Η άνοδος της επιστημονικής φαντασίας

Υπάρχουν χρονιές που αισθάνεσαι ότι κάτι σαν να αλλάζει στον κινηματογράφο, και το 2026 φαίνεται να είναι μια τέτοια ακριβώς χρονιά. Ο πρωταγωνιστής αυτής της αλλαγής; Ένα είδος που επί δεκαετίες γιορτάζεται εμπορικά και υποτιμάται κριτικά με την ίδια ευκολία: η επιστημονική φαντασία.

Project Hail Mary των Φιλ Λορντ και Κρίστοφερ Μίλερ

Το Σαββατοκύριακο της 20ής Μαρτίου 2026, το «Project Hail Mary» άνοιξε με 141 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως και στο δεύτερο Σαββατοκύριακο κυκλοφορίας του κατάφερε να αντέξει καλύτερα από το «Oppenheimer» και το «Dune: Part Two» μαζί! Κι όλα αυτά χωρίς να αποτελεί μέρος κάποιου ήδη υπάρχοντος franchise, χωρίς κάποιο κοινό σινεματικό σύμπαν, αλλά μόνο του· μια νέα IP (Intellectual Property) που τόλμησε: Ένας δάσκαλος φυσικής μόνος στο διάστημα, ένα εξωγήινο πλάσμα φτιαγμένο από πέτρα και μια ιστορία που πολλοί θεωρούσαν σχεδόν αδύνατο να μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη. Και τελικά όχι μόνο πέτυχε, αλλά το έκανε διθυραμβικά.

Γιατί η ταινία κάνει κάτι που το σύγχρονο blockbuster έχει σχεδόν ξεχάσει να κάνει: εμπιστεύτηκε το κοινό. Συγκεκριμένα, το εμπιστεύτηκε να παρακολουθήσει έναν και μόνο άνθρωπο να λύνει το ένα επιστημονικό πρόβλημα μετά το άλλο επί δυόμισι ώρες. Και αυτό χωρίς το δίχτυ ασφαλείας ενός γνωστού brand ή μιας υπάρχουσας φανατικής βάσης θεατών.

Οι Φιλ Λορντ και Κρίστοφερ Μίλερ, σκηνοθέτες που έχτισαν τη φήμη τους στην αναιδή κωμωδία και το animation, έφτιαξαν την πιο ώριμη και συναισθηματικά απαιτητική ταινία της καριέρας τους, χωρίς να χάσουν τη ζεστασιά που χαρακτηρίζει πάντα τη δουλειά τους. Ο Ράιαν Γκόσλινγκ, ηθοποιός που η καριέρα του έχει επανειλημμένα πλησιάσει το superstardom, χωρίς όμως απαραίτητα να το κατακτήσει, βρήκε επιτέλους τον ρόλο που συνθέτει όλα όσα κάνει καλά: το κωμικό timing, τη δραματική του ικανότητα, το χάρισμα να κάνει το κοινό να νοιαστεί για έναν άντρα που μιλά για ώρες με μια εξωγήινη πέτρα.

Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ επιστρέφει με το Disclosure Day

Αυτό που κάνει τη χρονιά όμως ενδιαφέρουσα είναι ότι το «Project Hail Mary» δεν έρχεται μόνο του. Τον Ιούνιο, ο Στίβεν Σπίλμπεργκ επιστρέφει στο είδος για πρώτη φορά από τον «Πόλεμο των Κόσμων», πάνω από δύο δεκαετίες αργότερα, με το «Disclosure Day». Η υπόθεση –ένας πληροφοριοδότης που αναγκάζει τον κόσμο να αντιμετωπίσει την ύπαρξη εξωγήινης ζωής–, ακούγεται σαν να γράφτηκε για σήμερα, σε μια εποχή που συζητήσεις για UFO και κυβερνητική διαφάνεια έχουν φύγει από τα φόρουμ συνωμοσιολόγων, φτάνοντας ως και στο αμερικανικό Κογκρέσο. Ο Σπίλμπεργκ ξέρει καλά πώς να χρησιμοποιεί τους εξωγήινους ως καθρέφτη της εποχής του, το έκανε με τις «Στενές επαφές τρίτου τύπου», με το «E.T.», με τον «Πόλεμο των κόσμων» και το «Disclosure Day» φαίνεται να βαδίζει στα ίδια χνάρια, με μια πιο σύγχρονη ματιά.

