Ο Χάρβεϊ Καϊτέλ, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος και το 16ο Athens Open Air Film Festival

Φέτος, η 16η διοργάνωση του Athens Open Air Film Festival, υπό την αιγίδα της ΔΕΗ, σε συνδιοργάνωση με τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων, εγκαινιάστηκε με μία ταινία και έναν καλεσμένο που δεν μπορούσα με τίποτα να χάσω, έστω κι αν η πρεμιέρα ήταν το βράδυ μιας δύσκολης Πέμπτης (18 Ιουνίου), στο δυσπρόσιτο, για εμένα που δεν οδηγώ, Ανοιχτό Θέατρο Κολωνού. Η ταινία ήταν το αριστούργημα του Θόδωρου Αγγελόπουλου, «Το Βλέμμα του Οδυσσέα» (1995), που δεν είχα δει ποτέ ως τότε στη μεγάλη οθόνη, και ο καλεσμένος δεν ήταν άλλος από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή της επικής ταινίας, τον θρυλικό Χάρβεϊ Καϊτέλ. Ο 87χρονος πια βετεράνος ηθοποιός του Χόλιγουντ, από το Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, που μας έχει χαρίσει αξέχαστες κινηματογραφικές στιγμές σε ταινίες όπως το «Mean Streets» (1973), ο «Ταξιτζής» (1976) και ο «Τελευταίος Πειρασμός» (1988) του Μάρτιν Σκορσέζε, το «Θέλμα & Λουίζ» (1991) του Ρίντλεϊ Σκοτ, το «Bad Lieutenant» (1992) του Έιμπελ Φεράρα και τα «Reservoir Dogs» (1992) και «Pulp Fiction» (1994) του Κουέντιν Ταραντίνο, εμφανίστηκε ανάμεσα σε ένα πλήθος από συντελεστές της ταινίας του Αγγελόπουλου —μεταξύ αυτών και της Φοίβης Οικονομοπούλου-Αγγελοπούλου, του Γιώργου Αρβανίτη και της Ελένης Καραΐνδρου— με κάτασπρα μαλλιά, ημιδιαφανή γυαλιά ηλίου, μαύρο μπλέιζερ, πουκάμισο και παντελόνι, και από κάτω πέδιλα, με το ίδιο σπιρτόζικο βλέμμα στα μάτια που είχε απ’ όταν ήταν 20 χρονών.

Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους της βραδιάς ήταν η Καλλιτεχνική Διευθύντρια της Στέγης Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, η σύζυγος του αείμνηστου σκηνοθέτη Νίκου Νικολαΐδη, Μαρί-Λουίζ Βαρθολομαίου, και πολλοί δημοσιογράφοι, ηθοποιοί και άλλοι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. Ο Χάρβεϊ Καϊτέλ, αφότου στήθηκε για περίπου 20 λεπτά για μερικές από τις δεκάδες φωτογραφίες που βγήκαν εκείνο το βράδυ, καλέστηκε στη σκηνή από την κυρία Αγγελοπούλου για να πει δυο λόγια για την ταινία και τη συνεργασία του με τον Αγγελόπουλο. Συγκινημένος και ταυτόχρονα ταπεινός, ο ηθοποιός δεν είπε πολλά, εκτός από την απολαυστική ιστορία όπου ο Αγγελόπουλος τον είχε επισκεφθεί στο διαμέρισμά του στη Νέα Υόρκη, έχοντας φέρει μαζί του μια ταινία του σε VHS, για να τον πείσει να πρωταγωνιστήσει στο «Βλέμμα του Οδυσσέα». Ο Καϊτέλ είχε ακούσει τη φήμη ότι οι θεατές κοιμόντουσαν στις προβολές των ταινιών του σκηνοθέτη, αλλά θεωρούσε πως επρόκειτο για υπερβολές. Τελικά, ο Αγγελόπουλος έβαλε την ταινία να παίζει και, χωρίς να το καταλάβει, ο Καϊτέλ έπεσε για ύπνο. Όταν ξύπνησε, βρήκε τον Αγγελόπουλο να τον κοιτάζει χαμογελώντας. Ο Καϊτέλ τότε σηκώθηκε από τη θέση του και αναφώνησε: «Εντάξει, θα το κάνω!». Η ομιλία του Καϊτέλ τελείωσε με εκείνον να υποκλίνεται στη Φοίβη Αγγελοπούλου και να γυρίζει προς την οθόνη, σαν να απευθυνόταν στο πνεύμα του Αγγελόπουλου, φωνάζοντας: «Theo, I'm here again!» (Θόδωρε, επέστρεψα!).

Η ταινία, βλέποντάς την μετά από χρόνια, μου φάνηκε το ίδιο φρέσκια όπως την πρώτη φορά, ενώ οι μεγαλειώδεις σκηνές, όπως εκείνη με το άγαλμα του Λένιν —που λειτουργεί ως μια σύγχρονη αναλογία με τον ομηρικό Κύκλωπα Πολύφημο— φαίνονταν ακόμα πιο μεγαλειώδεις στο κινηματογραφικό πανί. Έχοντας πλέον δει τις περισσότερες ταινίες του Αγγελόπουλου, αφότου έγιναν ευρέως διαθέσιμες μέσω της πλατφόρμας του Cinobo, μπορώ να πω με σιγουριά πως, ίσως μαζί με τον «Μελισσοκόμο» (1986), το «Βλέμμα του Οδυσσέα» είναι μία από τις καλύτερες ταινίες του σκηνοθέτη. Παρά τις ενστάσεις που υπήρχαν, ειδικά όσο ο Αγγελόπουλος ήταν ακόμα εν ζωή, πρόκειται αδιαμφισβήτητα για έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες σκηνοθέτες όλων των εποχών. Από την άλλη, ο Καϊτέλ, τουλάχιστον για μένα, είναι ένας από τους σημαντικότερους ηθοποιούς της γενιάς του, ακόμα κι αν η Ακαδημία δεν τον έχει τιμήσει ακόμη με βραβείο Όσκαρ για την ανεκτίμητη προσφορά του στον παγκόσμιο κινηματογράφο.