Ηρώδειο: Ξεκινά η ολική αποκατάσταση με τριετές σχέδιο θωράκισης

Στην εκπόνηση διεπιστημονικών μελετών για την προστασία και ανάδειξη του Ωδείου Ηρώδου Αττικού, στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, δρομολογώντας την ολική αποκατάσταση του μνημείου.

Το ερευνητικό πρόγραμμα ανατέθηκε τον Ιούλιο του 2025 από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και αποτελεί τη βάση για ένα εκτεταμένο σχέδιο συντήρησης, αναστήλωσης και λειτουργικής αναβάθμισης του Ηρωδείου.

Στόχος είναι η αποκατάσταση του μνημειακού συνόλου, αλλά και η αναβάθμιση των υποδομών, ώστε να εντάσσονται αρμονικά στο φυσικό τοπίο και στο δομημένο περιβάλλον της περιοχής.

Δομοστατικά προβλήματα και φθορές - Αναγκαία η παρέμβαση στο Ηρώδειο

Σύμφωνα με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, το Ηρώδειο παρουσιάζει σημαντικά δομοστατικά προβλήματα, τα οποία απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Ειδικότερα, καταγράφονται φθορές στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλεια μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας. Παράλληλα, παρατηρείται βιοδιάβρωση από ανάπτυξη μικροοργανισμών, δημιουργία κοιλοτήτων λόγω λιμναζόντων υδάτων, ανάπτυξη ριζικών συστημάτων στους αρμούς, αλλά και αστοχίες παλαιότερων επεμβάσεων.

Οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια από την έναρξή τους, διάστημα κατά το οποίο το μνημείο θα παραμείνει κλειστό. Στόχος είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το Ηρώδειο να είναι θωρακισμένο απέναντι στη φυσική και ανθρωπογενή φθορά, με βελτιωμένη αναγνωσιμότητα και πλήρως αναβαθμισμένες υποδομές για τη φιλοξενία σύγχρονων εκδηλώσεων, με αιχμή το Φεστιβάλ Αθηνών.

Παράλληλα, προβλέπεται η εκπόνηση θεσμικού κανονισμού λειτουργίας από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, με στόχο τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας εκδηλώσεων και τη μέγιστη προστασία του μνημείου.

Οι μελέτες - Από τη στατική επάρκεια έως την ακουστική

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:

• Αρχιτεκτονική μελέτη αναστήλωσης

• Μελέτη στατικής επάρκειας και δομικής αποκατάστασης

• Μελέτη σύγχρονων παρεμβάσεων (σκηνικό οικοδόμημα, καμαρίνια, χώροι υγιεινής, εκδοτήριο, αναψυκτήριο)

• Δομοστατικό σχεδιασμό

• Μηχανολογική μελέτη για ύδρευση και αποχέτευση

• Ακουστική μελέτη

Οι επεμβάσεις δομικής αποκατάστασης περιλαμβάνουν αφαίρεση ασύμβατων νεότερων υλικών, στερεώσεις και συγκολλήσεις λίθων, αντικαταστάσεις φθαρμένων στοιχείων, συμπληρώσεις κενών και διορθώσεις παραμορφώσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποκάλυψη και ανάδειξη του σκηνικού οικοδομήματος και των ψηφιδωτών δαπέδων του, που σήμερα παραμένουν αθέατα. Παράλληλα, ελέγχεται η στατική επάρκεια παλαιότερων αναστηλώσεων της δεκαετίας του 1950.

Η ακουστική μελέτη εξετάζει τις επιπτώσεις του φυσικού και ενισχυμένου ήχου στον νότιο τοίχο του μνημείου, με ανάπτυξη πρωτότυπης και αναπαραγώγιμης ερευνητικής μεθοδολογίας, καθώς δεν υπάρχουν καθιερωμένα όρια «ηχοστατικής» ασφάλειας.

Αναστήλωση και λειτουργική αναβάθμιση - Επανασύνδεση με τον Περίπατο

Οι παρεμβάσεις αφορούν τη Σκηνική Αίθουσα, το Προσκήνιο, τα τόξα των παρόδων, τον κεντρικό μετωπικό τοίχο, τους ανατολικό και δυτικό μετωπικούς τοίχους, το ανατολικό κλιμακοστάσιο, τον καμπύλο τοίχο και το κοίλο, όπου θα συνεχιστεί η συντήρηση των αυθεντικών μαρμάρινων εδωλίων.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην αποκατάσταση του Περιπάτου και στην αναστήλωση του ανατολικού κλιμακοστασίου και της ανιούσας οδού, ώστε να επανέλθει η αρχική λειτουργική σύνδεση του Ηρωδείου με τη Στοά του Ευμένους και να προστατευθούν τα δυτικά κατάλοιπα του Ασκληπιείου από τη βλαπτική διέλευση επισκεπτών.

Στον προαύλιο χώρο και στο άλσος προβλέπεται απελευθέρωση της πλατείας από υποστηρικτικές χρήσεις, επέκταση με υπερυψωμένο πλάτωμα και δημιουργία στεγασμένων χώρων για αναψυκτήριο, εκδοτήρια και ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, θα εγκατασταθεί νέος ημικυκλικός φορέας φωτισμού, που θα αντικαταστήσει τα υφιστάμενα ικριώματα, με διακριτική ένταξη στο μνημείο.

Το σύνολο των παρεμβάσεων βασίζεται στη διατήρηση των αυθεντικών στοιχείων, στις απολύτως αναγκαίες συμπληρώσεις και σε αναστρέψιμες λύσεις, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στη μνημειακή προστασία και στη σύγχρονη πολιτιστική λειτουργία ενός εμβληματικού χώρου θεάματος και ακροάματος.