Tsoula: Μια λέξη, ένα φυλαχτό, ένα φεστιβάλ

Για δεύτερη χρονιά, το Tsoula Festival επιστρέφει στην Αστυπάλαια από τις 4 έως τις 12 Ιουλίου, μετατρέποντας την «Πεταλούδα του Αιγαίου» σε έναν τόπο συνάντησης μουσικής, σινεμά, συζητήσεων και καλοκαιρινών ιστοριών. Το φεστιβάλ δανείζεται το όνομά του από την Τσούλα, το παραδοσιακό ασημένιο φυλαχτό των γυναικών του νησιού που προστάτευε από το κακό μάτι και σήμερα λειτουργεί ως σύμβολο σύνδεσης παράδοσης και σύγχρονης δημιουργίας. Ο Τάσος Μπιμπισίδης, η Βάλια Ζαμπάρα και η Νάνσυ Φαφούτη μάς μιλούν για την ιδέα που γεννήθηκε κάτω από ένα δέντρο, περιμένοντας το καράβι της επιστροφής, και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο ιδιαίτερες καλοκαιρινές διοργανώσεις του Αιγαίου.

Τάσος Μπιμπισίδης, Βάλια Ζαμπάρα και Νάνσυ Φαφούτη μιλούν για το Tsoula Festival

Ποιοι είστε οι «τρεις Τσουλαίοι»; Δώστε μας ένα στόρι της ομάδας.
Πρώτα απ’ όλα είμαστε τρεις φίλοι. Ενωθήκαμε μέσα από τη δουλειά δέκα χρόνια πριν – δημοσιογράφοι και οι τρεις – όταν δουλεύαμε παρέα στο ίδιο περιοδικό. Μετά από μερικά χρόνια ακολούθησε ο καθένας διαφορετική επαγγελματική πορεία – μάρκετινγκ, social media, επικοινωνία, τηλεόραση – αλλά παραμείναμε πολύ κοντά. Ίσως πιο κοντά και από πριν. Ανά διαστήματα ψάχναμε τρόπους για να συνεχίσουμε να είμαστε δημιουργικοί οι τρεις μας. Προσπαθήσαμε να γράψουμε σενάρια, σκεφτόμασταν ιδέες για διάφορα παράδοξα πρότζεκτ και τελικά τα καταφέραμε μέσω της Τσούλας.

Γιατί Αστυπάλαια; Από όλα τα νησιά του Αιγαίου, τι ήταν αυτό που σας έκανε να πιστέψετε ότι η Αστυπάλαια δεν είναι απλώς ένας όμορφος προορισμός αλλά ο κατάλληλος τόπος για να γεννηθεί ένα φεστιβάλ;
Μάλλον η μοίρα μάς έφερε εκεί. Ένα ταξίδι της τελευταίας στιγμής στο νησί, το καλοκαίρι του 2024, μάς έφερε στην Αστυπάλαια. Περάσαμε φανταστικά – ήταν από αυτά τα τριήμερα που λες «πάω να χαλαρώσω» και τελικά ζεις ένα ολόκληρο καλοκαίρι μέσα σε λίγες μέρες. Πριν φύγουμε από το νησί, σκεφτήκαμε ότι πρέπει να αφήσουμε κάτι πίσω, γιατί μας είχε φερθεί πολύ καλά η ζωή. Όσο περιμέναμε το πλοίο της επιστροφής, η μία κουβέντα έφερε την άλλη και να ’μαστε.

Αν γυρίσουμε σε εκείνη τη στιγμή όπου περιμένατε το καράβι της επιστροφής και πετάχτηκε η ιδέα «γιατί δεν κάνουμε ένα φεστιβάλ;», ποια ήταν η πρώτη εικόνα που είχατε στο μυαλό σας;
Πετσέτες στην άμμο, ένα ηχειάκι που έπαιζε μελαγχολικά κομμάτια των 00s και απόλυτη ελευθερία να πεις ό,τι τρελή ιδέα σου κατεβαίνει στο κεφάλι. Όλο αυτό προέκυψε τόσο αβίαστα και αθώα, που δεν φανταζόμασταν ότι δέκα μήνες μετά τόσοι πολλοί άνθρωποι θα ζούσαν τόσο όμορφες εμπειρίες με αφορμή μια χαζοκουβέντα που κάναμε οι τρεις μας κάτω από ένα δέντρο.

