Κινηματογραφος

Ο αιχμάλωτος: Η ιστορία του Μιγκέλ Θερβάντες

Στο σενάριο αναδύονται ιδέες για τη δύναμη της τέχνης, που μπορεί όχι μόνο να λυτρώσει, αλλά και να ανθίσει στα πλέον αναπάντεχη μέρη της Γης.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης
ΤΕΥΧΟΣ 988
1’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Kριτική για τον Αιχμάλωτο. Σκηνοθεσία: Αλεχάντρο Αμενάμπαρ. Πρωταγωνιστούν: Χούλιο Πένια, Αλεσάντρο Μπόργκι, Μιγκέλ Ρεγιάν, Φερνάντο Τεχέρο, Χοσέ Μανουέλ Πόγκα

Στο Αλγέρι του 1575 Οθωμανοί πειρατές παραδίδουν ομήρους από καράβι που κούρσεψαν στο σκλαβοπάζαρο της μαυριτανικής πόλης την οποία διοικεί ο Χασάν Μπέη. Ανάμεσά τους βρίσκεται κι ένας νεαρός Ισπανός στρατιώτης ονόματι Μιγκέλ Θερβάντες που, παρότι ανάπηρος –έχει χάσει το χέρι του στον πόλεμο– κι επομένως αχρείαστος στους δουλέμπορους, γλιτώνει σχεδόν από θαύμα τον θάνατο. Ο αγαπητός σε όλους Μιγκέλ καταφέρνει να ψυχαγωγεί τους υπόλοιπους δούλους με τις γεμάτες φαντασία ιστορίες του και σύντομα κεντρίζει την περιέργεια του αυστηρού άρχοντα. Ο Χασάν τον προκαλεί να του διηγηθεί τις πιο περιπετειώδεις ιστορίες του, αρκεί να μην έχουν ανακρίβειες ή λάθη στην πλοκή τους.

Όπως και στο συγκλονιστικό «Άμνετ» της Κλόι Ζάο, που η ιστορία του Σαίξπηρ και της γέννησης του «Άμλετ» δόθηκε μέσω ενός φίλτρου που έσβηνε τις συμβατικές made in Χόλιγουντ αφηγήσεις για χάρη ενός σπαραχτικού δράματος το οποίο περικλείει τις αντίρροπες δυνάμεις μιας γνήσιας τραγωδίας, έτσι κι εδώ ο Αλεχάντρο Αμενάμπαρ («Οι άλλοι») μας διηγείται ένα κομβικό επεισόδιο από την προσωπική ιστορία του δημιουργού του «Δον Κιχώτη». Ο Θερβάντες πέρασε πέντε χρόνια από τη ζωή του ως δούλος στην Αλγερία, πληρώνοντας την ατυχία τού να θητεύσει στο ισπανικό πολεμικό ναυτικό. Ορμώμενος από το εν λόγω ιστορικό γεγονός, ο Ισπανοχιλιανός σκηνοθέτης προβαίνει σε ένα στιβαρό και ελεύθερο σε πολλές ερμηνείες δράμα, στο οποίο δίνεται βήμα βήμα το κομμάτι της ανάδειξης του λογοτεχνικού ταλέντου του 28χρονου Θερβάντες. Αρχικά, με τη μορφή της σανίδας σωτηρίας που τον γλιτώνει από τον βέβαιο θάνατο και στη συνέχεια, ως το μέσο που «βάφει» την κατάμαυρη πραγματικότητα με τα αναγκαία χρώματα φαντασίας, τα οποία δίνουν στον Θερβάντες και τους χριστιανούς συγκρατούμενούς του την ευκαιρία να «αποδράσουν» σε άλλους τόπους.

Το φιλμ επιχειρεί ουσιαστικά να εντοπίσει στην τραυματική εμπειρία του συγγραφέα τα ψήγματα της έμπνευσης που γέννησαν τις περιπέτειες του αλλαφροΐσκιωτου χωρικού με την ευγενή ψυχή. Υπάρχουν ευρηματικές σκηνές (οι μορφές των δύο ιεραπόστολων που παζαρεύουν τις ζωές των χριστιανών σκλάβων είναι το σήμα-κατατεθέν του Δον Κιχώτη και του Σάντσο Πάντσο) που μπαίνουν στην καρδιά του αξεπέραστου έργου της ισπανικής λογοτεχνίας και διανθίζονται με μια αποφασιστική –και αρκετά επίκαιρη– σχολιαστική διάθεση για τις σχέσεις εξουσίας αλλά και τον θρησκευτικό σκοταδισμό (το πλέον αρνητικό πρόσωπο είναι ο φυλακισμένος εκπρόσωπος της καθολικής εκκλησίας) της ιστορίας. Επιπλέον, στο σενάριο αναδύονται, με αξιοθαύμαστη αμεσότητα και συνέπεια, αλληγορικές ιδέες για τη δύναμη της τέχνης, που μπορεί όχι μόνο να λυτρώσει, αλλά και να ανθίσει στα πλέον αναπάντεχη μέρη της Γης.