Θησαυροί 26 αιώνων στο φως: Η ενάλια αρχαιολογική έρευνα σε Κάσο και Κάρπαθο

Το υπουργείο Πολιτισμού, δια της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών) διενήργησαν από τον Οκτώβριο του 2025 συστηματική αναγνωριστική υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στη θαλάσσια περιοχή της Καρπάθου.

Η αρχαιολογική έρευνα διενεργήθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος που πραγματοποιείται από το 2019, με στόχο τη χαρτογράφηση της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Η Κάρπαθος, νησί που μνημονεύεται ήδη από τον Όμηρο και αργότερα εμπνέει τον Ιούλιο Βερν, συνεχίζει να τροφοδοτεί το πνεύμα της εξερεύνησης. Κατά τη διάρκεια της πρώτης συστηματικής ενάλιας αρχαιολογικής έρευνας στο νησί, Έλληνες και ξένοι ερευνητές καταδύθηκαν σε περιοχές όπου διατηρούνται ορατά κατάλοιπα της αρχαίας Βρυκούντος και της αρχαίας Νισύρου, δύο από τις τέσσερις πόλεις που συγκροτούσαν την περίφημη «τετράπολη Κάρπαθο» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι΄, 5.17).

Όρμος Βρυκούντος. Ναυάγιο ΚΘ2 © ΥΠΠΟ/E. Διαμαντή

Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, με περισσότερες από 120 καταδύσεις σε βάθη από 3 έως 45 μέτρα, στην ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Καρπάθου και της νήσου Σαρίας, η ερευνητική ομάδα εντόπισε και κατέγραψε υποβρύχια πολιτιστικά κατάλοιπα που καλύπτουν μια χρονική περίοδο άνω των 26 αιώνων, από την αρχαϊκή περίοδο (τέλη 7ου αι. π.Χ.) έως το πρώτο μισό του 19ου αιώνα μ.Χ.

Άποψη της θέσης του ναυαγίου ΚΘ3 σε σχέση με τον χερσαίο χώρο © ΥΠΠΟ/E. Διαμαντή

Στα σημαντικότερα ευρήματα περιλαμβάνονται: τέσσερα αρχαία και ένα νεότερο ναυάγιο, εμπορικά αγγεία, κατάλοιπα αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων, καθώς και περισσότερες από είκοσι βυζαντινές άγκυρες, οι οποίες, σε συνδυασμό με τα πλούσια οικιστικά και εκκλησιαστικά κατάλοιπα του Τριστόμου, φωτίζουν τη σημασία της περιοχής κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Καταγραφή βυζαντινών αγκυρών © ΥΠΠΟ/Σ. Αποστολόπουλος

Στην αποστολή συμμετείχαν περισσότεροι από σαράντα επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων ομάδα αρχαιολόγων από το Εθνικό Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Ερευνών του Μεξικού (INAH) και προσωπικό του Ναυτικού Μουσείου της Νορβηγίας (NMM).

Τρισδιάστατο μοντέλο σύγχρονου ναυαγίου που εντοπίστηκε στο πλαίσιο της ερευνητικής αποστολής (2025) © ΥΠΠΟ/E. Διαμαντή

Σχετικό Άρθρο

More in Culture Φούρνοι Κορσεών: Δύο νέοι επισκέψιμοι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι

Newsroom 24.03.2026, 13:35

Το έργο χρηματοδοτήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, το Baltic Exchange Charitable Foundation και τις εταιρείες Revoil ΑΕΕΠ και Σκλαβενίτης ΑΕΕ.

Όρμος Τριστόμου, Κάρπαθος- οβίδες και άλλα κατάλοιπα στρατιωτικού υλικού, ορατά υποθαλάσσια σε ρηχά νερά © ΥΠΠΟ/E. Διαμαντή

Πολύτιμη υποστήριξη σε υπηρεσίες, προσωπικό και τεχνολογικό εξοπλισμό παρείχαν το 2025 οι: Asso.subsea, ΟΦΥΠΕΚΑ, Δήμος Καρπάθου, Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου, Instituto Nacional de Antropología e Historia de Mexico, Νorwegian Maritime Museum, Blue Star Ferries, Qualco Foundation, Map, Apnea, Karpathos Diving Center, Γιώργος Βενιέρης, Τράτα, Carraro 1927 και Trip Tailors.

Όρμος Τριστόμου. Ψηφιακό Μοντέλο Εδάφους (DEM) ξύλινου ναυαγίου του πρώιμου 19ου αιώνα © ΥΠΠΟ/E. Διαμαντή

Παράλληλα, στο πλαίσιο του ίδιου πολυετούς προγράμματος, ολοκληρώθηκε η καινοτόμος δράση «Προστασία της Υποβρύχιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής», η οποία περιλάμβανε υποβρύχια συντήρηση ιστορικών ευρημάτων στη θάλασσα της Κάσου. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη (Πρωτοβουλία 21).