Σύγκριση Πλάτωνα και Επίκουρου στη μυθολογία και στη φιλοσοφία

Πλάτων: Ο σωστός μύθος, ελεγμένος από τη φιλοσοφία, εκπαιδεύει την ψυχή.
Επίκουρος: Η μυθολογία είναι ξεπερασμένη, άκυρη και εμπόδιο μάθησης. Ο μύθος αρρωσταίνει την ψυχή ενώ ο Λόγος την θεραπεύει.

Πλάτων, 427-347 π.Χ. Αθηναίος φιλόσοφος, μαθητής του Σωκράτη και διδάσκαλος του Αριστοτέλη

Το έργο του άσκησε μεγάλη επιρροή στη δυτική φιλοσοφία μέχρι τις ημέρες μας. Μερικά γνωστά του έργα: Απολογία του Σωκράτους, Συμπόσιο ή περί έρωτος. Στους διαλόγους Πολιτεία και Νόμοι, αναφέρεται στην ιδανική πολιτεία.

Πλάτων, Πολιτεία: Τας ιδέας νοείσθαι μεν, οράσθαι δ’ ου. Τις ιδέες τις κατανοούμε αλλά δεν τις βλέπουμε.

Τα έργα του Πλάτωνα αποτελούν 35 διάλογοι και η Απολογία του Σωκράτους. Ήταν ο ιδρυτής της Ακαδήμειας στον Κολωνό των Αθηνών.

Στόχος και σκοπός της φιλοσοφίας του Πλάτωνος είναι η Ιδέα, η Ηθική και Πνευματική παιδεία. Θεωρεί τη μυθολογία ως παιδαγωγικό εργαλείο. Δεν απορρίπτει τη μυθολογία συνολικά αλλά απορρίπτει τους μη διδακτικούς, τους βίαιους, τους ανήθικους μύθους και όχι τους μύθους ως μέσο διδασκαλίας. Επίσης δημιουργεί νέους φιλοσοφικούς μύθους όπως τον Μύθο του Ηρός, τον Μύθο του Σπηλαίου, τον Μύθο του Φαίδρου για την ψυχή, τον Μύθο της Χαμένης Ατλαντίδος ενώ συνέβαλε τα μέγιστα ώστε να «κτιστεί» ο μύθος για τον βίο και τη φιλοσοφία του Σωκράτη. Στην Παλατινή ανθολογία υπάρχει μία ρήση που αποδίδεται στον Πλάτωνα: «Σοφός Σοφοκλής, σοφότερος Ευριπίδης, ανδρών δ’ απάντων Σωκράτης σοφότατος».

Ο μύθος λειτουργεί εκεί όπου ο καθαρός Λόγος δεν επαρκεί. Θεωρεί ότι για τον άνθρωπο οι θεοί παρεμβαίνουν έμμεσα επιβάλλοντας την κοσμική τάξη και την διάδοση του Καλού και Αγαθού, η Ηθική και η θεσμική τάξη είναι αντανάκλαση μιας θεϊκής, υπερβατικής τάξης. Θεός ουδαμή ουδαμώς άδικος.

Για τη ζωή μετά τον θάνατο υπάρχει Κρίση από τους θεούς και επιβράβευση ή τιμωρία. Ο θάνατος τυγχάνει ων, ως εμοί δοκεί, ουδέν άλλο ή δυοίν πραγμάτοιν διάλυσις, της ψυχής και του σώματος απ’ αλλήλου.( Ο θάνατος πιστεύω δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο χωρισμός δύο πραγμάτων. Της ψυχής και του σώματος.)

«Ο σωστός μύθος, ελεγμένος από τη φιλοσοφία, εκπαιδεύει την ψυχή». Ο Πλάτων είναι επιλεκτικός με τους μύθους και προτιμά αυτούς που κατευθύνουν σωστά την ανθρώπινη ψυχή.

Επίκουρος του Νεοκλέους ο Γαργήττιος (Σάμος 341 – Αθήνα 270 π.Χ.) ήταν Έλληνας φιλόσοφος.

Γεννήθηκε έξι χρόνια μετά τον θάνατο του Πλάτωνος. Ίδρυσε τη φιλοσοφική σχολή «Κήπος του Επίκουρου» με σημαίνοντα και ιδιαίτερο Λόγο και Σημασία για την ελληνική φιλοσοφία. Έγραψε: Περί Φύσεως, Κύριαι Δόξαι, Προτρεπτικός, Επιστολαί.

Στόχος και σκοπός της φιλοσοφίας του Επίκουρου είναι η αταραξία, η απουσία φόβου ενώ θεωρεί τη μυθολογία ξεπερασμένη, άκυρη και εμπόδιο μάθησης καθώς και πηγή δεισιδαιμονίας. Οι μύθοι πρέπει να αποδομηθούν με τον Λόγο. Δεν επιχειρεί να τους διορθώσει ή να τους αναπλαισιώσει αλλά να τους αποδομίσει και να τους διαγράψει. Η φιλοσοφία θεραπεύει τον άνθρωπο απομυθοποιώντας. Θεωρεί ότι για τον άνθρωπο οι θεοί δεν παίζουν κανένα ρόλο, ούτε μπορούν να έχουν κάποια επιρροή. Η ηθική και η θεσμική τάξη είναι ανθρώπινη υπόθεση και για τη ζωή μετά τον θάνατο δεν έχει κάτι να πει λόγω μη ύπαρξης ουδεμίας εμπειρίας. «Ο μύθος αρρωσταίνει την ψυχή ενώ ο Λόγος τη θεραπεύει». Ο Επίκουρος είναι ριζικά απομυθοποιητικός και πολέμιος του φόβου.