Παριανό μάρμαρο στην Κέα κατά τον 6ο αι. και 5ο αιώνα π.Χ.

• Μιχαήλ Άγγελος: Είδα τον άγγελο μέσα στο μάρμαρο και σκάλιζα μέχρι να τον ελευθερώσω.
• Μια γιαγιά απευθύνθηκε στον γλύπτη Λευτέρη Βαλάκα: Πως ήξερες παιδί μου ότι αυτός ο άνθρωπος ( μια προτομή) ήταν μέσα στο μάρμαρο;
• Βίκτωρ Ουγκώ: Σε μια γυναίκα, η σάρκα πρέπει να είναι σαν μάρμαρο. Σε ένα άγαλμα, το μάρμαρο πρέπει να είναι σαν σάρκα.

Παριανό μάρμαρο ή Παρία λίθος ή Λυχνίτης (λόγω της εξόρυξής του από βαθιές στοές που φωτίζονταν με λύχνους)

Το μάρμαρο αυτό ήταν περιζήτητο μέχρι που άρχισε η εκμετάλλευση του πεντελικού μαρμάρου. Η εργασία αυτή έχει σκοπό μια πρώτη καταγραφή των έργων, αρχιτεκτονικής και γλυπτικής, από παριανό μάρμαρο στην Κέα. Από τα μνημεία που σώθηκαν προκύπτει ότι και στην Κέα έχουμε πυκνότητα έργων από Παρία λίθο το τελευταίο τρίτο του 6ου π.Χ. αιώνα κ.ε.

Ο ελληνικός κόσμος στον 6ο αι. π.Χ. καταγράφει διαρκή και σταθερή ανοδική πορεία. Όλες οι πόλεις, και οι μικρότερες, αυτοδιοικούνται με οικείους νόμους (αυτοθέσμιση). Οι ολιγαρχικοί εκφράζουν πολιτικά την αριστοκρατική τάξη, τους εύπορους επιχειρηματίες και τα «γένη» των γαιοκτημόνων ενώ οι δημοκρατικοί στηρίζουν τους εργαζόμενους και τα πολιτικά τους δικαιώματα καθώς και τις νέες τάξεις: επαγγελματίες, βιοτέχνες, εμπόρους, ναυτικούς.

Παράλληλα προς την πορεία για τη δημοκρατία υπάρχει η εκτροπή προς την τυραννία. Τα πολιτικά πάθη ήταν έντονα και εκφράζονταν διαφορετικά από πόλη σε πόλη. Οι τύραννοι συγκρούστηκαν με την ολιγαρχία και πολλές φορές κέρδισαν την εξουσία. Στην Αθήνα υπάρχει τάση για πρόοδο και διαφαίνεται αγάπη για τη ζωή με κέντρο τον άνθρωπο.

O Σόλων, στις αρχές του 6ου αιώνα, εφαρμόζει μέτρα και νόμους ευνοϊκούς για τις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις.

Εμφανίζονται λαϊκά δικαστήρια, η εκκλησία του Δήμου και η βουλή των Τετρακοσίων. Έτσι καθιερώθηκε ένα σύστημα δημοκρατικής πολιτικής και διακυβερνήσεως πρωτοφανές στον τότε κόσμο.

Στην αρχιτεκτονική αναπτύσσεται ο Δωρικός ρυθμός ενώ ο Ιωνικός περιορίζεται στα νησιά και στην Μικρά Ασία. Τα ιωνικά και τα νησιώτικα εργαστήρια γλυπτικής αντιστοιχίζονται και εναρμονίζονται με τον ιωνικό ρυθμό στην αρχιτεκτονική. Αυτά τα εργαστήρια γλυπτικής του 6ου αιώνα θα παραγάγουν αριστουργήματα σε πολλά νησιά του Αιγαίου: Πάρος, Κέα, Δήλος, Νάξος, Χίος...

Οι εδικοί μιλούν για παριανά, ναξιακά, ευβοϊκά εργαστήρια στην Κέα, καθώς και για αττικά, αφού η Κέα ήταν «τμήμα» της Αττικής. Στο τελευταίο τρίτο του 6ου αι. π.Χ. στην Πάρο η λατόμευση, η εκμετάλλευση και η διακίνηση μαρμάρου ήταν η βέλτιστη και σε άμεση σχέση με την τεχνική, την αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική δημιουργία. Τα γλυπτά και τα αρχιτεκτονικά μέλη έφευγαν από τα εργαστήρια των λατομείων της Πάρου με τα ελάχιστα άπεργα, πάχους 2.5 με 3 εκ., ώστε να εξαλειφθεί η πιθανότητα παρουσίασης εκπλήξεων όπως ατέλειες, έγκλειστα, κομοί... στην ωφέλιμη μάζα του υλικού. Ταξίδευαν με ασφάλεια από την Πάρο στους τόπους όπου θα χρησιμοποιούντο και εκεί γινόταν η τελική κατεργασία στο γλυπτό ή στο αρχιτεκτονικό μέλος από καλλιτέχνες ή αρχιτεχνίτες παριανούς και ντόπιους. Ταξίδευαν και ακατέργαστοι όγκοι από το λατομείο προς διαφόρους τόπους. Το ταξίδι από την Πάρο στην Κέα ήταν σύντομο, μερικές ώρες με ευνοϊκό άνεμο. Πιο κοντινός όρμος προς την Πάρο, ήταν της Καρθαίας. Η μεταφορά γλυπτών ή αρχιτεκτονικών μελών από τα λιμάνια-φυσικούς όρμους, έως την ενδοχώρα της Κέας γινόταν με ζώα, και ίσως μόνο σ’ ένα τμήμα του νησιού, όπου οι υψομετρικές διαφορές ήταν σχετικά μικρές, ήταν δυνατόν να μεταφέρονται με τροχοφόρες άμαξες της εποχής.

Η Κέα και η Πάρος ανήκαν στην αυτή πολιτιστική και καλλιτεχνική ομάδα του ιωνικού ελληνισμού των Κυκλάδων. Κατά την αρχαϊκή περίοδο η Κέα διατήρησε στενές καλλιτεχνικές σχέσεις με την Πάρο. Οι γλύπτες της Κέας γνώριζαν την καλλιτεχνική παραγωγή της Πάρου, ενώ η απλή αναφορά ενός πρώτου καταλόγου περίοπτων έργων του 6ου αι. π.Χ. δείχνει ότι η συστηματική εισαγωγή παριανού μαρμάρου έγινε κατά το τελευταίο τρίτο του 6ου αι. π.Χ. Η παρουσία του παριανού μαρμάρου ανιχνεύεται στην Κέα από το 530 π.Χ. με τη δημιουργία περίοπτων πλαστικών έργων. Κούροι και μια Kόρη έχουν βρεθεί στις τέσσερις αρχαίες πόλεις της Κέας: Κορησία, Ιουλίδα, Ποίσσες, Καρθαία.