Από τα φοιτητικά πάρτι της Κέρκυρας στα άδυτα της διερμηνείας: Μια παρέα που έκανε τη μετάφραση success story

Αν έχεις ζήσει έστω και λίγο τη φοιτητική ζωή της περιφέρειας, ξέρεις το συναίσθημα. Χειμώνας στην Παλιά Πόλη της Κέρκυρας, υγρασία, καφέδες στον Ζήσιμο στο Λιστόν, πάρτι σε σπίτια στην Πόρτα Ρεμούντα και τα βράδια χορός μέχρι το πρωί στα κλαμπ του Εμπορικού. Εκεί, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, μια μικρή ομάδα φοιτητών του νεοσύστατου τότε Τμήματος Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου δεν σπούδαζε απλώς ξένες γλώσσες. Έχτιζε, χωρίς να το ξέρει, το μέλλον της premium μεταφραστικής αγοράς στην Ελλάδα.

Το 1996 αυτή η παρέα ίδρυσε στην Αθήνα την Alphabet. Σήμερα, 30 χρόνια μετά, οι ίδιοι άνθρωποι κάθονται μπροστά από τα μικρόφωνα και, μέσα από τα 9 πρώτα επεισόδια της σειράς podcast «Words That Travel» μας χαρίζουν τις πιο απολαυστικές, backstage ιστορίες για το πώς είναι να ζεις μεταφράζοντας τον κόσμο. Από τα αυστηρά πρωτόκολλα της βασιλικής εθιμοτυπίας για τον Πρίγκιπα Κάρολο και τα «χειρουργικά» δικαστικά θρίλερ, μέχρι το localization διεθνών κολοσσών και τη μάχη με την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Όταν η καμπίνα γίνεται extreme sport

Σκέψου το εξής: βρίσκεσαι σε ένα διεθνές συνέδριο. Ή παρακολουθείς μια κρίσιμη πολιτική γεωπολιτική συζήτηση στην τηλεόραση. Οι ηγέτες μιλούν, οι επιχειρηματίες κλείνουν deals εκατομμυρίων και ανάμεσά τους υπάρχει μια αόρατη γέφυρα. Άνθρωποι μέσα σε μια καμπίνα φορούν τα ακουστικά τους και επιστρατεύουν κάθε νευρώνα του εγκεφάλου τους, για να μεταφέρουν όχι απλώς λέξεις, αλλά νόημα, συναίσθημα και κουλτούρα σε πραγματικό χρόνο.

Αυτός είναι ο κόσμος της διερμηνείας και της μετάφρασης. Ένας κόσμος γεμάτος αδρεναλίνη, παρασκήνιο και high-stakes καταστάσεις, που όμως σπάνια βλέπουμε στην πρώτη γραμμή. Στα επεισόδια του podcast, η Μάρθα Βογιατζή, ο Τζαννής Σταυρόπουλος σε βάζουν μέσα στη «γυάλινη καμπίνα» της ταυτόχρονης διερμηνείας, ενώ η Μαρία Μπέκα, μετά από 24 χρόνια στο Μεταφραστικό Κέντρο των Οργάνων της ΕΕ, απαντά χωρίς περιστροφές για τα πρότυπα, το eTranslation, τα αναπαραγόμενα λάθη και το τι δεν μπορεί να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Μέσα στην καμπίνα, ο χρόνος λειτουργεί διαφορετικά. Πρέπει να ακούς, να επεξεργάζεσαι, να μεταφράζεις και να μιλάς σχεδόν ταυτόχρονα, αποφεύγοντας δεξιοτεχνικά τις παγίδες. Από το βάπτισμα του πυρός σε συνέδρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίπλα σε θρυλικά ονόματα του χώρου όπως η Ρούλα Στράτου, μέχρι την ταυτόχρονη διερμηνεία στον τότε Πρίγκιπα Κάρολο και τα ταχύρρυθμα μαθήματα βασιλικής εθιμοτυπίας λίγα λεπτά πριν ανάψει το πράσινο φως ή τη διαχείριση της ψυχολογικής έντασης κατά τη μετάφραση για την αμερικανική εταιρεία που διαχειρίστηκε την αεροπορική τραγωδία της Helios στο Γραμματικό, το «Words That Travel» αποδεικνύει ότι οι λέξεις μπορούν να γίνουν το ίδιο επικίνδυνες ή σωτήριες με ένα νυστέρι.

