Η μουσική του καλοκαιριού: Μια ιστορική αναδρομή

Πρέπει να ήταν στο μετρό, ή ίσως στο γραφείο, που άκουσα κάποιον να σιγομουρμουρίζει το ρυθμό του «Summertime» του George Gershwin και σκέφτηκα πως από το 1935, όταν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Colonial Theatre της Βοστόνης η όπερα «Porgy and Bess», για την οποία γράφτηκε το κομμάτι, άνθρωποι ανά τον κόσμο σιγομουρμουρίζουν αυτό τον σκοπό, εδώ και ενενήντα χρόνια. Μου αρέσουν πολλές εκτελέσεις, από την Billie Holiday, την Sarah Vaughan, την Ella Fitzgerald συνοδευόμενη από την τρομπέτα του Louis Armstrong, την instrumental βερσιόν του Sidney Bechet, την ποπ βερσιόν των Zombies από την δεκαετία του ’60 και την trip hop βερσιόν των Sublime —«Doin’ Time». Η τελευταία εκτέλεση που άκουσα και μου άρεσε, ήταν αυτή της Φλέρυς Νταντωνάκη, που μεταδόθηκε πρώτη φορά το 1980 στο Τρίτο Πρόγραμμα, όταν διευθυντής ήταν ακόμα ο Μάνος Χατζιδάκις.

Υπάρχουν αμέτρητα τραγούδια που αναφέρονται σε περασμένα καλοκαίρια, γεμάτα από αξέχαστους έρωτες και ανέμελα απογεύματα στην παραλία, ενώ ολόκληρα είδη μουσικής, όπως η «surf rock», είναι αφιερωμένα σε αυτή την εποχή του χρόνου. Συνήθως instrumental  —με σημαντική εξαίρεση τη δισκογραφία των Beach Boys— τα «surf rock» κομμάτια δανείζονται συχνά παλαιότερους, πασίγνωστους σκοπούς, όπως την «Μισιρλού», το καουμπόικο «(Ghost) Riders in the Sky», ή ακόμα και το κυρίως θέμα από την «Λίμνη των Κύκνων» του Τσαϊκόφσκι και τους μεταμορφώνουν σε απλά, αλλά γρήγορα και γεμάτα ενέργεια κομμάτια, ιδανικά για να σερφάρεις επάνω στα κύματα. Η μουσική αυτή απογειώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ‘60 και μέχρι το 1970 είχε ξεχαστεί σχεδόν από όλους. Υπήρξαν, βέβαια, πολλοί που συνέχισαν να την ακούν ευλαβικά και απόδειξη αυτού ήταν η επιτυχία του σάουντρακ της ταινίας «Pulp Fiction» (1994), του Κουέντιν Ταραντίνο. Το σάουντρακ της ταινίας επέστρεψε στην επικαιρότητα το 1999, αυτή τη φορά για τους λάθος λόγους, όταν αποκαλύφθηκε πως το άκουγαν στο αυτοκίνητο ο Έρικ Χάρις και ο Ντίλαν Κλίμπολντ (μέσα από ένα ερασιτεχνικό βίντεο που τράβηξαν οι ίδιοι), λίγο πριν σκοτώσουν 16 άτομα και τραυματίσουν σοβαρά άλλα 23, στο συμβάν που έμεινε στην ιστορία ως η «σφαγή στο λύκειο Κολουμπάιν», στο Κολοράντο των Η.Π.Α.

Από την δεκαετία του 1990 και ύστερα, οι περισσότερες συναυλίες και τα περισσότερα φεστιβάλ που διοργανώνονταν κοντά σε παραλίες έπαιζαν ηλεκτρονική μουσική. Ξεκινώντας από trance μουσική και φτάνοντας μέχρι τον Fatboy Slim και τον Tiësto, η «καλοκαιρινή μουσική» ταυτίστηκε με τα μπάσα και τις μελωδίες της electronica, σε μερικά άκρως τουριστικά ελληνικά νησιά ή στην Ίμπιζα της Ισπανίας, για παράδειγμα, συναντώντας και τεράστια οικονομική επιτυχία. Ένας απόηχος αυτής της «χρυσής εποχής» υπάρχει μέχρι και σήμερα, αλλά βέβαια οι μουσικοί δεν μπορούν να επιβιώσουν πια μόνο από το καλοκαιρινό τους tour. Η ραπ και η trap μουσική, τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως, έχουν σήμερα την μεγαλύτερη απήχηση στο νεανικό κοινό και τραγούδια με θέμα το καλοκαίρι δεν λείπουν ούτε από το δικό τους ρεπερτόριο.