Πόσο δύσκολο ήταν να περάσετε από μια καλοκαιρινή κουβέντα μεταξύ φίλων σε μια διοργάνωση που τελικά πραγματοποιήθηκε μέσα σε λίγους μήνες;
Πανδύσκολο. Απαίτησε πολλά ξενύχτια, άπειρες draft ιδέες που πάλευαν να γίνουν final, δεκάδες ζητήματα που προέκυπταν κι απαιτούσαν άμεσες λύσεις ενώ βρισκόμασταν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά τελικά αυτό που πολλές φορές έμοιαζε ακατόρθωτο έγινε φεστιβάλ. Δεν το λες και λίγο.

Το φεστιβάλ δανείζεται το όνομά του από ένα παραδοσιακό φυλαχτό του νησιού. Τι είναι αυτό που θέλετε να «προστατεύει» σήμερα η δική σας Τσούλα;
Τον αυθορμητισμό της σύνδεσης των ανθρώπων. Τις καλημέρες που μοιράζονται μεταξύ αγνώστων, οι οποίοι τελικά γίνονται παρέες. Την αφιλτράριστη χαρά να χορεύουμε και να τραγουδάμε όλοι μαζί σε ένα από τα πιο αυθεντικά μέρη του Αιγαίου.

Πώς αντέδρασαν οι άνθρωποι της Αστυπάλαιας όταν τρεις μη Αστυπαλίτες εμφανίστηκαν με την ιδέα ενός νέου φεστιβάλ;
Η αλήθεια είναι πως δεν ήρθαμε ουρανοκατέβατοι. Η συνεργάτιδά μας και Αστυπαλίτισσα Μαρία Καμπούρη μάς σύστησε στον δήμο, τους παρουσιάσαμε την ιδέα μας, τους άρεσε και προχώρησε. Ήταν πολύ ανοιχτοί και μας έδωσαν μία ελευθερία που μας έκανε πολύ δημιουργικούς, πράγμα που δεν συναντάς τόσο συχνά. Καχυποψία συναντήσαμε σχετικά με το όνομα του φεστιβάλ, που από αρκετούς ντόπιους θεωρήθηκε προβοκατόρικο.

Τι αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολο απ’ όσο φανταζόσασταν όταν ξεκινήσατε;
Όταν ξεκινήσαμε, δεν περιμέναμε ότι θα υπήρχαν τόσες αντιδράσεις σχετικά με το όνομα του φεστιβάλ, με δεδομένο ότι είχαμε στο νου μας πως ήδη το νησί είχε κάνει ένα μικρό branding με το παραδοσιακό του φυλαχτό. Όταν το επισκεφτήκαμε, μας προσέφεραν φυλαχτά, μια γάτα τη φώναζαν Τσούλα, είχαμε την αίσθηση ότι ήταν πολύ σημαντικό κομμάτι της κουλτούρας του νησιού. Όμως τελικά δεν ήταν κοινά αποδεκτό. Υπήρχε μία ομάδα ντόπιων που μάζευαν υπογραφές να αλλάξει το όνομα του φεστιβάλ· ήταν κάτι που μας δημιούργησε μεγάλη δυσφορία και για μία περίοδο χάσαμε τον ενθουσιασμό μας για αυτό που κάναμε. Θεωρούμε και ελπίζουμε ότι φέτος δεν υπάρχουν στον ίδιο βαθμό ενστάσεις.

Ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που πήρατε από την πρώτη διοργάνωση;
Ότι δεν πρέπει να έχουμε ως δεδομένο ότι όλοι σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο όπως εμείς. Και κάτι άσχετο: ότι είναι φανταστικό να δουλεύεις δίπλα στη θάλασσα. Θα λέγαμε ότι ήταν σχεδόν life changing.

Ένα σχόλιο από επισκέπτη ή κάτοικο του νησιού που θεωρείτε ότι περιέγραψε καλύτερα τι είναι τελικά το Tsoula Festival;
«Δεν έχω ξαναδεί πιο καλιαρντό φεστιβάλ».

Λέτε συχνά ότι θέλετε να μοιάζει περισσότερο με διακοπές παρά με φεστιβάλ. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Σημαίνει να ξυπνάς μεσημέρι, να τρως με την αλμύρα, να πίνεις τον καφέ σου σε ένα μπαλκόνι, να λες σαχλαμάρες με random κόσμο. Δεν μας ενδιαφέρει η αίσθηση του «πρέπει να προλάβω τα πάντα». Μας ενδιαφέρει η εμπειρία. Να υπάρχει χώρος για αυθορμητισμό, για ξεκούραση, για σύνδεση με τον τόπο.

