Θα μπορούσε κάποιος σαν τον Serge Gainsbourg να τραγουδά σήμερα;

Όταν η Charlotte Gainsbourg ήταν 12 ετών πρωταγωνιστούσε με τoν πατέρα της, τον 54χρονο τότε Serge Gainsbourg, σε ένα βίντεο κλιπ για το κομμάτι «Lemon Incest»: η Charlotte φορούσε μόνο το εσώρουχό της κι εκείνος δεν φορούσε πουκάμισο. Η μουσική ήταν αισθησιακή και γινόταν λόγος «για τον έρωτα που δεν θα κάνουμε ποτέ» και για το πόσο η μικρή Charlotte είναι «ένα παιδί να το πιεις στο ποτήρι». Εκείνη την εποχή, το 1984, παρά τις υπόκωφες γκρίνιες, η ευαισθησία για τέτοια θέματα ήταν ανύπαρκτη. Το MTV λογόκρινε το βίντεο κλιπ αλλά το κομμάτι με τον καθόλου διφορούμενο τίτλο και στίχους όπως «Σ’ αγαπώ πιο πολύ απ’ οτιδήποτε άλλο» και «Αιμομιξία λεμόνι…μπαμπά μπαμπά» γνώρισε μεγάλη επιτυχία. 

Σήμερα μπορεί να ακούσει κανείς το «Lemon incest» στο Spotify που δεν λογοκρίνει και, όπως λέει ο εκπρόσωπός του, αναδεικνύει την εξέλιξη των ηθών μέσω της μουσικής. Ορισμένα τραγούδια του Gainsbourg που παλιότερα είχαν εξοργίσει μέρος του κοινού –το «Love on the Beat» και «Je t’aime…moi non plus»–, περνούν σήμερα χωρίς πρόβλημα, παρά τη μεγαλύτερη ευαισθησία για τα ζητήματα της παιδεραστίας και της σεξουαλικής βίας. Το 2019 η σουηδική πλατφόρμα ροής μουσικής δημιούργησε ένα podcast για την καριέρα του Serge Gainsbourg με τον τίτλο Initial SG στο οποίο καλλιτέχνες όπως ο Beck, οι Arctic Monkeys, οι Massive Attack και οι Radiohead παραδέχονται τις επιρροές τους από τον Γάλλο «αλχημιστή του ήχου». Iδιαίτερα το άλμπουμ του Histoire de Melody Neslon του 1971 φαίνεται ότι παραμένει πηγή έμπνευσης για πολλούς μουσικούς.

Αν και πολλοί άνθρωποι στη Γαλλία πιστεύουν ότι ο Gainsbourg παραβίασε ένα όριο όταν τραγουδούσε μαζί με τη Charlotte, ήδη από τη δεκαετία του 1960 και 1970 πολλά κομμάτια περιείχαν υπαινιγμούς σεξουαλικότητας ανηλίκων: για παράδειγμα, το «Les sucettes», ένα ακόμη κομμάτι του Gainsbourg, που τραγουδούσε η France Gall, 18 ετών εκείνη την εποχή, μιλούσε για την πεολειξία, πλην όμως η νεαρή τραγουδίστρια με το αθώο πρόσωπο δεν είχε καταλάβει τίποτα. Nόμιζε ότι μιλούσε για γλειφιτζούρια.

Αν και ο Gainsbourg έχει κατακτήσει μια θέση στο απυρόβλητο και εκτιμάται με κριτήρια μιας περασμένης εποχής, η συμπεριφορά του –όχι μόνο η μουσική του– θα ήταν σήμερα απαράδεκτη: σε πολλές δημόσιες εμφανίσεις του ήταν μεθυσμένος και είχε προσπαθήσει να φιλήσει άλλοτε την Catherine Deneuve, άλλοτε τη Whitney Houston στην οποία, σε τηλεοπτική εκπομπή, είπε ότι θέλει να τη «γαμήσει». Η Ηοuston έγινε έξαλλη. Πριν από λίγες εβδομάδες, η Γαλλίδα τραγουδίστρια Lio, γνωστή, μεταξύ άλλων, από την επιτυχία «Banana Split» –με εξίσου σεξουαλικό περιεχόμενο– είπε στο Arte Radio ότι ο Gainsbourg ήταν ο Ηarvey Weistein του παρελθόντος.

Η Charlotte έχει απαντήσει πολλές φορές σε ερωτήσεις σχετικά με το «Lemon Incest» αλλά επιμένει ότι ήταν εντελώς αθώο κι ότι ο Gainsbourg έπαιζε με τις λέξεις lemon zest, lemon incest. Αλλά παραδέχεται ότι ένα τέτοιο κομμάτι δεν θα είχε την τύχη του «Lemon Incest» που έμεινε 10 εβδομάδες στο Top 10. Στην εποχή του #ΜeToo και του Twitter ο Gainsbourg δεν θα μπορούσε να επιζήσει ως provocateur. Ήδη, το 1979, όταν έκανε μια reggae διασκευή της Μασσαλιώτιδας υπήρχαν πολλοί που τον κατηγόρησαν ότι ήθελε να βγάλει λεφτά από τον εθνικό ύμνο της Γαλλίας. H Charlotte Gainsbourg λέει ότι σήμερα όλα είναι «βαρετά» και ότι καλλιτέχνες σαν τον πατέρα της, που ήταν τόσο outsiders όσο και insiders και που χρησιμοποιούσαν την πρόκληση σαν όπλο για να ταρακουνήσουν την κοινωνία, δεν είναι καλοδεχούμενοι. Κι ότι δεν τους λένε πια provocateurs, τους λένε διεστραμμένους.