29 Σεπτεμβρίου: Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για την Απώλεια και τη Σπατάλη του Φαγητού

• Σωκράτης: Οι μεν λοιποί ζώσιν ίνα εσθιώσιν, αυτός δε εσθίω ίνα ζω. Οι άλλοι ζουν για να τρώνε, εγώ τρώω για να ζω.
• Αριστοτέλης: Τας ουσίας αι μικραί δαπάναι δαπανώσι. Αυτά που έχουμε οι μικρές δαπάνες τα δαπανούν.

Η Γενική Συνέλευση του Ο.Η.Ε. στις 19 Δεκεμβρίου 2019, όρισε την 29η Σεπτεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Ενημέρωσης για την Απώλεια και τη Σπατάλη του Φαγητού. 

Ένα από τα αυτονόητα πράγματα είναι το φαγητό. Βρίσκεται καθημερινά στο τραπέζι μας, συχνά σε αφθονία, και ξεχνάμε ότι πίσω από κάθε φέτα ψωμί, κάθε καρπό, κάθε πιάτο φαγητού, κρύβονται γη, νερό, ήλιος, εργασία, χρόνος και ανθρώπινος μόχθος. Ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε την τροφή αποκαλύπτει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τη φύση, την εργασία και τον άνθρωπο.

Η απώλεια τροφίμων συμβαίνει από την παραγωγή και τη συγκομιδή μέχρι τη μεταφορά και την αποθήκευση. Η σπατάλη, από την άλλη, συνδέεται ιδιαίτερα με τη διανομή, την εστίαση και την κατανάλωση. Τρόφιμα που θα μπορούσαν να θρέψουν ανθρώπους καταλήγουν στα απορρίμματα, ενώ παράλληλα εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια.

Ένα μικρό κομμάτι τροφίμου που πετιέται στα σκουπίδια είναι ένα μέρος του φυσικού και ανθρώπινου πλούτου που χάθηκε χωρίς λόγο.. Ο άνθρωπος του σύγχρονου κόσμου απέκτησε τεράστια δυνατότητα παραγωγής και κατανάλωσης, αλλά η αφθονία δεν τον έκανε σοφότερο.

Οι προηγούμενες κοινωνίες γνώριζαν την αξία της τροφής. Το ψωμί δεν ήταν μόνο τροφή, ήταν σύμβολο ζωής, φιλοξενίας και κοινωνικοποίησης. «Έχουμε φάει μαζί ψωμί» έλεγαν και έδειχναν έτσι την φιλία, την φιλοξενία και την κοινωνικότητα τους. Η ελληνική παράδοση, ιδιαίτερα, συνέδεσε το ψωμί και τους καρπούς της γης με τον μόχθο του ανθρώπου και με τη γενναιοδωρία της φύσης. Η φράση «μην πετάς το ψωμί» ήταν ένας στοιχειώδης κανόνας σεβασμού.

Σήμερα χρειάζεται να ξαναβρούμε αυτή την απλή σοφία. Να αγοράζουμε όσα χρειαζόμαστε, να αξιοποιούμε τα περισσεύματα, να αποθηκεύουμε σωστά τα τρόφιμα, να διακρίνουμε την πραγματική ανάγκη από την υπερβολή. Η τροφή δεν είναι ένα αναλώσιμο αντικείμενο.

Η αντιμετώπιση της σπατάλης του φαγητού δεν απαιτεί πάντοτε μεγάλες και θεαματικές πράξεις. Αρχίζει από μια μικρή αλλαγή στη συμπεριφορά μας: Από τον τρόπο που γεμίζουμε το πιάτο μας, από αυτό που αγοράζουμε, από αυτό που αφήνουμε να χαλάσει στο ψυγείο, από αυτό που αποφασίζουμε να μη θεωρήσουμε «περιττό».

Γι’ αυτό η 29η Σεπτεμβρίου δεν μας ζητά απλώς να «πετάμε λιγότερο φαγητό». Μας ζητά να αλλάξουμε τρόπο σκέψης. Να περάσουμε από την κατανάλωση στη συνείδηση, από την αφθονία στην ευγνωμοσύνη και από την αδιαφορία στον σεβασμό.

Το ερώτημα είναι αν έχουμε συνείδηση ώστε να μη χορταίνουμε εμείς, πετώντας τη ζωή των άλλων και τους πόρους της γης στα σκουπίδια. Γιατί ένα πιάτο που πετιέται χωρίς δεύτερη σκέψη μπορεί να είναι για κάποιον άλλον ένα πιάτο που δεν θα υπάρξει ποτέ.