Αν έπρεπε να επιλέξετε τρεις εικόνες που συνοψίζουν το πρώτο Tsoula Festival, ποιες θα ήταν;

Τάσος: Ένα ζευγαράκι που φιλιόταν στην πανσέληνο την ώρα που τραγουδούσε η Λένα Κιτσοπούλου.
Νάνσυ: Μια παρέα teenagers που μας έκαναν οτοστόπ και μας ρωτούσαν αν έχουμε δει από κοντά τη Dua Lipa.
Βάλια: Τα μουγκρητά από το κατσικάκι της Γωγώς Δελογιάννη στο πανηγύρι.

Ποια ήταν η πιο συγκινητική στιγμή που ζήσατε πέρυσι;

Βάλια: Η δεύτερη μέρα, στη συναυλία της Ματούλας, που ο κόσμος χόρευε και τραγουδούσε στο ασφυκτικά γεμάτο σχολείο και κοιταχτήκαμε με απορία: «Εμείς το καταφέραμε όλο αυτό;»

Τάσος: Όταν δώσαμε ξανά ζωή στο παλιό σχολείο του νησιού, στη συναυλία της Νεφέλης Φασούλη. Γιαγιάδες από το νησί ήρθαν συγκινημένες στο live και μας έλεγαν ότι εκεί έπαιζαν πριν από 50-60 χρόνια με τις σχολικές τους ποδιές.

Αν κάποιος έχει μόνο τρεις ημέρες διαθέσιμες, ποιες στιγμές του φετινού προγράμματος δεν πρέπει να χάσει;

Νάνσυ: Προσωπικά έχω πολύ περιέργεια να δω αν θα πιάσει το κοινό το μεγαλείο των Papi the Dog, μιας εντελώς σουρεάλ underground μπάντας. Θεωρώ τζίνιους ότι έχουν πάντα ως guests άτομα ντυμένα σκυλάκια που σέρνονται στο έδαφος ανάμεσα στο κοινό.

Τάσος: Το ακουστικό live της Μαρίνας Σάττι με θέα τη θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα. Αυτό που θα κάνει με δύο κιθάρες και δύο φωνές, δεν το ακούς συχνά.

Βάλια: Είναι υπέροχη η εμπειρία του θερινού σινεμά στο νησί. Και ανυπομονώ να ακούσω τις απαντήσεις του Γιάννη Οικονομίδη στις ερωτήσεις που θα δεχτεί από τον κόσμο.

Τι καινούργιο θα δει φέτος κάποιος που βρέθηκε και στην περσινή διοργάνωση;
Έχουμε μεγάλο ενθουσιασμό για την τελευταία μέρα, που είναι αφιερωμένη στους ντόπιους. Μια μέρα που θα είναι curated από τους Αστυπαλίτες και τις Αστυπαλίτισσες και περιλαμβάνει μουσική, θέατρο και χορό. Επίσης, φέτος εγκαινιάζουμε τα Tsoula Talks και το πρώτο round table θα γίνει στο σινεμά με θέμα «Λέξεις και γυναίκες που ενοχλούν», με κεντρική ομιλήτρια τη Λένα Διβάνη.

Πού ακριβώς ξεδιπλώνεται το φεστιβάλ μέσα στο νησί; Ποια σημεία της Αστυπάλαιας μετατρέπονται σε σκηνές και χώρους δράσης;
Αυτό είναι το μαγικό με το Tsoula. Ότι «αναγκάζεις» με έναν τρόπο τον επισκέπτη να ανακαλύψει διάφορα σημεία του νησιού και έτσι κάθε μέρα μοιάζει διαφορετική. Από το λιμάνι, το σχολείο στη Χώρα, ένα εγκαταλελειμμένο προαύλιο δίπλα στο κάστρο, ένα θερινό σινεμαδάκι στον Πλατύ Γιαλό μέχρι τη Μαλτεζάνα. Καταλαβαίνεις βέβαια ότι παραγωγικά αυτό έχει πολύ μεγάλο βαθμό δυσκολίας, αλλά το χαιρόμαστε.

Μπορεί κάποιος να έρθει μόνος του και να νιώσει μέρος της εμπειρίας ή είναι ένα φεστιβάλ που προϋποθέτει παρέα;
Με το δεδομένο ότι πέρσι γνωρίσαμε δεκάδες solo travelers που τελικά έγιναν παρέες, αν υπάρχει ένα φεστιβάλ που κάποιος μπορεί να έρθει μόνος, είναι σίγουρα το Tsoula Festival. Μιλάμε με facts.

Ποιο είναι το πιο «Tsoula» πράγμα που θα συμβουλεύατε έναν επισκέπτη να κάνει στην Αστυπάλαια πέρα από το πρόγραμμα του φεστιβάλ;
Να κάτσει μέχρι το πρωί στην Άρτεμις, να κάνει γυμνισμό στα Τζανάκια και να φάει δύο τυρόπιτες back to back στον φούρνο τα ξημερώματα.

Βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου σχεδόν κάθε νησί αποκτά το δικό του φεστιβάλ. Τι κάνει το Tsoula κάτι περισσότερο από ένα ακόμα καλοκαιρινό event;
Ακόμα κι αν ακουστεί κλισέ, η ενέργειά του. Των ανθρώπων, των χώρων, των καλλιτεχνών που κάπως τα δίνουν όλα με έναν τρόπο που δεν χωράει ακριβώς σε λέξεις αν δεν το ζήσεις. Και η ελευθερία που νιώθεις στο νησί· μπορείς να είσαι αυτός που είσαι ακριβώς, και είναι OK. Είναι εμπειρία.

Υπάρχει κίνδυνος τα φεστιβάλ να μετατρέψουν τα νησιά σε σκηνικά εμπειριών για επισκέπτες και όχι σε ζωντανούς τόπους με δική τους ταυτότητα;
Αυτός ήταν και ένας δικός μας προβληματισμός. Γι’ αυτό μας ενδιαφέρει να περνάνε καλά και οι κάτοικοι, να είναι η γιορτή τους όλο αυτό, πριν ξεκινήσει ο «βαρύς» τουρισμός του Αυγούστου. Και νομίζουμε ότι πήγε καλά, με βάση το feedback που μας δίνουν.

Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην ανάγκη να φέρετε κόσμο στο νησί και στην ανάγκη να προστατεύσετε αυτό που σας έκανε να το αγαπήσετε εξ αρχής;
Φυσικά και θέλουμε να έρθει κόσμος στο νησί, όμως η επιτυχία του Tsoula Festival δεν μετριέται μόνο από το πόσοι άνθρωποι θα έρθουν στην Αστυπάλαια, αλλά από το πώς θα τη βιώσουν. Δεν θέλουμε να μετατρέψουμε το νησί σε ένα ακόμη τουριστικό προϊόν. Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν λόγο για να το γνωρίσει κανείς με σεβασμό στον ρυθμό του. Και πιστεύουμε ότι η πολιτιστική ανάπτυξη δεν χρειάζεται να αλλοιώνει έναν τόπο. Αντίθετα, όταν γίνεται με φροντίδα, μπορεί να τον προστατεύσει και να τον κρατήσει ζωντανό.

Το φεστιβάλ απευθύνεται κυρίως στους κατοίκους της Αστυπάλαιας, στους επισκέπτες ή στους ανθρώπους που αναζητούν μια διαφορετική κοινότητα έστω για λίγες μέρες;
Σε όλους. Κι αυτό είναι και το ωραίο. Ότι όλοι αυτοί οι ετερόκλητοι μεταξύ τους άνθρωποι γνωρίζονται, διασκεδάζουν μαζί, ανταλλάσσουν τηλέφωνα και social, κάποιοι ερωτεύονται, άλλοι κάνουν φίλους που φέτος επιστρέφουν όχι μόνο για το φεστιβάλ.

Υπάρχει κάτι από την αθηναϊκή κουλτούρα που προσπαθείτε συνειδητά να μην μεταφέρετε στην Αστυπάλαια;
Τους ρυθμούς και το κυνήγι της τελειότητας. Εκεί επιστρέφουμε στο «homemade».

Ιnfo

Tsoula Festival - Οκτώ ήμέρες τέχνης και ατεχνίας: 04-12 Ιουλίου, Αστυπάλαια
Το φετινό πρόγραμμα απλώνεται σε οκτώ ημέρες και περιλαμβάνει συναυλίες, πανηγύρια, προβολές, talks και κινηματογραφικές βραδιές. Ανάμεσα στους καλεσμένους βρίσκονται η Μαρίνα Σάττι Unplugged, η Έλενα Λεώνη, η Ερασμία Μαρκίδη, ο Πάνος Βλάχος, ο Κωστής Μαραβέγιας, οι Γιαγκίνηδες, ο Pan Pan και οι Papi The Dog TV, ενώ ξεχωρίζει και η βραδιά που είναι αφιερωμένη στον Γιάννη Οικονομίδη με Q&A και προβολές των ταινιών «Σπιρτόκουτο» και «Σπασμένη Φλέβα».
Οι παράλληλες δράσεις, το αναλυτικό πρόγραμμα και τα locations της κάθε μέρας υπάρχουν στο tsoulafestival.gr και στο account του φεστιβάλ στο Instagram: @tsoulafestival