Ο Ντενί Βιλνέβ κλείνει την τριλογία του «Dune» 

Στο τέλος της χρονιάς, ο Ντενί Βιλνέβ κλείνει την τριλογία του «Dune» με το Part Three, φέρνοντας τον Paul Atreides του Τιμοτέ Σαλαμέ ως αυτοκράτορα του γνωστού σύμπαντος σε μια ιστορία που πραγματεύεται τη διαφθορά του ήρωα και τον μηχανισμό του θρησκευτικού μύθου, δηλαδή το πιο σκοτεινό και ενδιαφέρον κεφάλαιο της σειράς. Τρεις μεγάλες, φιλόδοξες ταινίες επιστημονικής φαντασίας σε μια χρονιά, καμία από αυτές sequel σε superhero universe. Αυτό από μόνο του είναι κάτι.

Και φέρνει στο τραπέζι το πιο ενδιαφέρον ερώτημα μετά τα Όσκαρ. Πέρυσι, το «Sinners» του Ράιαν Κούγκλερ, ένα genre-defying horror film, έλαβε δεκαέξι υποψηφιότητες για Όσκαρ, τις περισσότερες στην ιστορία της τελετής. Ήταν ένα αποτέλεσμα που θα φαινόταν αδιανόητο μια δεκαετία πριν και απέδειξε ότι η Ακαδημία αρχίζει να αντιμετωπίζει τον κινηματογράφο και τα διάφορα παρεξηγημένα του είδη του με άλλο μάτι.

Το ερώτημα τώρα είναι αν η επιστημονική φαντασία μπορεί να κάνει το ίδιο, καθώς το ιστορικό της είναι βεβαρυμένο. Το «Interstellar», ας πούμε, μια ταινία που συχνά βρίσκεται στη συζήτηση του κοινού για την καλύτερη ταινία που έγινε ποτέ, κέρδισε ένα μόνο Όσκαρ, αυτό των Οπτικών Εφέ. Το «Dune: Part Two» αποκλείστηκε από τις μεγάλες κατηγορίες, με τον Βιλνέβ να μην παίρνει καν υποψηφιότητα Σκηνοθεσίας για δεύτερη συνεχόμενη φορά, κάτι που ο Τζέιμς Κάμερον σχολίασε λέγοντας ότι «η επιστημονική φαντασία σχεδόν ποτέ δεν αναγνωρίζεται όπως της αξίζει». Και ο Τζέιμς έχει απόλυτο δίκιο, καθώς μερικές από τις πιο σημαντικές ταινίες της τελευταίας δεκαετίας (και όχι μόνο) ανήκουν σε αυτό ακριβώς το είδος. Μην ξεχνάμε πως κι η «Οδύσσεια του Διαστήματος», μια ταινία που βρίσκεται ιστορικά στις τοπ θέσεις των κριτικών, επίσης έφυγε μόνο με το Όσκαρ των Οπτικών Εφέ, αν και τουλάχιστον ο Κιούμπρικ ήταν προτεινόμενος για το Όσκαρ Σκηνοθεσίας (κάτι είναι κι αυτό).

Αν το «Project Hail Mary» είναι η απόδειξη ότι η επιστημονική φαντασία μπορεί να κερδίσει το κοινό χωρίς τη βοήθεια κανενός franchise και τα «Disclosure Day» και «Dune: Part Three» επιβεβαιώσουν ότι η χρονιά δεν ήταν τυχαία, τότε το 2026 μπορεί να μείνει ως η χρονιά που το είδος σταμάτησε να περιμένει την αναγνώριση που του αξίζει, αλλά τη διεκδίκησε με το έτσι θέλω. Το κοινό ούτως ή άλλως πάντα του την έδινε απλόχερα. Τώρα όμως ίσως ήρθε η μεγάλη ώρα που θα τη δώσει και η υπόλοιπη βιομηχανία.