Μπορεί ένα ρομπότ να νιώσει τη μόδα, τον νόμο ή το global software;

Στην εποχή του ChatGPT, το μεγάλο ερώτημα είναι ένα: θα μας αντικαταστήσουν οι μηχανές; Ο Γιάννης Παπανικολάου (managing partner της Alphabet) παίρνει το θέμα προσωπικά και ανοίγει το debate με τους κορυφαίους του είδους.

• Με τον Στέλιο Πιπερίδη (Διευθυντή Ερευνών στο ΙΕΛ / ΕΚ «Αθηνά») αναλύουν τα όρια της Μηχανικής Μάθησης. Spoiler: Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο, αλλά δεν έχει ζήσει, δεν έχει ερωτευτεί, δεν έχει κλάψει. Και η γλώσσα χρειάζεται βιώματα.
• Με τον Πέτρο Ρωμαίο, πολύπειρο Μεταφραστή, Διερμηνέα και Υπεύθυνο Προγραμμάτων Σπουδών συζητούν για την κατάσταση, σε ακαδημαϊκό επίπεδο, των αντίστοιχων σπουδών. Τι ανησυχεί τους υποψήφιους σπουδαστές; Δεν φοβούνται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα εξαλείψει αυτό το επάγγελμα;
• Με τη Στέλλα Χαμακιώτη, έμπειρη μεταφράστρια και ειδική στο transcreation (τη δημιουργική απόδοση), βλέπουμε πώς μεταφράζεται η κινηματογραφική αφήγηση μιας καμπάνιας μόδας, οι λεπτές ισορροπίες στα high-end δερμοκαλλυντικά ή οι ιατρικές κλινικές μελέτες. Εκεί που οι αλγόριθμοι βγάζουν σφάλμα, η ανθρώπινη διαίσθηση μεγαλουργεί.
• Με τον δικηγόρο Σωτήρη Φωτέα (Partner στην AKL), μπαίνουν στα άδυτα της νομικής μετάφρασης. Εκεί που μια λάθος λέξη, ένα λάθος κόμμα, μπορεί να τινάξει στον αέρα ένα deal εκατομμυρίων ή να αλλάξει την έκβαση μιας δίκης.
• Με τον Χάρη Συρούνη, Partner στην KPMG Ελλάδας, μιλούν για την ορολογική συνέπεια και τις εκθέσεις ορκωτών ελεγκτών, εξηγώντας γιατί ένα λάθος στη μετάφραση της έκφρασης «going concern» μπορεί να αλλάξει το νόημα μιας οικονομικής κατάστασης.

Τι επιφυλάσσει το μέλλον;

Το ταξίδι των λέξεων δεν σταματά εδώ. Στις θεματικές που σχεδιάζονται για τα επόμενα επεισόδια, το podcast ετοιμάζεται να βουτήξει σε ακόμα πιο συναρπαστικά νερά: από τα αμφιθέατρα της Κέρκυρας και στις γεμάτες ρομαντισμό και άγνοια κινδύνου δεκαετίες των '80s και '90s, μέχρι το πώς χτίζεται μια ολόκληρη αγορά από το μηδέν, βασισμένη στην εμπιστοσύνη, την αλληλοϋποστήριξη και όχι στην απλή συναλλαγή.

Αλλά και από τη νευροεπιστήμη και το πώς ο εγκέφαλός μας αντιδρά ασυνείδητα σε συγκεκριμένες λέξεις-κλειδιά, μέχρι τη «γλώσσα της βιωσιμότητας» και τα ESG κριτήρια που ανασχηματίζουν το σύγχρονο επιχειρείν. Παράλληλα, στο τραπέζι θα μπουν θέματα όπως το στρατηγικό rebranding, αλλά και η δύναμη της γλώσσας στην προσωπική μας εξέλιξη – το πώς, δηλαδή, οι λέξεις που επιλέγουμε καθημερινά διαμορφώνουν την ίδια μας την πραγματικότητα.

Γιατί πρέπει να το βάλεις στα ακουστικά σου τώρα;

Τα 9 πρώτα επεισόδια του «Words That Travel» αποτελούν τον ιδανικό οδηγό για το scroll-down της επιστροφής στο σπίτι, για το γυμναστήριο ή για εκείνα τα βράδια που θέλεις να ακούσεις κάτι που θα σε κάνει λίγο πιο έξυπνο. Σου θυμίζουν ότι σε έναν κόσμο που απομονώνεται πίσω από οθόνες, οι λέξεις παραμένουν το πιο ισχυρό, το πιο επικίνδυνο και το πιο όμορφο όχημα για να έρθουμε κοντά.

Και η ομάδα της Alphabet ξέρει πώς να τις οδηγεί σωστά.

Μπείτε στον κόσμο του «Words That Travel» εδώ