Bring Your Chair: από τον Θησαυρό των Σιφνίων στον Εμίρ Κουστουρίτσα

Η Σίφνος, το «Ωραίο Νησί» του Ιωάννη Γρυπάρη, έχει βαθιές ρίζες στον πολιτισμό ήδη από την αρχαιότητα. Τον 6ο αιώνα π.Χ., στο απόγειο της ακμής της, οι Σιφνιοί αφιέρωσαν στον Απόλλωνα τον περίφημο «Θησαυρό των Σιφνίων» στους Δελφούς – ένα εντυπωσιακό μαρμάρινο οικοδόμημα ιωνικού ρυθμού, μοναδικό για την εποχή του, στολισμένο με αριστουργηματικά γλυπτά.

Από τον βασιλικό γιατρό Δίφιλο και τον πρωτοποριακό μουσικό Φιλοξενίδη, μέχρι την περίφημη Σχολή του Παναγίου Τάφου τον 16ο αιώνα – το πρώτο ανώτερο και δωρεάν εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ελλάδα – το νησί καλλιέργησε μια σπάνια παράδοση στα γράμματα και τις τέχνες. Ποιητές, συγγραφείς, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικοί και επιστήμονες ανέδειξαν τη Σίφνο σε πνευματικό φάρο του Αιγαίου, τίτλο που επιβεβαιώθηκε το 2007 όταν ανακηρύχθηκε «Νησί των Ποιητών και του Πολιτισμού».

Σήμερα, αυτή η κληρονομιά ζει μέσα από εκδηλώσεις που καλούν τον επισκέπτη να συμμετάσχει σε αυθεντικές εμπειρίες, πέρα από το αμιγώς τουριστικό πλαίσιο. Η κουλτούρα της συνάντησης, της παρέας και του μοιράσματος είναι βαθιά ριζωμένη στην τοπική ψυχή, και αυτό αποτυπώνεται με τον πιο ζωντανό τρόπο στο Bring Your Chair – το φεστιβάλ που ανοίγει κάθε φορά μια νέα σελίδα στη σύγχρονη πολιτιστική ιστορία της Σίφνου.

Πανηγυρική έναρξη με άρωμα… Κουστουρίτσα

Η φετινή πανηγυρική έναρξη είχε την υπογραφή του Εμίρ Κουστουρίτσα και της ταινίας του «Μαύρη Γάτα, Άσπρος Γάτος». Ο σπουδαίος δημιουργός μάς μετέφερε, μέσα από τον φακό του, σε μια γωνιά της υπαίθρου της πρώην Γιουγκοσλαβίας, σε μια εποχή πολιτικής και οικονομικής αναταραχής. Εκεί όπου ο σοσιαλισμός έχει δώσει τη θέση του σε έναν άγριο, ανεξέλεγκτο καπιταλισμό και η μαφία, το λαθρεμπόριο και οι μικροαπατεώνες διαμορφώνουν τους κανόνες του παιχνιδιού.

Κι όμως, μέσα στο χάος, η οικογένεια και η κοινότητα λειτουργούν σαν το τελευταίο καταφύγιο. Οι γάμοι κανονίζονται, οι χάρες ξεπληρώνονται και η τιμή παραμένει ανεκτίμητη. Στην καρδιά της αφήγησης χτυπά η κουλτούρα των Ρομά, με τη μουσική, τα γλέντια και την ελευθερία της – μια ζωή αυτόνομη, αλλά στο περιθώριο της επίσημης κοινωνίας. Η ταινία αντιπαραβάλλει την παράδοση με τη νεωτερικότητα, την εθιμική τάξη με τον άναρχο καπιταλισμό, χρησιμοποιώντας χιούμορ, υπερβολή και σουρεαλισμό για να σχολιάσει την ανθρώπινη φύση και την ικανότητα να βρίσκουμε χαρά μέσα στο χάος.

Δεν είναι τυχαίο που το πνεύμα της ταινίας συνομιλεί τόσο αρμονικά με την ιδέα του φεστιβάλ Bring Your Chair: και στις δύο περιπτώσεις, η γιορτή γεννιέται από τους ίδιους τους ανθρώπους, από τη διάθεση να συναντηθούν και να μοιραστούν στιγμές.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Εμίρ Κουστουρίτσα ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης Σίφνου. Ως αναμνηστικό, του προσφέρθηκε μια χειροποίητη κεραμική πιατέλα – έργο της εικαστικού Αλεξίας Ψαραδέλη και του κεραμίστα Νίκου Λεμπέση – εμπνευσμένη από τη μαγική ατμόσφαιρα της ταινίας. Ένα δώρο που ενώνει το βαλκανικό σινεμά με τη σιφναϊκή παράδοση στην κεραμική τέχνη. 

Μετά την προβολή, ακολούθησε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση (Q&A) με την παρουσία του Εμίρ Κουστουρίτσα και συντονιστή τον διακεκριμένο κριτικό κινηματογράφου Νίνο Φένεκ Μικελίδη. Μια μοναδική ευκαιρία για το κοινό να γνωρίσει από κοντά τον σκηνοθέτη, να ακούσει ιστορίες από τα γυρίσματα και να μπει πιο βαθιά στον κόσμο της ταινίας.

Στη Σίφνο, η γιορτή δεν είναι ποτέ τυχαία – είναι πάντα καρπός της ανάγκης των ανθρώπων να συναντηθούν. Το Bring Your Chair είναι ακριβώς αυτό: μια ανοιχτή πρόσκληση να γίνεις μέρος μιας κοινότητας που μοιράζεται ιστορίες, μουσικές και στιγμές. Είτε έρθεις για να δεις, να ακούσεις ή απλώς να καθίσεις και να μιλήσεις με τον διπλανό σου, θα φύγεις παίρνοντας μαζί σου κάτι πολύ περισσότερο από αναμνήσεις. Γιατί, στη Σίφνο, κάθε καρέκλα είναι μια θέση στην πιο όμορφη παρέα του Αιγαίου.

Όλο το πρόγραμμα του φετινού φεστιβάλ, θα το βρείτε εδώ.