιδιοσυγκρασίας, μποέμισσα από κούνια και αδιόρθωτα αναρχική που δεν μπορεί να ανεχθεί ρέγουλες, ετικέτες και δεσμούς σκλαβιάς, δεν έχει καμιά φιλοσοφική αρχή; Ε, λοιπόν εγώ έχω μία, πως η ζωή δεν έχει καμιά απολύτως αξία όταν δεν μοιάζει με ρομάντζο». Δε γνωρίζω αν ο Βασίλης Τσιτσάνης κάπνιζε Σαντέ ή όχι, αλλά είναι σίγουρο πως όταν έγραφε την Ντερμπεντέρισσα (Τρέξε, μάγκα, να ρωτήσεις να σου πουν ποια είμαι εγώ / είμαι εγώ γυναίκα φίνα, ντερμπεντέρισσα / που τους άντρες σαν τα ζάρια τους μπεγλέρισα), τη Ζωζώ Νταλμάς είχε κατά νου. Το παραδέχτηκε. Τη θεά Ζωζώ Νταλμάς.

Και εγώ πολλές φορές, όταν περνάω έξω από το πατρικό σπίτι του Κεμάλ της Αγίου Δημητρίου, τους σκέφτομαι αυτούς τους δυο θρύλους. Ο λόγος έχει να κάνει με τον συνταρακτικό έρωτα που έζησαν η αρτίστα με τον Ατατούρκ από το 1933, όταν γνωρίστηκαν στην Κωνσταντινούπολη, τότε που Νταλμάς πιο ωραία ως και από την Ωραία του Περάν, έκαιγε καρδιές και εξευτέλιζε τους αντρισμούς για χόμπι και μαγκιά. Στο διάλειμμα μιας από τις παραστάσεις της ήταν που εμφανίστηκε στο καμαρίνι της ο υπασπιστής του Κεμάλ, Κιλί Τζαλίκ, μεταφέροντας πως «ο πρόεδρος έχει δεξίωση και σας προσκαλεί να λαμπρύνετε τη χοροεσπερίδα με την παρουσία σας». 

Η Ζωζώ Νταλμάς στα τσιγάρα Sante

Είναι γνωστή η συνέχεια: Η Νταλμάς πήγε στο πάρτι, ο Ατατούρκ με το που την είδε της πρότεινε να χορέψουν βαλς και επάνω στον χορό της ζήτησε να χορέψει γυμνή για εκείνον και τους προσκεκλημένους του. Η Νταλμάς το έκανε και αυτή εικάζω πως μπορεί, επίσης, η σκηνή να ήταν στο μυαλό του Τσιτσάνη, όταν στην Ντερμπεντέρισσα συνέχιζε με το «Δε γουστάρω τις παρόλες, σου ’ξηγήθηκα / στις ταβέρνες και στα καμπαρέ εγώ γεννήθηκα». Τι να μασήσει η Νταλμάς; Μέχρι να γνωρίσει τον Κεμάλ, δούλεψε σαν χορεύτρια και σουμπρέτα σε θιάσους που περιόδευσαν παντού στην Ευρώπη. Στην Αίγυπτο, πονηρό θηλυκό, κατεργάρα γυναίκα, το έπαιξε δίπορτο φλερτάροντας και με τον Βασιλιά Χασάν και με τον διάδοχο Φαρούκ. Πέταξε ό,τι φορούσε, έμεινε γυμνή και όταν ο χορός-στριπτίζ τελείωσε, ο θρύλος λέει ότι ο Κεμάλ τη σκέπασε με το φράκο του και της έβαλε στο χέρι ένα χαρτονόμισμα χιλίων λιρών Τουρκίας. 

Οι γνώμες βέβαια διίστανται. Πολλοί λένε πως τις χίλιες λίρες ο Κεμάλ τις άφησε στο κρεβάτι της, όταν μετά το πρώτο ερωτικό τους πατιρντί αναχώρησε εσπευσμένα, αφήνοντας τη Ζωζώ να κοιμάται αμέριμνη ως το μεσημέρι. Όταν η Νταλμάς ξύπνησε και βρήκε τις λίρες, έκοψε την φωτογραφία του Κεμάλ από το χαρτονόμισμα και του το επέστρεψε γράφοντας: «Η φωτογραφία σας ως ανάμνηση μου φτάνει, αφού αυτό που πραγματικά ήθελα από εσάς το πήρα». Τα μυαλά του και… χίλιες λίρες! Το λαβ στόρι άναψε ακαριαία και για τα επόμενα έξι χρόνια, ως και τον θάνατο του Ατατούρκ δηλαδή, η Ζωζώ και ο Κεμάλ έζησαν μια σχέση παράφορη, παρόλο που στις κατοπινές της συνεντεύξεις η Νταλμάς δήλωνε πως το μεταξύ τους δεν ήταν παρά μια απλή φιλία. Fuck buddies ή It’s complicated, ως γνωστόν, δεν υπήρχαν σε εκείνον τον αιώνα. 

Το πατρικό του Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη

Και να κάτι ακόμα που μου αρέσει να σκέφτομαι όταν περνώ έξω από το πατρικό του Ατατούρκ στην Αγίου Δημητρίου: δεν μπορεί, λέω μέσα μου, δεν μπορεί αυτοί οι δυο μετά τα σωματικά υγρά και τις λαγνείες, να μη μιλούσαν για τα χρόνια που πέρασαν στη Θεσσαλονίκη. Γιατί εδώ επάνω πρωτοτραγούδησε και έπαιξε οπερέτες η Νταλμάς, που ήρθε στη Θεσσαλονίκη εκδιωγμένη οικογενειακώς από την Κωνσταντινούπολη, ακολουθώντας αντίστροφη πορεία από τον κατοπινό εραστή της. Πώς θυμόντουσαν τη ζωή τους στις αρχές του αιώνα; Αναπολούσαν το καφέ Ντορέ, το θέατρο του Λευκού Πύργου και τον Κήπο των Πριγκίπων, το Ωδείο του Γραικού όπου η Νταλμάς πρωτόμαθε μουσική; Διηγήθηκε στον Κεμάλ τα σχετικά με τον πρώτο της γάμο με τον αεροπόρο Νίκο Παγώνη, που εξαιτίας της βίας που της άσκησε πήρε την απόφαση πως για κανέναν άντρα δεν αξίζει να χαλιέται η οποιαδήποτε γυναίκα; Και άραγε τι τσιγάρα να κάπνιζαν μετά τα φιλιά, αφού μια χρονιά πριν σμίξουν η Νταλμάς και ο Ατατούρκ, οι αδελφοί Κωνσταντίνου κυκλοφόρησαν στην Αθήνα τα διάσημα σιγαρέτα Σαντέ, με τη μυστηριώδη βαμπ ξανθιά γυναίκα του πακέτου να μην είναι άλλη από τη Ζωζώ.