Από ένα δύσκολο ξεκίνημα στην Αλγερία έως τις Κάννες, ο σκηνοθέτης αφηγήθηκε μέσα από τις ταινίες του τις ζωές όσων βρίσκονται στο περιθώριο
Πέθανε προχθές Τετάρτη σε ηλικία 77 ετών ο Γάλλος σκηνοθέτης Τόνι Γκάτλιφ, κάντορας της τσιγγάνικης κουλτούρας με περίπου 20 ταινίες στο ενεργητικό του μεταξύ των οποίων το «Gadjo Dilo», όπως ανακοίνωσε σήμερα η οικογένειά του.
Ο σκηνοθέτης πέθανε στην Αρλ στην Καμάργκ, της νοτιοανατολικής Γαλλίας, έπειτα από πρόβλημα υγείας που παρουσίασε ενώ δούλευε σε μια ιστορική ταινία.
«Η ομορφιά των ταινιών του, η γενναιοδωρία του, η χαρά του, η ποίησή του και η αγάπη του για τη μουσική θα μείνουν για πάντα μέσα μας», λένε σε μια ανακοίνωση η σύζυγος, τα παιδιά και τα εγγόνια του. Του εύχονται «Latcho Drom», μια τσιγγάνικη έκφραση που σημαίνει «Καλό δρόμο».
«Latcho Drom» είναι ο τίτλος μίας από τις 25 ταινίες που γύρισε ο Τονι Γκάτλιφ από το 1975, μερικές από τις οποίες έγιναν κλασικές όπως το «Gadjo Dilo» (1997) ή το «Exils» (2004, βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ των Καννών). Η τελευταία ταινία του , «Ange», κυκλοφόρησε το 2025.
Δείτε το τρέιλερ του «Gadjo Dilo» παρακάτω:
Οι ιστορίες του, βαθιά κοινωνικές, είναι συχνά γεμάτες από ένα συγκεκριμένο είδος μουσικής: το φλαμένκο στο «Vengo» (2000), τη μουσική των τσιγγάνων στο «Les Princes» (1983) ή το ρεμπέτικο στο «Djam» (ελληνικός τίτλος «Μποέμικη ψυχή», 2017).
«Στον Τόνι Γκάτλιφ άρεσαν δρόμοι που περπατιούνται, σύνορα που απαλείφονται, ζωές που βλέπουμε πολύ λίγο. Κινηματογραφούσε τη μουσική, την κίνηση, την εξορία και την ελευθερία με μία ενέργεια που ήταν μόνο δική του», δήλωσε η Γαλλίδα υπουργός Πολιτισμού Κατρίν Πεγκάρ στο X.
Η πιο γνωστή ταινία του, «Gadjo Dilo», είναι ένας ύμνος στην τσιγγάνικη μουσική, «μια μουσική που κραυγάζει τον φόβο και τον πόνο ενός λαού», σύμφωνα με τον Τόνι Γκάτλιφ. Είναι η αναζήτηση ενός νεαρού Γάλλου τον οποίο ερμηνεύει ο Ρομέν Ντουρίς στα ίχνη μιας τραγουδίστριας την οποία ξαναβρίσκει σε έναν καταυλισμό τσιγγάνων στη Ρουμανία.
Γεννημένος ως Μισέλ Νταχαμανί με πατέρα από την Καβυλία και τσιγγάνα μητέρα, στις 10 Σεπτεμβρίου 1948, ο Τόνι Γκάτλιφ γνώρισε τη βία και την περιπλάνηση μετά την αναχώρησή του από την Αλγερία.
Ήταν στη διάρκεια ενός αστυνομικού ελέγχου σε ηλικία 12 ετών που αποφάσισε να αλλάξει το όνομά του για να μην σταλεί πίσω στην Αλγερία, παίρνοντας το όνομα ενός πράσινου χώρου του Αλγερίου, του πάρκου Γκάτλιφ.
Έπειτα από ένα πέρασμα από αναμορφωτήριο, στάλθηκε στην Καμάργκ με απόφαση δικαστηρίου. Τρία χρόνια αργότερα, ανακαλύπτει το θέατρο και τον ελβετικής καταγωγής ηθοποιό Μισέλ Σιμόν, θρύλο του γαλλικού σινεμά των χρόνων του 1930.
«Ήμουν σε μάχη με τη μοίρα μου, με τον εαυτό μου», είχε πει ο Τόνι Γκάτλιφ στο AFP το 2021. Η Καμάργκ «ήταν ένα από τα πράγματα που με έσωσαν».
«Προηγουμένως ήμουν βίαιος, δεν έπρεπε να με αγγίζει κανείς, ήμουν ένα κακό αγόρι (...) δεν άκουγα κανέναν, για μένα οι μεγάλοι, όλοι οι άνθρωποι, ήταν εχθροί», συνέχισε. «Από τη στιγμή που πάτησα το πόδι μου στην Καμάργκ άρχισα να ακούω τους ανθρώπους που μου μιλούσαν χωρίς προκαταλήψεις».
Η Καμάργκ, μια περιοχή ανάμεσα στον ποταμό Ροδανό και τη Μεσόγειο θάλασσα, είναι ένας τόπος που συνδέεται βαθιά με την κουλτούρα των τσιγγάνων. Κάθε χρόνο, μεταξύ των προσκυνητών του Σεντ-Μαρί-ντε-λα-Μερ, χιλιάδες τσιγγάνοι συγκεντρώνονται γύρω από την Αγία Σάρα, σε μια γιορτή της πίστης, της μουσικής και των παραδόσεων.
Μια συζήτηση για το «Αλλού ο δρόμος», την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, την τέχνη ως ανάγκη, τη φωτογραφία, την ανθεκτικότητα και εκείνο το «αλλού» που εξακολουθούμε να αναζητούμε.
Η νευρώδης σκηνοθεσία, η μείξη μαύρης κωμωδίας-ψυχολογικού θρίλερ και η παρουσία πρωτοκλασάτων ερμηνευτών χαρακτηρίζουν την πρώτη αγγλόφωνη δημιουργία του Ρομέν Γαβρά
Ο Άαρον Σόρκιν επιστρέφει στο Facebook δεκαέξι χρόνια μετά με μια αξιοπρεπή μεν ταινία, που δεν καταφέρνει όμως να ξεφύγει από τη μεγαλειώδη σκιά του προκατόχου της
20°
